Καλοκαίρι, η κατάλληλη εποχή για
ένα καλό βιβλίο, και ο εποικοδομητικός
και θεραπευτικός ρόλος του
Ο «Π.Τ.» μίλησε με την κα. Ευρυδίκη Ευθυβούλη, ιδιοκτήτρια βιβλιοπωλείου και εκπρόσωπο των βιβλιοπωλών της Δράμας
Του Θρασύβουλου Πεγγαρά
Η ραγδαία εξέλιξη των νευροεπιστημών στην εποχή μας μεγιστοποιεί και την κατανόησή μας για τον εγκέφαλο. Συνδυάζοντας προηγμένες τεχνολογίες απεικόνισης, οι επιστήμονες είναι σε θέση πλέον να αποκωδικοποιούν τη δομή και τη λειτουργία του νευρικού συστήματος, προσφέροντας επαναστατικές εφαρμογές στην ιατρική, την εκπαίδευση και την ψυχική υγεία. Μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις αφορά την ικανότητα του εγκεφάλου να αναδιοργανώνεται, δημιουργώντας νέες νευρωνικές συνδέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Κάτι που ανοίγει δρόμους για την αποκατάσταση εγκεφαλικών βλαβών και νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η άνοια και το Αλτσχάιμερ, παθήσεις που εμφανίζονται πλέον ολοένα και συχνότερα, και σε όλο και πιο μικρές ηλικίες.
Κάθε φορά που υποβάλλει κάνεις τον εαυτό του σε μία γνωστική τριβή, σε μία διαδικασία εκμάθησης κάποιου νέου πεδίου ή ανάγνωσης κάποιου βιβλίου, η νοητική κόπωση και η δυσκολία στην οποία καλείται να ανταπεξέλθει ο εγκέφαλός μας, τον αναπτύσσει και τον κάνει τελικά και πιο έξυπνο. Και αυτό συμβαίνει χάρη στη νευροπλαστικότητά του. Όταν οι ενέργειες που απαιτούνται για την ολοκλήρωση μιας εργασίας δεν ευθυγραμμίζονται με τα υπάρχοντα νοητικά μοντέλα ή τις συνήθειές μας, όταν ένα ή περισσότερα ερεθίσματα, μας εισαγάγουν σε έναν «καινούργιο κόσμο» και μας εκτοπίζουν από την comfort zone μας, όταν νοητικά κινούμαστε εκτός ορίων και σε αχαρτογράφητες περιοχές, τότε άμεσα ο οργανισμός μας εκκρίνει δύο χημικές ουσίες. Τη νορεπινεφρίνη, η οποία ρυθμίζει την εστίασή μας σε κάτι, και την ακετυλοχολίνη, η οποία μας δίνει «πνευματική» ενέργεια για να προσπαθήσουμε περισσότερο. Ο εγκέφαλος ανακατευθύνει την κυκλοφορία του αίματος, στέλνοντας περισσότερο οξυγόνο και γλυκόζη στα αγγεία της περιοχής, αυξάνοντας έτσι την αποδοτικότητά του.
Και κάπως έτσι συμβαίνει ένα μικρό θαύμα. Όταν φέρνουμε εις πέρας έναν στόχο μας, μαθαίνουμε κάτι καινούργιο δηλαδή, ή ολοκληρώνουμε την ανάγνωση ενός βιβλίου, ο εγκέφαλός μας ενεργοποιεί το σύστημα ανταμοιβής με την απελευθέρωση ντοπαμίνης. Ωστόσο, η ντοπαμίνη δεν λειτουργεί μόνο επιβραβευτικά, αλλά «κλειδώνει» και τα νέα νευρωνικά μονοπάτια, κάνοντας τη διαδικασία πιο εύκολη την επόμενη φορά. Επιπλέον, ο εγκέφαλος εκκρίνει μια πρωτεΐνη, την BDNF (Εγκεφαλικός Νευροτροφικός Παράγοντας), που δρα σαν «λίπασμα του εγκεφάλου». Συμβάλλει καθοριστικά στην ανάπτυξη νέων νευρώνων, τη μνήμη, τη μάθηση και τη συναπτική πλαστικότητα. Τα χαμηλά επίπεδά της μάλιστα, έχουν συνδεθεί με άνοια και κατάθλιψη. Τα νέα νευρωνικά μονοπάτια καλύπτονται από περισσότερη μυελίνη, ένα προστατευτικό στρώμα, με αποτέλεσμα να συνδέονται πιο γρήγορα και αυτοματοποιημένα.
