Η νέα διπλή ποιητική συλλογή του Δημήτρη Τσουρούπη
Ένας καταρράκτης συναισθημάτων
που μεταφράζεται σε σταγόνες λόγου
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΕ ΜΙΑ ΝΕΑ διπλή ποιητική συλλογή, με τον κοινό τίτλο «Θα σε συναντήσω στα Χαϊ-Κου…»
I και II, συνεχίζει το έργο του ο Δραμινός ποιητής Δημήτρης Τσουρούπης. Μέχρι σήμερα έχει εκδώσει τις συλλογές: «Μαρίας Βαρδάρης», «αΜοργός Καία» και «άρνης αΜΜωτά». Τόσο οι τρεις πρώτες όσες και η διπλή τελευταία είναι εκδόσεις που έγιναν ιδίοις αναλώμασι.
Ο Δημήτρης Τσουρούπης συνεχίζει με την αγαπημένη του μορφή αυτής των Χάι-Κου. Αυτό που μπορεί να διακρίνει κανείς ως κοινό «εισαγωγικό μέρος», είναι από ένα παλαιότερο κείμενο δικό του από το 2003 με τίτλο «Μιας Μαρίας / τ’ αξεδίψαστα χείλη»: [Αγαπητή Μαρία, απαλή Ηχώ μου. / Τώρα μπορώ να θυμάμαι τα πάντα. / Πριν δεν μ’ άφηναν οι άνθρωποι. (…) Μα εγώ, σκιά των στίχων μου, πάντα στη λάθος όχθη… (…) Η Ζωή πια δε μου φτάνει να τα κρατήσω· πρέπει κι ο θάνατος να στέρξει…]
Η «Μαρία», είναι ο συνδετικός κρίκος θα λέγαμε και των δύο τευχών της συλλογής, τα οποία χωρίζονται σε τέσσερις ενότητες συνολικά. Η «Μαρία», είναι το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται· είναι το πρόσωπο που «ακούει» το ποιητή να της μιλάει, είτε αυτό το πρόσωπο είναι υπαρκτό, φανταστικό ή ακόμα και όταν λαμβάνει μεταφυσικές διαστάσεις.
Είναι η επιστροφή στη μνήμη, καθώς ο ίδιος τοποθετείται στην «σκιά των στίχων» του, στη «λάθος όχθη» λαμβάνοντας ίσες αποστάσεις από την επιθυμία και την πραγματικότητα.
Το δεύτερο στίγμα που δίνει και είναι το ίδιο και στα δύο βιβλία της κοινής ποιητικής συλλογής με τα Χάι-Κου, είναι ένα κείμενο του Donald Keene «Ιαπωνική Λογοτεχνία»: [Μερικές φορές στερεώνουν, κρεμούσαν αυτά τα μικρά ποιήματα σε κλαράκια ανθισμένης δαμασκηνιάς ή σε κόκκινα φύλλα και κλαδάκια σφενταμιάς, αν ήταν στην εποχή τους.]
Έρωτας, Απώλεια, Φύση, Χρόνος
Αν ήταν να χωρίσουμε την συλλογή του Δ.Τσουρούπη σε θεματικούς άξονες, τότε θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για Έρωτα και Απώλεια, για τη Φύση ως Σύμβολο και για τον Χρόνο και το Τέλος.
Όπου ο Έρωτας παρουσιάζεται ως μια δύναμη που υπερβαίνει τη ζωή και αγγίζει το θάνατο. Χαρακτηριστική η αναφορά του στη «δικαιοσύνη του έρωτα», όπου προσθέτει «έξι μήνες νύχτα».
Η Φύση συμμετέχει ως σύμβολο ενεργά στο συναίσθημα. Τα φύλλα που νοσταλγούν πέφτουν πρώτα, οι παπαρούνες γίνονται ποτήρια για να δεχτούν τη βροχή και τα σύννεφα «κλαίνε» για τους πανσέδες.
Σε όλη τη συλλογή, η «Μαρία» δεν εμφανίζεται ως όνομα πουθενά. Η «εικόνα» της όμως, η «αίσθησή» της είναι πάντα εκεί, καθώς αναφέρεται ως ένα πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται πάντα με κεφαλαίο γράμμα: [Να φοράς το παλτό Σου] ή [Να έρθω να ζητιανέψω / στη Ρώμη Σου;] και αλλού, [Για Σένα τα κατάρτια μου / ανθίσανε καράβια…] και [Οι σταγόνες / στους ώμους Σου] και αλλού.
