Άσκηση των αρμοδιοτήτων
της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Του Γρηγόρη Μ. Μιχαηλίδη
Δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω – Επίκουρου Καθηγητή Οικονομικού Δικαίου
Αυτές τις ημέρες τίθεται στη δημόσια διαβούλευση ο Νέος Κώδικας για τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης, σύμφωνα με σχετική ενημέρωση. Μία δημόσια διαβούλευση από τις σημαντικότερες για μία τέτοια εκτεταμένη νομοθετική και θεσμική μεταρρύθμισης, καθώς θα πρέπει να λάβουν μέρος σε αυτήν όλοι οι παράγοντες, αιρετοί, υπηρεσιακοί κ.λπ., της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ελληνική επικράτεια.
Ο τρόπος άσκησης των αρμοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί ένα από τα μεγάλα στοιχήματα του νέου θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η νομιμότητα, η πληρότητα, η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα είναι τα ζητούμενα προς όφελος των τοπικών κοινωνιών και του βιοτικού τους επιπέδου. Ποτέ δεν θα πρέπει να υποτιμάται και να ξεχνιέται η κύρια αποστολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που είναι η καθημερινή και συνεχής βελτίωση, με μεγάλα ή μικρά βήματα, του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων των τοπικών κοινωνιών. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση και κυρίως οι Δήμοι συνιστούν την αμεσότερη και κοντινότερη στον πολίτη εξουσία.
Οι νέες ρυθμίσεις θα πρέπει να έχουν συγκεκριμένα βασικά χαρακτηριστικά που θα υπακούουν στις σύγχρονες μεθόδους άσκησης της εξουσίας μέσω των συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκηση. Συγκεκριμένα:
- Δημιουργία νομοθετικού πλαισίου που καθορίζει με σύγχρονα κριτήρια τη φύση κάθε επιπέδου τοπικής αυτοδιοίκησης. Η διασταύρωση και η σύμπλεξη των αρμοδιοτήτων των δύο βαθμών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, πάντα σε συνδυασμό με την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, θα πρέπει να συμβαίνει με ξεκάθαρα κριτήρια και κανόνες ώστε να αντιμετωπίζονται και να αποφεύγονται οι δυσλειτουργίες, η αναβλητικότητα και η ανευθυνότητα κάθε αιρετού ή υπηρεσιακού παράγοντα.
- Πλήρης καταγραφή των 1.199 ασκούμενων αρμοδιοτήτων (736 Περιφερειών, 400 Δήμων, 55 νησιωτικών, 8 ορεινών Δήμων), ενταγμένων σε δημόσιες πολιτικές και στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης. Η ψηφιακή τεχνολογία θα πρέπει να τεθεί στην υπηρεσία της αποτελεσματικής διοίκησης των τοπικών κοινωνιών.
- Εξειδίκευση του τεκμηρίου διοίκησης των τοπικών υποθέσεων υπέρ των ΟΤΑ με την εισαγωγή του «τεκμηρίου της καθημερινότητας» των κατοίκων, που επιτρέπει την άσκηση αρμοδιοτήτων που εντάσσονται λειτουργικά σε 9 κατηγορίες για τους δήμους και 3 για τις περιφέρειες, ακόμα και αν δεν έχουν απονεμηθεί ρητά. Η αρχή της επικουρικότητας θα εισάγει την άσκηση των αρμοδιοτήτων από τα όργανα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που βρίσκονται πιο κοντά στον πολίτη και στο κοινωνικό γίγνεσθαι, εφαρμόζοντας ταυτόχρονα την αρχή της αναλογικότητας.
- Δημιουργία ειδικών διοικητικών συστημάτων άσκησης αρμοδιοτήτων για τους ορεινούς και νησιωτικούς δήμους και τις μητροπολιτικές λειτουργίες.
- Επανεξέταση των αρμοδιοτήτων των αποκεντρωμένων διοικήσεων, ώστε η συνεργασία τους με τις εκλεγμένες Τοπικές Αυτοδιοικήσεις να αποκτήσουν ουσία και ειλικρίνεια, αποβάλλοντας την καχυποψία και την διοικητική στρέβλωση
- Θέσπιση, για πρώτη φορά, ενός Προγράμματος Διοικητικής Ανασυγκρότησης για την καταγραφή και ψηφιοποίηση διαδικασιών. Η ψηφιακή τεχνολογία θα πρέπει να οργανώσει όλες τις διοικητικές διαδικασίες σε μία ενιαία και φιλική στον χρήστη ηλεκτρονική πλατφόρμα. Έτσι, θα ασκείται αποτελεσματικά η εποπτεία, η διοίκηση και ο έλεγχος, οικονομικός ή νομιμότητας.
Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα πρέπει να επιδιώκει να καθιερώσει ένα νέο θεσμικό πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων στους Δήμους και τις Περιφέρειες, ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, να ενισχυθεί η λογοδοσία των υπηρεσιακών παραγόντων και να αποκατασταθεί η ασφάλεια δικαίου στη άσκηση των αρμοδιοτήτων των αιρετών.
