Ανοίγει τον Μάρτιο το πρόγραμμα Μετεγκατάστασης στη Δράμα
Δράμα και ελληνική ύπαιθρος
«σβήνουν» υπό τη μείωση
των γεννήσεων!
Για δημογραφική κατάρρευση μιλάει το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών & Μελετών
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΕ ΤΑ ΠΙΟ μελανά χρώματα περιγράφει το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) τη δημογραφική κατάρρευσης της χώρας. Η ελληνική περιφέρεια βουλιάζει στην κυριολεξία και αυτό είναι ίσως από τα πλέον σοβαρά ζητήματα που θα πρέπει να απασχολεί σήμερα κυβέρνηση και Πολιτεία. Τα στοιχεία είναι απογοητευτικά για έναν πληθυσμό που γερνάει με φρενήρεις ρυθμούς (μείωση 25% έως το 2070) και δεν γεννάει ώστε να γίνει αναπλήρωση.
Για το Νομό Δράμας τα πράγματα δεν είναι καλύτερα. Χαρακτηριστικά ήταν όσα είχε καταθέσει μιλώντας στον «Π.Τ.» τον Μάιο του 2025, ο καθηγητής Δημογραφίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης (ΔΠΘ) κ. Κωνσταντίνος Ζαφείρης, από τα ιδρυτικά μέλη του ΙΔΕΜ, ότι «ο πληθυσμός της Δράμας θα μειωθεί όσα μέτρα και αν παρθούν». Υποστήριξε μάλιστα ότι, «εάν παρθούν μέτρα υπέρ της γονιμότητας, υπέρ της μητρότητας και της πατρότητας, υπάρχει οικονομική ανάπτυξη, ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, ανάπτυξη του κοινωνικού κράτους, της κοινωνικής συνοχής, στήριξη των νέων στην επαγγελματική τους σταδιοδρομία, κοινωνική κατοικία, δεν θα χρειαστεί να φέρουμε περισσότερους ανθρώπους στη Δράμα στο μέλλον».
Το πρόγραμμα μετεγκατάστασης
Στα τέλη του 2025, είχε ανακοινωθεί από την κυβέρνηση και το Υπ. Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, ότι ορισμένες περιοχές του Νομού Δράμας όπως Νευροκόπι και Παρανέστι, εντάχθηκαν στο πρόγραμμα Μετεγκατάστασης με εφάπαξ ποσό 10.000 ευρώ οικονομική ενίσχυση.
Το πρόγραμμα αυτό ξεκινάει από τον Μάρτιο και θα έχει ενδιαφέρον να μάθουμε πόσες οικογένειες θα δηλώσουν μετεγκατάσταση σε Κοινότητες της Δράμας ως μόνιμη κατοικία.
Με την πληθυσμιακή μείωση να ξεπερνά το 10%, η ένταξη του νομού στο διευρυμένο πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση» από τον Μάρτιο του 2026 αποτελεί ίσως την τελευταία ευκαιρία για την αναζωογόνηση της τοπικής κοινωνίας.
Η φυγή των νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα και το εξωτερικό έχει αφήσει βαθιά τα σημάδια της. Χωριά που άλλοτε έσφυζαν από ζωή σήμερα «σιωπούν», ενώ η οικονομική δραστηριότητα περιορίζεται. Η απόφαση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας να συμπεριλάβει τη Δράμα στις νέες επιδοτούμενες περιοχές, αντανακλά την ανάγκη για άμεση παρέμβαση σε περιοχές όπου το ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων είναι ανησυχητικά αρνητικό.
Η Δράμα δεν αναζητά απλώς «αριθμούς» για να γεμίσει τις στατιστικές της, αλλά νέους ανθρώπους και οικογένειες που θα δώσουν νέα πνοή στην τοπική αγορά και την κοινωνική ζωή.
Οι βασικές αλλαγές του προγράμματος
Οι βασικές αλλαγές που έχουν γίνει στο πρόγραμμα Μετεγκατάστασης, αφορά στην κατάργηση του αποκλεισμού των πρωτευουσών νομών, εφόσον δεν παρουσιάζουν δημογραφική αύξηση. Επίσης, ενιαίο ποσό επιδότησης 10.000 ευρώ για όλους τους δικαιούχους. Ένταξη συνταξιούχων και φοιτητών στους ωφελούμενους.