Στην θεματική τού Χρόνου, αυτός μετράται πάντα με διαφορετικούς όρους. Όπου ο ερωτευμένος μεταμορφώνεται σε «μικρός λεπτοδείκτης» που αδιαφορεί για τα μεσάνυχτα, ενώ η ίδια η «Ζωή» ορίζεται ως μια διαδρομή τριών γραμμάτων που καταλήγει σε «ήττα».
Η γραφή του διακρίνεται για την εικονοπλαστική της δύναμη και τον συμβολισμό της. Χρησιμοποιεί καθημερινά αντικείμενα (έναν κύβο ζάχαρη, ένα φλιτζάνι, ένα παλτό) για να αποδώσει βαθιές εσωτερικές καταστάσεις. Οι στίχοι του είναι λιτοί, σχεδόν αποσπασματικοί, θυμίζοντας ιαπωνικά χάι-κού ή επιγράμματα, όπου η παύση και το λευκό της σελίδας παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τη λέξη.
«Πάθος», «άγιο κρίνο» και «μεγάλη φωτιά»
Πρόκειται για μια συλλογή όπου το «πάθος», το «άγιο κρίνο» και η «μεγάλη φωτιά» συνθέτουν ένα σύμπαν νοσταλγίας όπου όμως ο ποιητής δεν επιδιώκει την εντυπωσιακή ρητορεία, αλλά τη μετάφραση του «καταρράκτη» των συναισθημάτων σε σταγόνες λόγου. Επιμένει να μην επιλέγει τον πληθωρικό λόγο, αλλά τη «γυμνή» λέξη, η οποία αποκτά βάρος μέσα από την επανάληψη και την αντίθεση. Ένα από τα πιο δυνατά στοιχεία της συλλογής είναι ο τρόπος που μεταμορφώνει το ασήμαντο σε ιερό.
Η Μαρία δεν είναι απλώς ένα πρόσωπο· είναι ο αξονικός κώδικας ολόκληρης της συλλογής.
Πρόκειται για μια συλλογή, η οποία συγκροτεί έναν ιδιότυπο λυρικό χώρο, όπου το προσωπικό βίωμα συναντά τη συλλογική μνήμη και η καθημερινή εμπειρία μετασχηματίζεται σε υπαρξιακό στοχασμό. Δεν επιδιώκει τον εντυπωσιασμό ούτε τη ρητορική έξαρση, αλλά την χαμηλόφωνη ένταση, τη λιτή γραφή και τη σταδιακή εμβάθυνση.
Από κριτική σκοπιά, ένα από τα μεγαλύτερα προτερήματα της συλλογής είναι η συνέπειά της. Υφολογικά και θεματικά, όλα τα ποιήματα συνομιλούν μεταξύ τους, δημιουργώντας μια αίσθηση ενότητας και εσωτερικής συνοχής. Ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται ότι δεν πρόκειται για αποσπασματικές καταγραφές, αλλά για μέρη ενός ενιαίου ποιητικού οράματος.
Πιστεύω ότι τα χάι-κου του Δ.Τσ., διαβάζονται αργά και ο αναγνώστης θα πρέπει να πάρει τον χρόνο του για να τα εγκιβωτίσει μέσα του, να τα αφομοιώσει, όπως έτσι διαβάζεται η ποίηση.
Συνολικά, η ποιητική συλλογή αποτελεί μια ώριμη και προσεγμένη κατάθεση, που κινείται με άνεση στον χώρο της σύγχρονης ελληνικής λυρικής ποίησης. Με όχημα τη λιτότητα, τη μνήμη και τον υπαινιγμό, κατορθώνει να αρθρώσει έναν λόγο ουσιαστικό και συγκινητικό, χωρίς να καταφεύγει σε εύκολες λύσεις. Είναι ένα βιβλίο που δεν εξαντλείται στην πρώτη ανάγνωση, αλλά επιστρέφει, όπως και τα θέματα που πραγματεύεται, ζητώντας χρόνο, σιωπή και προσοχή.
