Προφεστιβαλική διάλεξη για το 2ο Ρεμπέτικο Φεστιβάλ Δράμας
Blues και Ρεμπέτικο: δυο λαϊκά
μουσικά είδη με τεράστια δύναμη
► Μιλάνε στον «Π.Τ.» τα μέλη της οργανωτικής επιτροπής του 2ου Ρεμπέτικου Φεστιβάλ κ.κ. Αποστολίδης & Οικονομίδης και ο κιθαρίστας των Blues Wire Ηλίας Ζάικος
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΕ ΜΙΑ πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη, ξεκίνησαν ήδη από το περασμένο Σάββατο 2 Μαΐου, οι πρώτες προφεστιβαλικές εκδηλώσεις για το 2ο Ρεμπέτικο Φεστιβάλ, που θα γίνει στα τέλη Σεπτεμβρίου 2026.
Ήδη το 1ο Ρεμπέτικο Φεστιβάλ που πραγματοποιήθηκε την ίδια εποχή του 2025, σημείωσε μεγάλη επιτυχία και οι διοργανωτές του προχωρούν με σκοπό να καταστεί θεσμός για την πόλη της Δράμας, με στόχο κάθε χρονιά να μεγαλώνει όλο και περισσότερο.
Η πρώτη διάλεξη που πραγματοποιήθηκε στη μικρή αίθουσα του Δημοτικού Ωδείου Δράμας, είχε τίτλο: «Blues και Ρεμπέτικο», με βασικούς εισηγητές τον Ηλία Ζάικο κιθαρίστα και ιδρυτή του μουσικού συγκροτήματος Blues Wire και τον Απόστολο Αποστολίδη καθηγητή μπουζουκιού στο Μουσικό Σχολείο Δράμας και μέλος της οργανωτικής επιτροπής του 2ου Ρεμπέτικου Φεστιβάλ Δράμας.
Blues και Ρεμπέτικο δύο λαϊκές μουσικές
Μιλώντας στον «Π.Τ.» το μέλος της οργανωτικής επιτροπής κ. Αποστολίδης, σημείωσε ότι «φέτος αποφασίστηκε να κάνουμε τέσσερις προ-φεστιβαλικές διαλέξεις, με πρώτη το Blues και το Ρεμπέτικο με τη συμμετοχή του Ηλία Ζάικου, κιθαρίστα των Blues Wire και μεγάλη μορφή των blues στην Ελλάδα και όχι μόνο. Το θέμα μας είναι τα blues και το ρεμπέτικο, η κοινή τους πορεία, οι διαφορές τους, οι ομοιότητές τους και όπου μας βγάλει η κουβέντα».
Ερωτώμενος για τις υπόλοιπες διαλέξεις, σημειώνει ότι κάθε διάλεξη θα είναι διαφορετική. Τις επόμενες δύο θα αναλάβει ο Δημήτρης Καζάκης, γνωστός ερευνητής πάνω στο ρεμπέτικο, ενώ την τελευταία ο Λευτέρης Τσικουρίδης, που είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, στο τρίχορδο μπουζούκι.
Αναφορικά με τη σύνδεση των δυο ειδών, του blues και του ρεμπέτικου, ο κ. Αποστολίδης επισημαίνει: «Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι δύο λαϊκές μουσικές, οι οποίες άλλοτε έχουνε κοινά σημεία και άλλοτε όχι, που οφείλονται είτε σε κοινωνιολογικούς παράγοντες, σε γεωγραφικούς παράγοντες, σε ταξικούς παράγοντες. Αλλά νομίζω το γενικό συμπέρασμα είναι ότι είναι δύο λαϊκές μουσικές που έχουνε πάρα πολύ δύναμη και γι’ αυτό έχουν και τόσο μεγάλη απήχηση και στη χώρα που γεννήθηκαν —δηλαδή στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ελλάδα το ρεμπέτικο— αλλά και σε άλλες χώρες, είτε ευρωπαϊκές είτε σε όλο τον κόσμο».
Θεσμός το Φεστιβάλ
Από την πλευρά του, ο κ. Οικονομίδης, μέλος επίσης της οργανωτικής επιτροπής, σημείωσε: «Θέλουμε το φεστιβάλ να γίνει θεσμός στην πόλη μας. Θα γίνει το τελευταίο τριήμερο, Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή του Σεπτεμβρίου. Θα είναι αφιερωμένο στη νεολαία και στο ρεμπέτικο, γι’ αυτό θα φροντίσουμε τα μουσικά σχολεία, της Δράμας και των γειτονικών νομών, να δημιουργήσουν κάποια δρώμενα που έχουν σχέση με το χώρο του ρεμπέτικου και, φυσικά, θα έχουμε πολλές συναυλίες από σχήματα μουσικά που υπηρετούν αυτό το είδος».
