Με πρωτοβουλία του Δήμου Κ. Νευροκοπίου
Δημιουργία ενιαίου δικτύου
για τη Γραμμή Μεταξά
με κέντρο το Οχυρό Λίσσε
Ο υπεύθυνος του Οχυρού Λίσσε κ. Η. Χατζηκωνσταντίνου μιλάει στον «Π.Τ.»
Η σημαντική ημερίδα το Σάββατο 19 τρέχοντος στο Πολεμικό Μουσείο
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ενδιαφέρουσα ημερίδα πρόκειται να πραγματοποιηθεί το Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου, στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών με θέμα: «Οχυρωματική Γραμμή Μεταξά, από το 1936 στο 2026- Ιστορική προσέγγιση και προοπτικές ανάδειξης». Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί από τις 10.00 έως τις 14.00.
Η Οχυρωματική Γραμμή Μεταξά αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα τεχνικά και στρατιωτικά έργα της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Τα οχυρά της αποτέλεσαν το επίκεντρο της ελληνικής αντίστασης κατά τη γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941, όπου η ναζιστική μηχανή υπέστη την πρώτη της ήττα.
Ενενήντα χρόνια μετά την έναρξη της κατασκευής της (1936–2026), η Οχυρωματική Γραμμή Μεταξά βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πρόκληση, να μετατραπεί από ένα ανεκτίμητο ιστορικό τεκμήριο σε ένα σύγχρονο, ζωντανό δίκτυο ιστορικής μνήμης, εκπαίδευσης, πολιτισμού και βιώσιμης ανάπτυξης.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι, πρόκειται για μια σημαντική πρωτοβουλία του Δήμου Κ. Νευροκοπίου όπου βρίσκεται και το εμβληματικό Οχυρό Λίσσε. Στόχος του Δήμου είναι η υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου, ενός πρότυπου πόλου ιστορικού και στρατιωτικού τουρισμού, με παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν τη βελτίωση της προσβασιμότητας, την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών και μουσειολογικών εφαρμογών και την αναβάθμιση της συνολικής εμπειρίας του επισκέπτη.
Στο πλαίσιο αυτό, αλλά και όσον αφορά για το τι ετοιμάζει ο Δήμος Νευροκοπίου σχετικά με τη Γραμμή Μεταξά και το Οχυρό Λίσσε, ο «Π.Τ.» μίλησε με τον υπεύθυνο του Δήμου και δημοτικό σύμβουλο κ. Ησαΐα Χατζηκωνσταντίνου.
Οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι, από την πλευρά του Δήμου Νευροκοπίου, υπάρχει ένα πλήρες σχέδιο, με στόχο την πλήρη ανάπτυξη το δυνατόν καλύτερα, με τα Οχυρά και τη Γραμμή Μεταξά, ως ένα ενιαίο δίκτυο ιστορίας και μνήμης. «Αυτό που μας ενδιαφέρει ως Δήμο, είναι το γεγονός ότι δεν έχουμε να κάνουμε με ένα μόνο Οχυρό, αλλά να μιλήσουμε για ιστορία, η οποία μάλιστα έχει άμεση σχέση με την Ευρώπη», σημειώνει μιλώντας στον «Π.Τ.» ο κ. Χατζηκωνσταντίνου, εξηγώντας ότι «είναι ένα από τα μεγαλύτερα οχυρωματικά έργα της νεότερης ιστορίας, ανώτερο και από τη γραμμή Μαζινό της Γαλλίας και εφάμιλλο της γερμανική γραμμής Ζίγκφριντ».
Ένα πρώτο βήμα εξωστρέφειας
Ερωτώμενος για το τι επιδιώκει ο Δήμος Νευροκοπίου μέσα από την ημερίδα αλλά και το πρόγραμμα που έχει σχεδιάσει, ο κ. Χατζηκωνσταντίνου εξηγεί ότι είναι ένα πρώτο βήμα εξωστρέφειας.
«Εμείς ως Δήμος, έχουμε την εμπειρία, διότι ένα στρατιωτικό κτίριο όπως το Οχυρό Λίσσε, έχει παραχωρηθεί στο Δήμο, που ανέλαβε την ευθύνη για τη διατήρηση της ιστορίας αλλά και την τουριστική ανάπτυξη στην περιοχή. Πλέον, το 2025 είχαμε ήδη 12.000 επισκέπτες και η εμπειρία μας σ’ αυτό το ζήτημα μεγαλώνει συνεχώς».