Δυνατότητα συμμετοχής για Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό.
Πρόβλεψη προκαταβολής της ενίσχυσης και άνοιγμα προς ψηφιακούς νομάδες.
Αξίζει να σημειωθεί πως το νέο μοντέλο επιτρέπει τη συμμετοχή σε συνταξιούχους και φοιτητές, ενώ για πρώτη φορά προβλέπεται συμμετοχή και Ελλήνων του εξωτερικού.
Ωστόσο, παραμένει βασική προϋπόθεση η αποδεδειγμένη διαμονή σε διαφορετική περιοχή τα τελευταία πέντε χρόνια.
Ερημοποίηση της υπαίθρου
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί επίσης, μια μελέτη που έγινε για το λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία παρουσιάζει με τα ποιο μελανά χρώματα, την κατάσταση στην ελληνική επαρχία. Μέσα από αυτή τη μελέτη, αναδεικνύεται η ερημοποίηση της ελληνικής περιφέρειας, η οποία έχει ήδη πάρει μορφή χιονοστιβάδας και η Πολιτεία καλείται να την αντιμετωπίσει.
Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, μόνο με ουσιαστική ενίσχυση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με επενδύσεις σε υποδομές για τα παιδιά, την υγεία και τις μεταφορές, αλλά και με συμβολικές πρωτοβουλίες όπως τη δημιουργία πρότυπων παιδικών σταθμών ή κέντρων υγείας, μόνο έτσι η Ελλάδα μπορεί να σπάσει τον φαύλο κύκλο της ερήμωσης της περιφέρειας.
Η Ελλάδα διαθέτει πλήθος «απομακρυσμένων περιοχών», στις οποίες περισσότερο από το 50% των κατοίκων χρειάζονται πλέον των 45 λεπτών με το αυτοκίνητο για να φτάσουν στο πλησιέστερο αστικό κέντρο.
Για παράδειγμα στη Δράμα, οι περιοχές αυτές είναι ο Δήμος Κ. Νευροκοπίου και ο Δήμος Παρανεστίου. Όπως είναι γνωστό, Δήμοι που ο πληθυσμός τους μειώνεται δραματικά, όπως και τα παιδιά που φοιτούν στα Δημοτικά σχολεία. Ειδικά στο Δήμο Παρανεστίου, η μείωση του μαθητικού πληθυσμού είναι ένα από τα πλέον σημαντικά στοιχεία.
Χαρακτηριστικό από την τελευταία απογραφή του 2021, είναι ότι ο πληθυσμός στους τέσσερις μικρούς Δήμους του Νομού μειώθηκε, ενώ αυξήθηκε στον μητροπολιτικό Δήμο. Και αυτό φαίνεται και από το ότι, τα Δημοτικά Συμβούλια Δοξάτου, Κ. Νευροκοπίου, Παρανεστίου και Προσοτσάνης από τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2023 μειώθηκαν κατά δύο θέσεις δημοτικών συμβούλων, ενώ στο Δημοτικό Συμβούλιο Δράμας οι θέσεις των δημοτικών συμβούλων αυξήθηκαν κατά δύο.
Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού
Αν και η μείωση των γεννήσεων φαίνεται από τα στατιστικά στοιχεία, εντούτοις εκεί που γίνεται πραγματικά αντιληπτό, είναι στο ζήτημα του σχολικού πληθυσμού. Τα παιδιά που εγγράφονται πλέον είναι όλο και λιγότερα, ενώ αναγκαστικά σχολικές αίθουσες και σχολεία συρρικνώνονται.
Αναφορικά με τις δύο προηγούμενες σχολικές χρονιές, 2022 – 2023 και 2023 – 2024, οι εγγεγραμμένοι μαθητές παρουσίασαν μείωση κατά 3,1% στα Νηπιαγωγεία και κατά 2,1% στα Δημοτικά. Μείωση επίσης παρουσίασαν και οι αποφοιτήσαντες μαθητές το 2023 – 2024 σε σχέση με τη σχ. χρ. 2022 – 2023 κατά 1,6% στα δημοτικά σχολεία.
