Έρευνα για τα ιζήματα και τη δυναμική
των υπόγειων υδάτων στο Σπήλαιο Αγγίτη
Για τη μελέτη, μιλάει στον «Π.Τ.» η Γεωλόγος κα. Μπατσιάμη
Του Θανάση Πολυμένη
ΓΙΑ ΤΟ Σπήλαιο Αγγίτη, είχαμε κάνει αναφορά και σε πρόσφατο άρθρο μας την περασμένη εβδομάδα (βλ. «Π.Τ.» Σάββατο 30 Μαΐου 2026). Οι φετινές συνθήκες που επικρατούν όσον αφορά στο ζήτημα του νερού είναι ιδανικές και ελπίζουμε ότι έτσι θα παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Όπως όλοι θυμόμαστε, το καλοκαίρι του 2025, οι συνθήκες ήταν ιδιαίτερα άσχημες, καθώς τα νερά είχαν μειωθεί σε μεγάλο ποσοστό και μπορούμε να πούμε κυριολεκτικά ότι είχε στεγνώσει.
Στο άρθρο του περασμένου Σαββάτου, είχαμε αναφερθεί και στις προσπάθειες που κάνει ο Γεωλόγος και καθηγητής του ΑΠΘ κ. Χρήστος Πέννος και Σπηλαιολόγος, σχετικά με διάφορες μετρήσεις εντός του Σπηλαίου. Ο κ. Πέννος έχει εγκαταστήσει μετρητές, από τους οποίους λαμβάνει σημαντικά στοιχεία κάθε φορά. Αν και το τελευταίo διάστημα βρέθηκε στον Αγγίτη, παρ’ όλα αυτά δεν κατέστη δυνατό να φτάσει στους μετρητές, καθώς αυτή την ώρα το νερό είναι ιδιαίτερα αυξημένο σε σχέση με άλλες περιόδους. Οπότε, κάποια άλλη στιγμή μέσα στη χρονιά, θα επανέλθει για να μπορέσει να πάρει τις μετρήσεις.
Μια νέα μελέτη για τα ιζήματα
Παρ’ όλα αυτά όμως, αυτή τη φορά και συγκεκριμένα στις 23 Μαΐου, τον συνόδευε και μια μεταπτυχιακή φοιτήτρια η κα. Ολυμπία Μπατσιάμη, η οποία έχει τελειώσει το Τμήμα Γεωλογίας του ΑΠΘ και κάνει το μεταπτυχιακό της πάνω στη Γεωμορφολογία.
Αν και η ίδια ήρθε για πρώτη φορά στο Σπήλαιο Αγγίτη, στόχος της είναι να κάνει μια μελέτη σχετικά με τα ιζήματα που μεταφέρει το νερό κατά τη διαδρομή του από τη λεκάνη του οροπεδίου Κ. Νευροκοπίου˙ πόσο χρόνο παραμένει μέσα στο Σπήλαιο και πώς όλο αυτό επηρεάζει το ίδιο το Σπήλαιο.
Να σημειώσουμε εδώ, ότι, οι πηγές του Σπηλαίου Αγγίτη είναι καρστικές, σχηματίζονται δηλαδή από τα νερά που κατεβαίνουν από το λεκανοπέδιο του Νευροκοπίου, διαπερνούν τα ασβεστολιθικά πετρώματα και καταλήγουν σ’ αυτό.
Ο «Π.Τ.» μίλησε με την κα. Μπατσιάμη, η οποία σημειώνει ότι «στόχος της μελέτης αυτής, είναι να δούμε πως έρχονται όλα αυτά τα νερά με το ίζημα από τη λεκάνη του Νευροκοπίου και πώς μπαίνουν μέσα στο Σπήλαιο. Από πού έρχονται και με τι δυναμική μπαίνουν σ’ αυτό».
Όπως εξηγεί, «τα ιζήματα είναι η άμμος, τα βότσαλα, το χώμα, υλικό που γενικά μεταφέρεται με το νερό».
Ερωτώμενη τι ακριβώς θα φανεί από αυτή τη μελέτη, τονίζει ότι «θέλουμε να δούμε αρχικά τη δυναμική του νερού που κουβαλάει το ίζημα, μεταξύ της πόλγης – της λεκάνης δηλαδή μέχρι το Σπήλαιο. Υπάρχει μια διαδρομή 10 χιλιομέτρων που το νερό κινείται υπόγεια και που δεν μπορούμε να έχουμε καμιά εικόνα για το συμβαίνει εκεί».