Σημείωσε ακόμα, ότι, «φέτος είχαμε την ιδέα να ξεκινήσουμε νωρίτερα, να δημιουργήσουμε μία κίνηση μέσα στην πόλη και το κοινό της Δράμας, γιατί χρειάζεται να δούμε και τι είναι τελικά αυτό το ρεμπέτικο. Ας προσπαθήσουμε να το ψάξουμε μέσα από διαλέξεις και συζητήσεις».
Που βρίσκεται σήμερα το ρεμπέτικο
Ερωτώμενοι σε ποια φάση βρίσκεται σήμερα το ρεμπέτικο και αν είναι αυτό που όντως έχουμε στο μυαλό μας, ο κ. Αποστολίδης σημειώνει: «Επειδή είμαι και καθηγητής στο μπουζούκι στο Μουσικό Σχολείο Δράμας, θεωρώ ότι αυτή την εποχή το ρεμπέτικο, έτσι όπως το έχουμε εμείς στο νου μας, ζει μία αναβίωση —την τρίτη αν δεν κάνω λάθος. Και τι σημαίνει αυτό; Ότι νέα παιδιά ασχολούνται σοβαρά με το αντικείμενο. Και όταν λέω σοβαρά, ακούνε τις παλιές ηχογραφήσεις, ψάχνονται για το πώς πρέπει να παιχτεί όσο πιο σωστά γίνεται αυτό το είδος και κάποιοι τολμάνε να γράψουνε κιόλας τραγούδια. Οπότε θεωρώ ότι είμαστε σε ένα πάρα πολύ καλό σημείο και ίσως έχει να κάνει και με τη δύναμη που σας είπα προηγουμένως που έχει αυτή η μουσική, ότι είναι πολύ δύσκολο να χαθεί».
Από αρ. ο κ. Απόστολος Αποστολίδης και ο κ. Χρήστος Οικονομίδης μέλη της οργανωτικής επιτροπής του 2ου Ρεμπέτικου Φεστιβάλ.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «είναι στο αίμα του Έλληνα, είτε του αρέσει είτε όχι. Αλλά εμένα αυτό που μου αρέσει είναι ότι βλέπω νέα παιδιά να ασχολούνται σοβαρά με το είδος, είτε σαν μουσικοί, είτε σαν ερευνητές, είτε σαν ερμηνευτές κλπ».
Ερωτώμενος αν το ρεμπέτικο σήμερα έχει μια ιστορική συνέχεια, ο ίδιος απαντάει: «Όχι απαραίτητα. Και αυτό νομίζω είναι και η ομορφιά στη μουσική. Δεν είναι απαραίτητο να ακολουθεί συγκεκριμένα μοτίβα για να είναι ρεμπέτικο. Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που το καθορίζουνε. Θεωρώ ότι συμβαίνουν και τα δύο: και υπάρχουν άνθρωποι που παίζουνε αυτό που έχουμε στα αυτιά μας από τις ηχογραφήσεις του ’30, ’40, ’50… Σωστό. Αλλά υπάρχουν και άνθρωποι που προσθέτουν κάτι παραπάνω, είτε μας αρέσει είτε όχι. Είναι καθαρά υποκειμενικό αυτό. Για μένα, ξαναλέω, το θετικό είναι ότι υπάρχει συνέχεια και θα υπάρχει πιστεύω».
Συμπληρώνοντας ο κ. Οικονομίδης, επισημαίνει ότι «το μεγαλύτερο προσόν της σημερινής κατάστασης είναι τα μουσικά σχολεία, μην τα ξεχνάμε. Αυτά τα παιδιά πλέον ξέρουν μουσική. Παίζουνε το ρεμπέτικο, ορισμένα δημιουργούν, γράφουν ρεμπέτικο, αλλά με γνώσεις μουσικές, όχι μόνο με την καρδιά όπως έκαναν οι παλιοί, εμπειρικά».
Ζάικος ο κιθαρίστα των Blues Wire
Κύριος ομιλητής της διάλεξης ήταν ο κ. Ηλίας Ζάικος, κιθαρίστας και ιδρυτής του μουσικού συγκροτήματος Blues Wire. Μιλώντας στον «Π.Τ.», εκφράζει τη χαρά του που βρίσκεται για άλλη μια φορά στη Δράμα. Όπως λέει, έχει επισκεφτεί πολλές φορές τη Δράμα τα προηγούμενα χρόνια και έχει τις καλύτερες αναμνήσεις πάντα «και δεν είναι σχήμα λόγου, αλλά πραγματικότητα».
