Home > Αρθρα > Για άλλη μια φορά χωρίς λόγο στις αποφάσεις που τους αφορούν οι πολίτες της Δράμας Γράφει ο Αναστάσιος Πούλιος Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Δράμας

Για άλλη μια φορά χωρίς λόγο στις αποφάσεις που τους αφορούν οι πολίτες της Δράμας Γράφει ο Αναστάσιος Πούλιος Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Δράμας

Για άλλη μια φορά χωρίς λόγο

στις αποφάσεις που τους αφορούν

οι πολίτες της Δράμας

 

Γράφει ο Αναστάσιος Πούλιος

Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Δράμας

 

Τις προηγούμενες ημέρες, μέσω των ΜΜΕ, πληροφορηθήκαμε την επιστροφή 48 κειμηλίων από τη Βουλγαρία, μεταξύ των οποίων ορισμένα από όσα λεηλάτησαν τα βουλγαρικά στρατεύματα κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Δεύτερη Βουλγαρική Κατοχή της περιοχής μας (1917) από την  Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας στο Παγγαίο όρος, η οποία ανήκει εκκλησιαστικά στην Ιερά Μητρόπολη Δράμας, με αντάλλαγμα την παράδοση των οστών του Τσάρου Σαμουήλ από την ελληνική πλευρά, τα οποία ανευρέθησαν στη νησίδα του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα, από τον καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Νικόλαο Μουτσόπουλο το 1962 κατά τη διάρκεια αρχαιολογικής έρευνας.  Η υπογραφή Μνημονίου Κατανόησης και των σχετικών πρωτοκόλλων παράδοσης-παραλαβής και η αμφίπλευρη παράδοση των ανωτέρω έχει ήδη πραγματοποιηθεί, δεδομένου ότι, όπως προέκυψε από τα γεγονότα, είχαν όλα προετοιμασθεί πριν την επίσημη ανακοίνωση.

Τοπικοί φορείς της Δράμας εξέφρασαν έντονες ενστάσεις και επιφυλάξεις σχετικά με τη συμφωνία Ελλάδας-Βουλγαρίας για την επιστροφή των κειμηλίων, με σημαντικότερες αυτές του Μητροπολίτη Δράμας κ. Δωρόθεου ο οποίος, σε επιστολή του προς την Υπουργό Πολιτισμού κα Μενδώνη τόνισε χαρακτηριστικά ότι μόνο από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης έχουν κλαπεί πάνω από 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Συνολικά δε, από την ευρύτερη περιοχή (Δράμα, Σέρρες, Καβάλα) λείπουν περίπου 6.000 αντικείμενα. Η επιστροφή μόλις 48 εξ αυτών κρίνεται ως εξαιρετικά μικρή, ενώ εξέφρασε τον φόβο ότι με την οριστική παράδοση των οστών του Τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία, η Ελλάδα χάνει ένα ισχυρό διπλωματικό χαρτί για τη μελλοντική διεκδίκηση των υπόλοιπων εκατοντάδων κλαπέντων θησαυρών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι  το Υπουργείο Πολιτισμού έως σήμερα, δεν δημοσίευσε έναν πλήρως εξειδικευμένο αντικείμενο-προς-αντικείμενο κατάλογο σε συσχέτιση με τον τόπο της αρπαγής τους, προκειμένου να γίνει γνωστός ο ακριβής αριθμός των επιστραφέντων κειμηλίων στην Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, ενώ στο δελτίο τύπου που εξέδωσε αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Στην Ελλάδα επιστρέφουν 48 κειμήλια προερχόμενα από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Σόφια, το 1917, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου……..». Για την επίσημη ελληνική πολιτεία λοιπόν τα κειμήλια απλά «μεταφέρθηκαν» στη Σόφια το 1917. Οι δραμινοί και όσοι είναι γνώστες της ιστορίας του τόπου μας ας κρίνουν το ρήμα και τα συνεπαγόμενά του………

Είναι σαφές ότι η διεκδίκηση λεηλατηθέντων κειμηλίων από την χώρα μας αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία που βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο, σε διεθνείς συμβάσεις και στην κρατική διπλωματία, η οποία οφείλει να διενεργείται κυρίως από το Υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών, τις δικαστικές αρχές και διεθνείς οργανισμούς, η οποία όμως σε κάθε περίπτωση οφείλει να σέβεται τις ευαισθησίες και την ιστορική μνήμη των πολιτών. Σήμερα υπάρχουν διεθνώς σειρά «νομικών εργαλείων» όπως η Σύμβαση της UNESCO (1970), Σύμβαση UNIDROIT (1995), Σύμβαση της Χάγης (1954) κλπ. προκειμένου να διεκδικηθεί η επιστροφή κειμηλίων που έχουν βιαίως αφαιρεθεί, αρκεί φυσικά να υπάρχει η σχετική βούληση και η κατάλληλη προετοιμασία.

