Τα μέτρα της πολιτείας δεν αρκούν
Ειδικά κίνητρα κατά
της σιωπηλής κρίσης
του δημογραφικού χρειάζεται η Δράμα
Οι ειδικοί επιστήμονες προειδοποιούν για το δημογραφικό «γήρας» της Δράμας και της ΠΑΜΘ
Του Θανάση Πολυμένη
ΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ είναι ένα πρόβλημα που πλέον απασχολεί πολύ σοβαρά την Ελλάδα, και παρά τα βήματα που γίνονται, φαίνεται δεν είναι ιδιαίτερα σθεναρά ώστε να μπορέσει να ανατραπεί το κλίμα.
Ναι μεν γίνεται μια κάποια προσπάθεια ώστε να ενισχυθεί η ύπαιθρος, η περιφέρεια μέσα από ορισμένα προγράμματα όπως για παράδειγμα αυτό της Μετεγκατάστασης οικογενειών και μεμονωμένων πολιτών, η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για Κοινότητες μέχρι 2.000 κατοίκων, παρ’ όλα αυτά φαίνεται ότι δεν είναι αρκετά. Ή τουλάχιστον τα κίνητρα αυτών των προγραμμάτων, δεν λειτουργούν ως κίνητρα ώστε να προσελκύσουν το ενδιαφέρον ενός ικανού μέρους του πληθυσμού.
Η Δράμα είναι μια από τις Περιφερειακές Ενότητες σε όλη τη χώρα, που τα τελευταία χρόνια ο πληθυσμός της έχει μειωθεί σημαντικά. Είναι τελευταία σε πληθυσμό στην Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης, όπως και σε γεννήσεις κάθε χρόνο, ενώ οι θάνατοι είναι πολλαπλάσιοι. Και φυσικά είναι τελευταία σε όλους τους δείκτες ανάπτυξης, εργασίας κτλ., ενώ σημαντικό στοιχείο παραμένει η διαρκής απομόνωσή της από τον μεγάλο οδικό άξονα της Εγνατίας Οδού.
Δυσοίωνο το δημογραφικό αποτύπωμα
Το δημογραφικό αποτύπωμα της Δράμας παραμένει ιδιαίτερα δυσοίωνο. Από το 2012 μέχρι το 2022 η μείωση του πληθυσμού στην Π.Ε. Δράμας, ανέρχεται στο 11,8% περίπου και αυτό αποτελεί ένα ποσοστό πάρα πολύ σοβαρό. Προμηνύει πολύ δυσάρεστα αποτελέσματα σε όλους τους τομείς ανάπτυξης, παιδείας και οικογένειας.
Ενδιαφέροντα στοιχεία σε γενικό επίπεδο δίνει ο αφυπηρετήσας καθηγητής Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) Βύρωνας Κοτζαμάνης, μέσα από μια έρευνά του, η οποία παρουσιάστηκε από το Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
(Να σημειωθεί ότι ο κ. Κοτζαμάνης είχε βρεθεί στη Δράμα τον Μάιο του 2025, στην ημερίδα για το δημογραφικό ζήτημα που είχε διοργανώσει ο Σύλλογος Τρίτεκνων Οικογενειών Δράμας, όπου και είχε παραθέσει αρκετά ενδιαφέροντα στοιχεία).
Όπως αναφέρει ο Β. Κοτζαμάνης, οι γεννήσεις στην Ελλάδα άρχισαν να μειώνονται από το 1990 μέχρι και σήμερα, ενώ στην τριακονταετία 1951 – 1980, παρέμεναν περίπου στις 150.000 ετησίως.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο ίδιος, από τη δεκαετία του 1990, οι γεννήσεις περιορίστηκαν στις 100.000 ετησίως, για να συνεχίσουν την πτώση τους στις 65.000 το 2026.
Η μετά το 1950 καταγραφείσα μείωση γεννήσεων, αναφέρει ο ίδιος, ξεκίνησε πριν τον πόλεμο καθώς το 1932-40, με έναν πολύ μικρότερο πληθυσμό, είχαμε κατά μέσο όρο σχεδόν 118,5 χιλ. γεννήσεις ετησίως έναντι των 154 χιλ. το 1955-64 ενώ την τρέχουσα δεκαετία (2021-2030) δεν αναμένεται να υπερβούν τις 700 χιλ. συνολικά, έναντι των 920 χιλ. το 2011-2020 (-25%). Αν θεωρήσουμε δε τον μακρύ χρόνο, θα διαπιστώσουμε ότι η συρρίκνωσή τους οφείλεται στην μείωση του αριθμού των παιδιών που έφεραν στον κόσμο οι γενεές που γεννηθήκαν μετά τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα.
Ενδιαφέρον έχει ο σχολιασμός του κ. Κοτζαμάνη, ότι «αν σε όλες σχεδόν τις χώρες της Δυτικής και Βορείου Ευρώπης η πτώση της γονιμότητας των γενεών ξεκίνησε με τις γενεές που γεννήθηκαν πολύ πιο πριν από τα τέλη του 19ου αιώνα, η πτωτική αυτή πορεία αναστράφηκε προσωρινά στις γυναίκες που γεννήθηκαν στον μεσοπόλεμο (αυτές έφεραν στον κόσμο περισσότερα παιδιά από τους γονείς τους – βλ. και baby boom) – και συνεχίσθηκε, αν και με πολύ διαφοροποιημένους ρυθμούς, στις γυναίκες που γεννήθηκαν μετά το τέλος του δευτέρου παγκόσμιου πολέμου». (σ.σ. δηλώσεις του ιδίου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ).