Αναφερόμενος στη θεματική της διάλεξης για το Blues και το ρεμπέτικο, σημειώνει ότι «είναι μια συζήτηση που είναι στην επικαιρότητα άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο για τη σχέση των δύο αυτών μουσικών, του Blues και του Ρεμπέτικου.
Οπωσδήποτε υπάρχουν καταγεγραμμένες μαρτυρίες για το αν ισχύει κάτι τέτοιο και το βαθμό στον οποίο ισχύει, και όλα αυτά φαντάζομαι ότι θα τα συζητήσουμε και μέχρι ένα βαθμό θα τα αναλύσουμε στην αποψινή μας συνάντηση».
Η πορεία στην τέχνη είναι κυματισμός
Ερωτώμενος αν το blues για παράδειγμα στην Ελλάδα ήταν πάντα στο περιθώριο, όπως ο ίδιος είχε δηλώσει σε μια παλιότερη συνέντευξή του, σημειώνει: «Δεν έχει αλλάξει, να σας πω την αλήθεια. Η άποψή μου είναι ότι η πορεία μέσα στη μουσική και γενικότερα στην τέχνη είναι ένας κυματισμός. Άλλοτε βρίσκεσαι στην κορυφή του κύματος, άλλοτε βρίσκεσαι κάτω. Όπου και να το δείτε αυτό, ακόμα και στην Αμερική —μια και μιλάμε για το Blues— θα δείτε ότι μέσα στα χρόνια υπάρχουν σημεία στα οποία συμβαίνουν εξάρσεις έντονες και σημαντικές και μετά κάθεται το πράγμα.
Περνάει κάποιο διάστημα αλλά συμβαίνει σαφώς. Οπότε με μας τώρα, με τους Blues Wire, το έχω πει αυτό σε συνεντεύξεις ως “ευφυολόγημα”: ότι δηλαδή εμείς είμαστε η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα, το γκρουπ το δικό μας».
Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά, «ο κανόνας είναι ότι στην Ελλάδα, με την πραγματικότητα η οποία υπάρχει και τις συνήθειες του τόπου και του πολιτισμού, των αρχών, των θεσμών κλπ., κάποιος ο οποίος ασχολείται με την ξένη μουσική δεν έχει στον ήλιο μοίρα. Και αυτό, καλώς ή κακώς, αποδεικνύεται καθημερινά. Πάρα πολλά παιδιά ξεκινάνε με τις καλύτερες, τις αγνότερες των προθέσεων, και αργά ή γρήγορα ή τα παρατάνε, ή καταλήγουν στα λεγόμενα “σκυλάδικα”, ας πούμε για το μεροκάματο κλπ.».
Σημειώνει μάλιστα χαρακτηριστικά, «εμείς είμαστε η εξαίρεση λοιπόν που επιβεβαιώνει τον κανόνα, εμείς επιβιώσαμε. Θέλετε από τύχη; Θέλετε από επιμονή; Θέλετε επειδή είχαμε στήριξη από φίλους και οικογένεια; Όλα αυτά μαζί, μας βοήθησαν να μείνουμε.
Παρόλα αυτά, επειδή ακριβώς είμαστε τόσες δεκαετίες χωρίς να σταματήσουμε και να διαλυθούμε, επικρατεί σε πολλούς η άποψη ότι εμείς είμαστε και “καλοπιασμένοι”, να το πω έτσι. Θεωρούν δηλαδή ότι έχουμε λυμένα τα προβλήματα του να πληρώσεις το νοίκι, τη ΔΕΗ, το νερό και το τηλέφωνο, πράγμα το οποίο σαφώς απέχει πάρα πολύ από την πραγματικότητα.
Γι’ αυτό λοιπόν, και σε σχέση με πολλά παιδιά —ας πούμε έχω συναντήσει 18άρηδες που μας κοιτάνε, και μας κοιτάνε με ένα βλέμμα το οποίο λέει: “Α, εσένα σε ξέρω, εσύ έχεις ξεπουληθεί στο σύστημα”. Που αυτό φυσικά δεν είναι αλήθεια. Άμα ήμασταν μες στο σύστημα θα μας βλέπατε στην τηλεόραση κάθε μέρα!».