Η διεκδίκηση και ο επαναπατρισμός εκκλησιαστικών και θρησκευτικών κειμηλίων  αποτελεί μια ιδιαίτερη κατηγορία στο Διεθνές Δίκαιο. Στην Ελλάδα, τα αντικείμενα αυτά προστατεύονται αυστηρά τόσο από τον Αρχαιολογικό Νόμο όσο και από τον Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδας διαθέτει ειδικές επιτροπές (π.χ. Συνοδική Επιτροπή επί των Χριστιανικών Μνημείων της Εκκλησίας της Ελλάδος), η οποία πρέπει να συνεργάζεται στενά με το κράτος για τον εντοπισμό και την ταυτοποίηση των κειμηλίων όπως και για τον επαναπατρισμό τους. Στην περίπτωση της Ιεράς Μονής Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, η Ιερά Μητρόπολη Δράμας, η οποία έχει την εκκλησιαστική και πνευματική εποπτεία της, είναι σαφές ότι θα έπρεπε να έχει τον πρώτο λόγο και τουλάχιστον τη σχετική ενημέρωση για την τύχη των κειμηλίων που αφαιρέθηκαν βίαια από τη Μονή.

Παρά ταύτα, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Ιερά Μητρόπολη Δράμας όπως και εν γένει οι φορείς που εκπροσωπούν την περιοχή μας, όχι μόνο αγνοήθηκαν πλήρως για την όποια διαπραγμάτευση αλλά ακόμη και αυτήν την ενημέρωση τη στερήθηκαν απόλυτα και πληροφορήθηκαν τα τεκμαινόμενα από τα δελτία τύπου και τις ανακοινώσεις του Υπουργείου Πολιτισμού με το περιεχόμενο μάλιστα που αναφέρεται παραπάνω.

Με βάση τα ανωτέρω, τα ερωτήματα που γεννούνται πλέον είναι πολλά και προς το παρόν αναπάντητα:

  • για ποιο λόγο μια διαπραγμάτευση που αφορά την ιστορική και θρησκευτική μνήμη και τον πολιτισμό της περιοχής μας έγινε απουσία των εκπροσώπων μας αλλά και χωρίς καμία απολύτως επίσημη ενημέρωσή τους ακόμη και έως σήμερα;
  • με ποια αιτιολογία ένα αρχαιολογικό εύρημα που ανασκάφηκε στην ελληνική επικράτεια, μεταβιβάστηκε οριστικά σε άλλο κράτος και μάλιστα έγινε αντικείμενο ανταλλαγής με μικρό αριθμό από εκατοντάδες κλαπέντα κειμήλια που λεηλατήθηκαν βίαια;
  • της ανταλλαγής προηγήθηκε γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου ή άλλου αρμόδιου φορέα και, εάν ναι, πότε, με ποιο σκεπτικό και με ποια απόφαση;
  • η όλη διαδικασία σημαίνει και «εν τοις πράγμασι» παραίτηση από την ιστορική διεκδίκηση του συνολικού αριθμού των λεηλατηθέντων κειμηλίων;
  • οι υποσχέσεις που δημόσια δόθηκαν για συνέχεια στις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και ένταξη σε επόμενη συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος αφορούν τα λεηλατηθέντα κειμήλια που παραμένουν στη Βουλγαρία ή άλλα και με τι ακριβώς θα ανταλλαγούν στο μέλλον αφού η προϋπόθεση φαίνεται να είναι πλέον η αμοιβαία ανταλλαγή;

Επιπροσθέτως των ανωτέρω, επιλέχθηκε ως ημερομηνία επίσημης ανακοίνωσης για την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης και της συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας – Βουλγαρίας, η 29η Σεπτεμβρίου!!!!

Είναι γνωστό και αποτελεί κοινό τόπο ότι τα γεγονότα της 29ης Σεπτεμβρίου 1941 στη Δράμα και την ευρύτερη περιοχή της, αγνοούνται πλήρως από τους ιθύνοντες της κεντρικής εξουσίας, όχι γιατί δεν υπάρχουν  σημαντικές και τεκμηριωμένες ιστορικές καταγραφές ή αναφορές σε αυτά, αλλά γιατί απλά στην πραγματικότητα οι συμμετέχοντες  στα κέντρα λήψης αποφάσεων, διαχρονικά, αδιαφορούν παντελώς για όσα αφορούν την περιοχή μας ή αναφέρονται στην ιστορία του τόπου μας, όπως και για τους κατοίκους της. Τι άλλο μπορεί να συμβαίνει όταν την ίδια ημέρα και ώρα που η Κυβέρνηση εκπροσωπείται, τυπικά έστω, στις εκδηλώσεις μνήμης για τη σφαγή χιλιάδων δραμινών το 1941 από τις βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής, την 29η Σεπτεμβρίου 2026 από τον Υπουργό Μακεδονίας – Θράκης, η ίδια Κυβέρνηση, δια της Υπουργού Πολιτισμού, ανακοινώνει περιχαρής την υπογραφή Μνημονίου Κατανόησης και συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας – Βουλγαρίας με το παραπάνω περιεχόμενο!

 

Και μια τελευταία παρατήρηση, καθαρά ρητορική, φανταστείτε όλα τα ανωτέρω να αφορούσαν οποιαδήποτε άλλη περιοχή της Ελλάδας σαφώς νοτιότερη της δικής μας ……