Διευκρινίζει επίσης, ότι, «θέλουμε να δούμε ακόμα, αν το νερό περνάει κατευθείαν από τη διαδρομή αυτή, αν παραμένει εκεί και μετά από πόσες εβδομάδες ή μήνες εμφανίζεται στο Σπήλαιο», ενώ συμπληρώνει ότι «όλο αυτό καθορίζει και την ποιότητα του νερού».
Η ίδια έχει πάρει πλέον δείγματα νερού από το Σπήλαιο, τα οποία στο επόμενο διάστημα θα μεταφέρει σε Πανεπιστήμιο της Πίζας στην Ιταλία, όπου θα γίνουν και οι σχετικές αναλύσεις.
Το Σπήλαιο Αγγίτη
Το Σπήλαιο πηγών Αγγίτη (Μααράς) τοποθετείται βόρεια της υδρολογικής λεκάνης Δράμας, που περιβάλλεται από τα όρη Φαλακρό, Μενοίκιο, Παγγαίο και Σύμβολο. Βρίσκεται 25 χλμ. βορειοδυτικά της Δράμας και 500 μ. από τον οικισμό Αγγίτης του Δήμου Προσοτσάνης. Θεωρείται μέχρι στιγμής το μεγαλύτερο ποτάμιο σπήλαιο στην Ελλάδα, με μήκος περί τα 15 χιλιόμετρα, εκ των οποίων τα 12,5 περίπου έχουν χαρτογραφηθεί.
Η ιδιαιτερότητά του έγκειται στο γεγονός ότι στο δάπεδό του κυλάει ο ποταμός Αγγίτης. Ο πλούσιος διάκοσμός του περιλαμβάνει τεράστιους σταλακτίτες. Το σπήλαιο είναι επισκέψιμο σε μήκος 500 μέτρων ενώ συνολικά εκτείνεται σε μήκος άνω των 12 χιλιομέτρων. Εντυπωσιακή είναι η έξοδος του ποταμού μέσα από το βουνό. Στον υπόγειο ποταμό του σπηλαίου καταλήγουν μεταξύ άλλων, τα νερά του λεκανοπεδίου του Κάτω Νευροκοπίου.
Το τμήμα του σπηλαίου που έχει εξερευνηθεί φθάνει τα 7.800 μ. ενώ περιλαμβάνει συνολικά 10.200 μ. στοών. Έτσι, αποτελεί το μεγαλύτερο ποτάμιο σπήλαιο στην Ελλάδα καθώς το γνωστό μέχρι σήμερα τμήμα είναι 5.278 μ. σε ευθεία. Επίσης είναι το δεύτερο μεγαλύτερο σε μήκος διαδρομών σπήλαιο στην Ελλάδα (πρώτο το Σπήλαιο Δυρού με 12.000 μ.)
Είναι γνωστό και με το όνομα σπήλαιο Μααρά, η ετυμολογία του οποίου είναι είτε από τα αραβικά και σημαίνει μικρό σπήλαιο είτε από τα εβραϊκά που σημαίνει νερό από το βουνό.
Ένα πολύ μικρό τμήμα του σπηλαίου στην έξοδο του ποταμού ήταν γνωστό από την αρχαιότητα. Στην περιοχή έχουν βρεθεί πολλά αρχαιολογικά ευρήματα καθώς και ένας χαυλιόδοντας από μαμούθ, που φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας.
Στο σπήλαιο έχουν βρεθεί επίσης μοναδικά είδη ψαριών, όπως η μπριάνα και το τυλινάρι σε βάθη 6.500 μέτρων, καθώς και ένα μοναδικό είδος ημιδιάφανης πετροκαραβίδας Austropotamobius torrentium σε βάθος 7.100 μέτρων. Στο σπήλαιο έχει αναφερθεί η ύπαρξη διάφανων ψαριών.
[Σημείωση: Οι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν από την κα. Μπατσιάμη και είναι από την επίσκεψή της στις 23 Μαΐου 2026]
