Μετά από δύο άνυδρα χρόνια στην περιοχή της Δράμας
Από την ακραία ξηρασία στην αναγέννηση
των νερών του Σπηλαίου Αγγίτη στη Δράμα
Δηλώσεις του προϊσταμένου του τμ. Πολιτισμού – Τουρισμού – Αθλητισμού Δήμου Προσοτσάνης κ. Παπαδόπουλου και του Γεωλόγου κ. Πέννου στον «Π.Τ.»
Του Θανάση Πολυμένη
ΟΙ ΕΝΤΟΝΕΣ περιβαλλοντικές αλλαγές που βιώνουμε, είναι άραγε ζήτημα κλιματικής αλλαγής και κρίσης, ή μήπως είναι απλά και μόνο χρονικές περίοδοι του καιρού που θα περάσουν και θα τις θυμόμαστε ως ιστορικά γεγονότα των κλιματολογικών συνθηκών;
Από τη δύσκολη χρονιά του 2024 μέχρι και σήμερα, η περιοχή της Δράμας έχει βιώσει τις δύσκολες συνθήκες της ξηρασίας και των υψηλών θερμοκρασιών για δύο συνεχόμενα καλοκαίρια (2024 και 2025), και αντίστοιχα δύο άνυδρους χειμώνες. Το αποτέλεσμα ήταν η πλήρης ξηρασία σε όλες τις γνωστές πηγές ύδρευσης και άρδευσης.
Τα πάντα είχαν στερεύσει σε επικίνδυνο βαθμό. Όπως για παράδειγμα η λίμνη Λευκογείων, το νερό που είχε μειωθεί αισθητά στο Φράγμα Θησαυρού του ποταμού Νέστου, οι πηγές της Αγίας Βαρβάρας, και βέβαια ο ποταμός Αγγίτης, όπου δεν υπήρχε σταγόνα. Το αποτέλεσμα ήταν όλα αυτά, να καταντήσουν ρυάκια και να βλέπουμε μια φοβερά πρωτόγνωρη εικόνα.
Όμως, ο χειμώνας 2025 – 2026, έμελλε να αλλάξει τα πάντα. Αρκετά χιόνια στα γύρω βουνά και συνεχείς βροχοπτώσεις, πολλές φορές ισχυρές και με μεγάλο ύψος βροχής, έκαναν τις πηγές, τα ποτάμια και τις λίμνες να γεμίσουν. Οι καταστάσεις έκαναν τους αγρότες να χαρούν, μιας και πλέον από την αβάσταχτη ξηρασία και τα τεράστια έξοδα των γεωτρήσεων, γυρίσαμε σε καλές γνώριμες εποχές, όπου η άρδευση πλέον γίνεται απρόσκοπτα. Βέβαια είχαμε και τα πλημμυρικά φαινόμενα για άλλη μια φορά στην περιοχή των Τεναγών Φιλίππων. Ένα θέμα τόσο σοβαρό, στο οποίο η ελληνική πολιτεία ακόμα και σήμερα που οι καταστάσεις είναι ιδιαίτερα σοβαρές και χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης, το Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και άλλοι αρμόδιοι φορείς, αρνούνται να δουν το πρόβλημα στη ρίζα του και να ασχοληθούν όπως πρέπει.
Ο Αγγίτης και το Σπήλαιο
Η Δράμα, στην περιοχή του Δήμου Προσοτσάνης, διαθέτει ένα από τα σπουδαιότερα Σπήλαια στον κόσμο και είναι το Σπήλαιο Αγγίτη. Το μεγαλύτερο παραποτάμιο σπήλαιο, που όσοι το έχουν επισκεφθεί, γνωρίζουν από κοντά τη μεγαλοπρέπεια της φύσης, για το τι είναι ικανή να δημιουργήσει.
Τα δύο δύσκολα καλοκαίρια του 2024 και του 2025, το Σπήλαιο και ο ομώνυμος ποταμός Αγγίτης, πέρασαν ιστορικές στιγμές, καθώς το νερό σχεδόν εξαφανίστηκε. Ακόμα και στα βαθύτερα σημεία τους βαθιά μέσα, ακόμα και εκεί που το νερό ξεπερνούσε τα δύο μέτρα ύψος, δεν είχε μείνει παρά μόνο 15 εκατοστά νερό. Τραγική κατάσταση για τον Αγγίτη.
Όμως, αυτό πέρασε και τώρα το νερό έχει φτάσει και έχει ξεπεράσει ακόμα και την πρότερη κατάσταση.
Ήδη, από τον Φεβρουάριο και το Μάρτιο, το νερό ήταν τόσο πολύ, που ο Δήμος Προσοτσάνης είχε αναγκαστεί να το κλείσει και να σταματήσει την επισκεψιμότητα του κοινού, καθώς το νερό είχε καλύψει όλους τους διαδρόμους που μπορεί κάποιος απρόσκοπτα να κινείται για τουριστικούς λόγους.