Σημειώνει ακόμα, ότι, «επειδή εμείς θεωρούμε ότι η Γραμμή Μεταξά είναι ένα μεγάλο οχυρωματικό έργο με 21 Οχυρά, δεν γίνεται να αναφερόμαστε μόνο σε ένα ή δύο από αυτά. Ναι μεν γίνονται και αλλού αφηγήσεις, ξεναγήσεις και ενημερώσεις, όμως όλα αυτά γίνονται για ένα μόνο Οχυρό. Είτε για το Λίσσε, είτε για το Μπέλες, είτε για αλλού».
Θυμίζει μάλιστα ο ίδιος, ότι «ένα πρώτο βήμα είναι αυτό που ξεκίνησε από την Αναπτυξιακή Εταιρεία Δράμας με το διευθυντή κ. Χατζόπουλο, ως μια πρώτη προσέγγιση ως προς αυτό το κομμάτι, με τη συνεργασία της Αναπτυξιακής Εταιρείας Σερρών. Παράλληλα επισκεφτήκαμε και άλλες περιοχές στην Ευρώπη προκειμένου να δούμε και εκεί καλές πρακτικές».
Μια αφήγηση με ένα ενιαίο σύμβολο
Ιδιαίτερα επισημαίνει ο κ. Χατζηκωνσταντίνου ότι «αυτό το τιτάνιο έργο δεν πρέπει να περιορίζεται σε ένα μόνο Οχυρό, σε μια περιοχή. Θα πρέπει να υπάρχει ένα ενιαίο σύμβολο καταρχάς. Αυτό που θέλουμε εμείς, είναι να καταλάβουμε όλοι μας, όλοι όσοι εμπλεκόμαστε με αυτά τα θέματα, ότι θα πρέπει να υπάρξει μια συγκεκριμένη αφήγηση. Γιατί, το θέμα της κατασκευής, το πώς ξεκίνησε η επιτροπή οχυρώσεων να μελετάει πώς θα κατασκευαστεί, πού θα κατασκευαστεί και πόσα θα κατασκευαστούν, είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Όπως για το ποιοι εργάστηκαν εκεί, πόσα χρήματα ξοδεύτηκαν, είναι θέματα κοινά για όλα τα οχυρά».
Παραμένοντας σ’ αυτό, σημειώνει ότι «πρέπει να βγει ένα πρωτόκολλο, το οποίο θα χρησιμοποιούμε αυστηρά όλοι όσοι ασχολούμαστε με τις ενημερώσεις σ’ αυτές τις περιοχές. Από εκεί και μετά, αυτό που παίζει σημαντικό ρόλο για τους επισκέπτες, είναι η ιστορία του κάθε Οχυρού. Κάθε Οχυρό θα μπορεί να αναδείξει τη δική του ιστορία, μιας και υπάρχουν πολλές τέτοιες ιστορίες, με ιδιαιτερότητες στην καθημερινότητα, για να προσεγγίζουν το ενδιαφέρον του επισκέπτη».
Στο σημείο αυτό διευκρινίζει: «Μια άλλη διαπίστωση που έχουμε κάνει, είναι ότι έρχονται πολλές φορές έμπειροι άνθρωποι με γνώσεις στην ιστορία και άρα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί σ’ αυτά που λέμε. Επίσης, έρχονται άνθρωποι που δεν έχουν καμία επαφή με την ιστορία, άρα πρέπει και σε αυτούς να δώσουμε να κατανοήσουνε πού έρχονται. Όπως επίσης έρχονται και παιδιά, για τα οποία πρέπει επίσης να είμαστε προσεκτικοί πώς θα τους μεταδώσουμε αυτήν την ιστορία. Όλα αυτά είναι προβληματισμοί τους οποίους θα τους θέσουμε, ευελπιστώντας να συνεργαστούν όλοι οι φορείς. Θα πρέπει να πούμε ακόμα ότι εδώ εμπλέκονται και πολλές υπηρεσίες, όπως η Υπηρεσία Διαχείρισης Ακινήτων του Στρατού, η Διεύθυνση Ιστορίας, ίσως και η Διεύθυνση Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού, το Πολεμικό Μουσείο και άλλοι».
Μεγάλη επισκεψιμότητα
Ερωτώμενος σχετικά με την επισκεψιμότητα που έχει σήμερα το Οχυρό Λίσσε, ο ίδιος σημειώνει ότι είναι συνεχώς αυξανόμενη «και αυτό σημαίνει ότι κάτι κάνουμε καλά μέχρι στιγμής».