Πρόβλεψη σοκ για Αν. Μακεδονία – Θράκη
Επιβαρυντικά και απαισιόδοξα είναι τα στοιχεία για την Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης, όσο και ιδιαίτερα για τη Π.Ε. Δράμας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε δώσει μιλώντας στον «Π.Τ.» στις 17 Ιούλιο του 2026, ο Καθηγητής Δημογραφίας στο Τμήμα Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και Διευθυντής του νεοϊδρυθέντος Ινστιτούτου Πληθυσμιακών Ερευνών κ. Κωνσταντίνος Ζαφείρης, στα επόμενα χρόνια ο πληθυσμός της Περιφέρειας ΑΜΘ θα μειωθεί κατά 100.000 κατοίκους.
Όπως είχε επισημάνει με δηλώσεις του στον «Π.Τ.», «τα προβλήματα είναι πάρα πολλά, διότι η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης έχει τρεις μεγάλες ζώνες. Η μία ζώνη είναι τα αστικά κέντρα τα μεγάλα, η Αλεξανδρούπολη, η Κομοτηνή, η Ξάνθη, η Δράμα, η Καβάλα, τα οποία προσελκύουν κόσμο. Είναι οι πόλεις μεσαίου μεγέθους οι οποίες χάνουν λίγο κόσμο, και είναι και η ύπαιθρος χώρα, οι οικισμοί της υπαίθρου, οι οποίοι ερημώνουν».
Σύμφωνα με τον ίδιο, «το πρόβλημα στην ΑΜΘ είναι πολύ μεγάλο, γιατί δεν μπορεί να συγκρατήσει πληθυσμό. Και δεν μπορεί να συγκρατήσει πληθυσμό για τον απλούστατο λόγο ότι δεν υπάρχουν δουλειές. Ή δεν υπάρχουν οι συνθήκες που υπάρχουν, για παράδειγμα, στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα ή σε μεγαλύτερα αστικά κέντρα, οι απαραίτητες συνθήκες ζωής».
Η μείωση πληθυσμού στη Δράμα
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο μόνιμος πληθυσμός της Π.Ε. Δράμας μειώθηκε κατά περίπου 11,9% μέσα σε μία δεκαετία (από 98.287 κατοίκους το 2011 σε 86.643 το 2021).
Επίσης, ιδιαίτερα έντονη και εμφανής είναι η συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού. Η έλλειψη νέων γεννήσεων οδηγεί σε συνεχείς συγχωνεύσεις και αναστολές λειτουργίας σχολικών μονάδων/τμημάτων, ιδιαίτερα στους περιφερειακούς δήμους (Κάτω Νευροκόπι, Παρανέστι, Προσοτσάνη).
Ο μέσος όρος ηλικίας των κατοίκων αυξάνεται ραγδαία, με αποτέλεσμα την υποχώρηση γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Παράλληλα, το υψηλό κόστος διαβίωσης και η έλλειψη στοχευμένων υποδομών στήριξης της οικογένειας στην επαρχία, λειτουργούν αποτρεπτικά για τη δημιουργία οικογένειας. Και φυσικά, όλο αυτό, οδηγεί στη εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση.
Ιδιαίτερα απογοητευτικά είναι τα στοιχεία που αφορούν στην Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης, για την ίδια περίοδο των 27 εβδομάδων του 2026:
Έτσι, για τις 27 εβδομάδες του 2025, είναι σύνολο 3.915 θαν. (άρ. 1.973, θήλ. – 1.942).
Αντίστοιχα για το 2026 έχουμε σύνολο 3.964 θαν. (.αρ. 1971, θήλ. 1,993).
Από την αρχή του έτους στην Π.Ε. Δράμας είχαμε συνολικά 1.282 θαν., ενώ οι γεννήσεις ανήλθαν στις 255 μόνο. Αρνητικό ισοζύγιο 1.027 άτομα.
Αναλυτικότερα ανά μήνα το 2026 έχουμε τα παρακάτω νούμερα.
Ιανουάριος – 38 γεν. – 182 θαν.
Φεβρουάριος – 31 γεν. – 165 θάν.
Μάρτιος – 34 γεν. 171 θάν.
Απρίλιος – 29 γεν. – 157 θάν.
Μάιος – 33 γεν. 162 θάν.
Ιούνιος – 30 γεν. – 148 θάν.
Ιούλιος – 32 γεν. 155 θάν.
Αύγουστος – 28 γεν. – 142 θάν.
Σύνολο – 255 γεν. – 1.282 θάν.
Τα στοιχεία για τις γεννήσεις προέρχονται από τα στοιχεία των Ληξιαρχείων των Δήμων που δίνει το Υπ. Εσωτερικών.
Η απογραφή του 2021 για τη Δράμα
Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 της ΕΛΣΤΑΤ, η Π.Ε. Δράμας είχε μόνιμο πληθυσμό 86.643 (μείωση κατά 11,8% σε σύγκριση με τους 98.287 κατοίκους το 2011). Οι άνδρες ανέρχονταν σε 41.971 άτομα και οι γυναίκες σε 44.672 άτομα.
Ο Δήμος Δράμας το 2021 είχε πληθυσμό 55.679 κατοίκους (άνδρες: 26.785 και γυναίκες: 28.894).
Στο Δήμο Δοξάτου ο πληθυσμός ανερχόταν σε 12.059 κατοίκους, στο Δήμο Προσοτσάνης στους 10.744 κατοίκους, στο Δήμο Κ. Νευροκοπίου σε 5.319 κατοίκους και στο Δήμο Παρανεστίου σε 2.842 κατοίκους.