Σύμφωνα με όσα επισημαίνει στον «Π.Τ.» ο προϊστάμενος του τμήματος Πολιτισμού – Τουρισμού – Αθλητισμού του Δήμου Προσοτσάνης Κυριάκος Παπαδόπουλος, «δυστυχώς τα προηγούμενα χρόνια η εικόνα του Σπηλαίου είχε μεταβληθεί. Φέτος όμως και με την αλλαγή των καιρικών συνθηκών, τα πράγματα άλλαξαν. Τα νερά επανήλθαν και είχαμε φτάσει στο σημείο να αναγκαστούμε να κλείσουμε το Σπήλαιο για ένα διάστημα. Αυτή την ώρα έχουν χαμηλώσει και η επισκεψιμότητα γίνεται απρόσκοπτα».
Τον φετινό χειμώνα, το σπήλαιο παρέμεινε κλειστό για δύο ολόκληρους μήνες, καθώς η στάθμη του ποταμού στο εσωτερικό του είχε ανέβει σημαντικά, καθιστώντας δύσκολη την πρόσβαση. Για αρκετές ακόμη ημέρες υπολειτουργούσε, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Το γεγονός αυτό, που σε άλλες περιπτώσεις θα θεωρούνταν πρόβλημα, αντιμετωπίστηκε από τους ανθρώπους του σπηλαίου ως μια ένδειξη ότι το οικοσύστημα επανέρχεται στους φυσικούς του ρυθμούς. «Το σπήλαιο έχει τη μοναδική ικανότητα να αναγεννάται από μόνο του», υπογραμμίζει ο κ. Παπαδόπουλος. «Το γεγονός ότι κάποιους μήνες τον χρόνο παραμένει κλειστό και δεν υπάρχει καμία ανθρώπινη παρουσία ή παρέμβαση διατηρεί τη φυσική ισορροπία του», προσθέτει.
Οι μετρήσεις στο Σπήλαιο
Όπως είναι γνωστό και όπως έχει δημοσιεύσει αρκετές φορές παλαιότερα ο «Π.Τ.», ο Γεωλόγος και καθηγητής του ΑΠΘ κ. Χρήστος Πέννος, έχει εγκαταστήσει βαθιά στο Σπήλαιο ένα σύστημα μετρήσεων, ώστε να μπορεί να βλέπει διάφορα στοιχεία γύρω από τη συμπεριφορά του Σπηλαίου.
Το τελευταίο χρονικό διάστημα και μάλιστα πολύ πρόσφατα, ο ίδιος βρέθηκε δύο φορές στη Δράμα και στο Σπήλαιο Αγγίτη, προκειμένου να μπορέσει να πάρει δείγματα από τις μετρήσεις. Δυστυχώς όμως δεν κατέστη εφικτό, καθώς το νερό είναι τόσο πολύ, που δεν μπόρεσε να φτάσει στο σημείο που έχουν εγκατασταθεί οι μετρητές.
Αξίζει να σημειωθεί πάντως, ότι, μια μεταπτυχιακή φοιτήτρια του κ. Πέννου, έχει ξεκινήσει μια εργασία για το ισότοπο οξυγόνου από το νερό στο Σπήλαιο. Λαμβάνονται δείγματα του νερού, με στόχο να γίνει γνωστό πόση ώρα μένει το νερό μέσα στο Σπήλαιο και πώς αυτό σχετίζεται με τις γεωμορφολογικές διεργασίες που φέρνουν το ίζημα καθώς και άλλα ζητήματα που αφορούν το εσωτερικό του Σπηλαίου.
Οι μελέτες πάντως που γίνονται από τον κ. Πέννο για το Σπήλαιο, αφορούν στοιχεία γύρω από τις πλέον σημαντικές καρστικές πηγές στον κόσμο, όπως είναι αυτές του Αγγίτη. Είναι ένα project που τρέχει η Διεθνής Ένωσης Υδρογεωλόγων, ώστε να υπάρξει ένα παγκόσμιος κατάλογος για τις σημαντικότερες καρστικές πηγές, όπως με τα φυσικά μνημεία.
Όπως μάλιστα έχει δηλώσει και παλαιότερα στον «Π.Τ.», «κατά τη γνώμη μου μπορούν να μπουν και άλλες πηγές από την Ελλάδα, καθώς έχουμε πολλές καρστικές πηγές. Περίπου το 25% στην Ελλάδα, πίνουμε νερό που προέρχεται από καρστικές πηγές. Κι αυτό γιατί, έχουμε περίπου 50%-60% ασβεστολιθικά ανθρακικά πετρώματα».