Ευθυβούλη: «Το βιβλίο είναι ένας πολύτιμος σύντροφος»
Ο «Π.Τ» με αφορμή την καλοκαιρινή περίοδο που διανύουμε, εποχή που συνήθως βρίσκουμε χρόνο για διάβασμα, αλλά και το «Πρόγραμμα Χορήγησης Επιταγών Αγοράς Βιβλίων έτους 2026» της ΔΥΠΑ, μίλησε με την ιδιοκτήτρια βιβλιοπωλείου, κα. Ευθυβούλη, για το πόσο σημαντικό είναι το διάβασμα ενός βιβλίου, αλλά και για τα vouchers που διατίθενται αυτές τις μέρες από τη ΔΥΠΑ: «Η περίοδος του καλοκαιριού είναι μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για να διαβάσουμε ένα βιβλίο. Οι περισσότεροι παίρνουν τις άδειές τους και αυξάνεται κατά πολύ ο ελεύθερος χρόνος των ανθρώπων. Προτείνω ανεπιφύλακτα να στραφεί ο κόσμος στα βιβλία. Είναι τόσο σημαντικό και ευεργετικό. Είναι ένας πολύ καλός σύντροφος. Ταξιδεύουμε μέσα από τη φαντασία μας διαβάζοντας ένα ωραίο βιβλίο. Ένα καλό βιβλίο μας χαλαρώνει, μας παίρνει το άγχος. Και πιστεύω ότι στα βιβλιοπωλεία της Δράμας θα βρείτε και βιβλία που θα σας ενδιαφέρουν, αλλά και ανθρώπους που μπορείτε να συζητήσετε για ένα βιβλίο.
Αυτή τη στιγμή, υπάρχει το πρόγραμμα της ΔΥΠΑ για τη διάθεση δωρεάν βιβλίων μέσα από 150.000 κουπόνια πανελλαδικά. Οι δικαιούχοι μπορούν να έρχονται στα βιβλιοπωλεία της Δράμας, οι περισσότεροι είμαστε συμβεβλημένοι. Το κουπόνι είναι αξίας 25 ευρώ. Δηλαδή, μπορεί ο δικαιούχος να έρθει, να διαλέξει βιβλία, δικαιούται έκπτωση 10%, και για αξία 25 ευρώ δεν πληρώνει τίποτα. Αυτό που πρέπει να διευκρινίσουμε, γιατί όλη η φιλοσοφία αυτής της δράσης είναι να στηριχθεί ο χώρος του βιβλίου και η ενίσχυση της φιλαναγνωσίας, είναι ότι αυτά τα χρήματα προορίζονται για να αγοραστούν βιβλία, και όχι για γραφική υλη ή οτιδήποτε άλλο.
Επιπροσθέτως, μία πληγή της εποχής μας είναι ότι μας έχουν αιχμαλωτίσει οι οθόνες και ένα μεγάλο θέμα είναι ότι πολλά παιδιά που μεγαλώνουν σε αυτή την εποχή, εγκλωβισμένα στις οθόνες, έχουν μεγάλο πρόβλημα διάσπασης προσοχής. Και η στροφή στο βιβλίο είναι μία εποικοδομητική εξάσκηση, είναι ένας τρόπος να εξασκήσεις τη συγκέντρωση του μυαλού σου, και να το αναπτύξεις. Άλλωστε, το παιδικό βιβλίο έχει και μεγάλη άνθηση, βγαίνουν πολύ όμορφα βιβλία και από άποψη εικονογράφησης, και πιο πολύπλοκα, που συνδυάζουν την πληροφορία με τη δραστηριότητα. Γίνονται πολύ όμορφες εκδόσεις και ενδιαφέρουσες. Επίσης, το παιδικό βιβλίο είναι μια αφορμή για να γίνουν και αρκετές εκδηλώσεις, και σε σχολεία, και σε διάφορους συλλόγους, και σ’ εμάς, στα βιβλιοπωλεία».