Όπως λέει, μέχρι σήμερα έχουν έρθει 15 ολλανδικά γκρουπ για παράδειγμα, «ενώ πλέον στην αφήγηση του βίντεο αλλά και στο ολόγραμμα του στρατιώτη, ετοιμαζόμαστε να προσθέσουμε εκτός από ελληνικά και αγγλικά, και άλλες γλώσσες. Ήδη το ολόγραμμα μιλάει αγγλικά και ολλανδικά, ενώ θα το επεκτείνουμε στα γερμανικά και στα βουλγαρικά, μιας και υπάρχει και αρκετό ενδιαφέρον από τη γειτονική χώρα.
Ευρωπαϊκό επίπεδο
«Όλα αυτά πρέπει να τα εκμεταλλευτεί η χώρα μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και πρέπει να επεκταθεί και να μην περιορίζεται στο Ρούπελ, στο Λίσσε ή στο Εχίνο. Εδώ πρέπει να γίνει αυτό το δίκτυο, το οποίο θα πάει στο Ρούπελ, όπου θα ακούσει μία κοινή ιστορία που θα ακούσει και στο Λίσσε. Σήμερα θα ακούσει την ιστορία, μόνο στο Ρούπελ, ή μόνο στο Οχυρό, τις μάχες που έγιναν στο καθένα απ’ αυτά».
Όπως διευκρινίζει, «Για παράδειγμα στο Λίσσε θα ακούσει την ιστορία του στρατιώτη που τραυματίστηκε, αποκόπηκε και τον έσωσε ένας Γερμανός στρατιώτης. Ακρωτηριάστηκε αλλά έζησε, χάρις σε αυτήν την επέμβασή του πάνω στο πεδίο της μάχης. Είναι μια ευαίσθητη ιστορία. Ή ακόμα μια άλλη ιστορία, όπου ένας Γερμανός αιχμάλωτος στο Οχυρό Ντάσαβλη, αφέθηκε ελεύθερος με την συνθηκολόγηση και τελικά κατέληξε να είναι ο σφαγέας της Κρήτης στη συνέχεια. Είναι πολλές ιστορίες, τις οποίες όμως τις ακούς από όλες τις πλευρές».
Το Ύψωμα 771 και το δίκτυο μονοπατιών
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Χατζηκωνσταντίνου, στη δημιουργία ενός ανοικτού πάρκου Ιστορίας. «Αυτό θέλουμε να το κάνουμε στο Ύψωμα 771, στο οχυρό Λίσσε, που είναι μια μεγάλη περιοχή, η οποία έχει ένα δίκτυο μονοπατιών, τα οποία είναι λαξευμένα μέσα σε βράχια και κατασκευάστηκαν το 1913-14 κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Θα μπορεί ο επισκέπτης να περπατήσει με ένα χάρτη και να ξεναγηθεί μόνος του όταν αυτό το έργο ολοκληρωθεί. Το οχυρό Λίσσε δεν είναι η στοά μόνο,. Είναι μια στοά, είναι μια περιοχή που περιλαμβάνει υπόγεια και επίγεια αμυντικά έργα. Μάλιστα αυτό το είχαμε δει στην επίσκεψή στο δήμαρχο του Βελγίου που είχαμε επισκεφτεί πέρυσι, όπως και στο Βερντέν».
Πινακίδες με QR code
Παραμένοντας στο ανοικτό πάρκο Ιστορίας για την περιοχή, τονίζει ότι, «στόχος είναι να τοποθετηθούν στον χώρο πινακίδες ενημέρωσης, με ψηφιακά μέσα, με QR code που θα μπορείς με το κινητό σου να βλέπεις το σημείο τι ήταν εκεί, να δεις τα σημεία θέασης, που πραγματικά είναι φοβερό το τοπίο που μπορείς να αντικρίσεις πάνω από το λόφο του Οχυρού Λίσσε. Και το συγκριτικό πλεονέκτημα που έχουμε ως περιοχή είναι ότι το Οχυρό είναι δίπλα στην ομώνυμη Κοινότητα, στα 300-400 μέτρα, οπότε μπορεί εύκολα ο επισκέπτης μετά να κατηφορίσει στο Οχυρό αλλά και στις γύρω περιοχές.
Σημαντικό επίσης είναι ότι είμαστε σε ένα εθνικό δίκτυο με σύνορα στα δύο χιλιόμετρα, οπότε καταλαβαίνετε ότι είναι μία ευκαιρία ανάπτυξης γενικότερα του Νομού Δράμας, της Περιφέρειάς μας αλλά και της Κεντρικής Μακεδονίας που είναι και τα οχυρά των Σερρών».