Η αναλογία του διδακτικού προσωπικού προς τους μαθητές για το σχολικό έτος 2023-2024 ήταν 1 εκπαιδευτικός για 7,6 μαθητές στα Νηπιαγωγεία και 1 εκπαιδευτικός για 7,2 μαθητές στα Δημοτικά, ενώ για το σχολικό έτος 2022/2023, οι αντίστοιχες αναλογίες ήταν 1 προς 8,2 και 1 προς 8,4.
Χαρακτηριστικό είναι ότι, το 2014/2015 ο πληθυσμός στα Νηπιαγωγεία ήταν στα 162.781 παιδιά, το 2015/2015 πέφτει στα 155.243. Μέχρι και τις χρονιές 2018/2019 ο πληθυσμός των νηπίων είναι κάπου στα 151.000 – 154.000 παιδιά, τις χρονιές 2020/2021 – 2021/2022 και 2022/2023 ανεβαίνει στις 175.000 – 177.000 παιδιά και πέφτει στις 167.969 το 2023/2024.
Στην Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης και στη Δράμα, τα πράγματα δεν είναι καθόλου καλά. Σύμφωνα με τα ίδια στατιστικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ στην Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης, το 2022/2023 είχαμε 311 σχολικές μονάδες στα Νηπιαγωγεία και το 2023/2024 μειώθηκαν στις 309.
Οι εγγεγραμμένοι μαθητές στα Νηπιαγωγεία και πάντα στην Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης, το 2022/2023 ήταν 9.366 (αγόρια 4.874 – κορίτσια 4.492), και το 2023/2024 μειώθηκαν στους 8.787 (αγόρια 4.546 – κορίτσια 4.241).
Όσον αφορά στα Δημοτικά σχολεία, στην Περιφέρεια ΑΜΘ, το 2023/2024 είχαμε 313 σχολικές μονάδες και το 2023/2024 μειώθηκαν στις 298. Αναφορικά με το προσωπικό στα Δημοτικά σχολεία, το 2022-2023 είχαμε 3.719 εκπαιδευτικούς και το 2023/2024 αυξήθηκαν στου 4.037.
Κατά τις ίδιες σχολικές χρονιές, οι εγγεγραμμένοι μαθητές στα Δημοτικά της ΑΜΘ ήταν:
Το 2022/2023 είχαμε 30.420 μαθητές και μαθήτριες (αγόρια 15.276 – κορίτσια 14.843) και το 2023/2024 29.874 (αγόρια 15.276 – κορίτσια 14.598).
Οι αποφοιτήσαντες μαθητές και μαθήτριες από τα Δημοτικά της ΑΜΘ, το 2022/2023 ήταν 5.233 και το 2023/2024 5.005.
Χαρακτηριστικό είναι πάντως το γεγονός ότι, ενώ μειώνονται σχολικές μονάδες και εγγεγραμμένοι μαθητές, εντούτοις τις δύο τελευταίες σχολικές χρονιά παρουσιάζεται αύξηση του αριθμού των εκπαιδευτικών σε Νηπιαγωγεία και Δημοτικά σχολεία στην Περιφέρεια.
Οι εγγραφές μαθητών στη Δράμα
Τι γίνεται όμως φέτος με την εγγραφή των μικρών παιδιών στα Νηπιαγωγεία και στα Δημοτικά Σχολεία της Δράμας; Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ο αριθμός των αιτήσεων που κατατέθηκαν για τη σχολική χρονιά 2025 – 2026 στη Δράμα, στα Νηπιαγωγεία ανέρχεται στις 566, ενώ το 2024 – 2025 οι αιτήσεις ήταν 563.
Για την Α΄ τάξη Δημοτικού, ο αριθμός εγγραφών φέτος όπως και πέρυσι, ανέρχεται στις 573, πράγμα που σημαίνει ότι δεν έχουμε σημαντικές μεταβολές στο Νομό.
Σύμφωνα με στοιχεία που δίνει το Υπουργείο Παιδείας, για τη νέα σχολική χρονιά 2025 – 2026 πανελλαδικά, είχαν κατατεθεί συνολικά 71.181 αιτήσεις, ενώ αντίστοιχα το 2010 είχαν κατατεθεί 115.000 αιτήσεις.
Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι το 2025 κατατέθηκαν 65.803 ολοκληρωμένες αιτήσεις για φοίτηση στο Νηπιαγωγείο, αριθμός που αντιστοιχεί σε 5.378 λιγότερες από την Α΄ Δημοτικού.
