Μιλάει στον «Π.Τ.» ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος
Γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα χωρίς
την παρουσία του Ιησού Χριστού!
Ο υπερβολικός στολισμός, η μοναξιά, η αγάπη και τα δώρα του Άγιου Βασίλη
Του Θανάση Πολυμένη
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ. Μια από τις μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανοσύνης, για τον εορτασμό της γέννησης του Χριστού. Από την άλλη όμως, μια ευκαιρία για γιορτές και πανηγύρια, μια εποχή κατά την οποία η αγορά προσπαθεί να ισοφαρίσει έσοδα και έξοδα.
Στην εποχή μας, αρκετές πόλεις όπως και η Δράμα, στήνουν θεματικά πάρκα, στολίζουν δέντρα και ξύλινα σπιτάκια, φωτίζουν τους κεντρικούς δρόμους με πολύχρωμα φωτάκια.
Τι είναι τελικά τα Χριστούγεννα; Είναι η ευκαιρία για αγορές; Είναι η ευκαιρία να βρούμε ίσως λίγη περισσότερη χαρά;
Μια διαφορετική άποψη μάς δίνει ένας άνθρωπος της Εκκλησίας. Μιλώντας στον «Π.Τ.» ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος, μας λέει εν ολίγοις, ότι γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα, ουσιαστικά χωρίς την παρουσία του ίδιου του Χριστού!
Ο Θεός γίνεται άνθρωπος
Ζητήσαμε από τον Μητροπολίτη Δράμας κ. Δωρόθεο, να μας πει, τι είναι τα Χριστούγεννα για την Εκκλησία μας. Αλλά και να μιλήσουμε για την εμπορευματοποίηση που έχει στηθεί γύρω απ’ αυτή την γιορτή.
Αυτό που σημειώνει αρχικά, είναι ότι, «τα Χριστούγεννα για την πίστη μας, είναι όντως μεγάλη γιορτή, πολύ μεγάλη γιορτή. Μάλιστα ορισμένοι πατέρες λένε ότι είναι ανώτερη από το Πάσχα. Με την έννοια ότι το Πάσχα που είναι η Ανάσταση του Χριστού – η ανάσταση δηλαδή του ανθρώπου από το θάνατο – είχαμε και άλλα τέτοια γεγονότα αναστάσεως πριν ο Χριστός αναστηθεί. Ενώ εδώ είναι κάτι μοναδικό: ότι γίνεται ο Θεός άνθρωπος».
Τονίζει μάλιστα χαρακτηριστικά, ότι, «αυτό ουσιαστικά συνιστά το τέλος όλων των θρησκειών, γιατί η θρησκεία σημαίνει την προσπάθεια του ανθρώπου να δημιουργήσει το Θεό».
Αναφέρεται στην τάση του ανθρώπου να θεοποιεί τα διάφορα φαινόμενα, τον ήλιο, το φεγγάρι κτλ. Ενώ πλέον «εδώ καταργούνται όλες αυτές οι προσεγγίσεις. Και έχουμε τον ίδιο το Θεό, ο οποίος γίνεται άνθρωπος και αποκαλύπτεται στον άνθρωπο. Γι’ αυτό και η γιορτή ονομαζόταν Θεοφάνεια ουσιαστικά. Από τα παλιά χρόνια Χριστούγεννα και Θεοφάνεια ήταν μαζί ενωμένα. Και ο τίτλος δεν ήταν Χριστούγεννα, ήταν Θεοφάνεια, δηλαδή ότι ο Θεός φανερώθηκε ή Επιφάνεια, επί της γης ο Θεός».
Εξηγεί στο σημείο αυτό, ότι, από τον 4ο αιώνα οι δύο γιορτές χωρίστηκαν για διάφορους λόγους: «Άρα έχει μεγάλη σημασία ο τρόπος προσέγγισης του Θεού, δηλαδή του Θεού που γίνεται άνθρωπος ως παιδί, δηλαδή ολοκληρωμένο παιδί. Και βλέπετε, γεννιέται στην παιδική ηλικία όπως τα δικά μας τα παιδιά, ακριβώς για να δείξει την ομοιότητα του Θεού με τον άνθρωπο».
Συμπληρώνει μάλιστα, ότι «έχει πολύ μεγάλη σημασία πώς προσεγγίζουμε τον Ιησού, τον γεννηθέντα Σωτήρα. Ο ένας κλασικός τρόπος είναι η θεία λατρεία. Δηλαδή θα πάμε στην εκκλησία, θα εκκλησιαστούμε κτλ. Μετά είναι όλη η εορταστική ατμόσφαιρα, ο στολισμός, τα έθιμα. Τα οποία, επειδή ακριβώς απουσιάζει από τη ζωή μας η γνώση της λαογραφίας, αν δούμε τα έθιμα, θα δούμε ότι συνδέονται πάρα πολύ με την εορτή όπως την προσεγγίζει η πίστη. Τα έθιμα δεν είναι ξεκομμένα από αυτό το γεγονός. Επίσης είναι το γιορτινό τραπέζι και άλλα».
Η αποτυχία του εορτασμού…
Τι συμβαίνει όμως σήμερα με τα Χριστούγεννα; Στο σημείο αυτό ο Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος, σημειώνει χαρακτηριστικά: «Είναι αποτυχία του εορτασμού! Να μη πω ότι είναι αμαρτία, αλλά το λέω αποτυχία. Είναι ο αποκλεισμός του Θεού. Δηλαδή να βγάλουμε το Θεό απ’ έξω, να τον αγνοούμε. Και για να το πω διαφορετικά, γιορτάζουμε τα δώρα Του. Και το δώρο είναι ότι – ο Χριστός που έγινε άνθρωπος – ουσιαστικά αρχίζει τη διαδικασία να νικηθεί ο θάνατος που απειλεί τον κάθε άνθρωπο. Επομένως γιορτάζουμε το δώρο Του που μας χάρισε, την Ανάσταση σε μετέπειτα στάδιο, αλλά όχι τον ίδιο. Ενώ θα έπρεπε να τιμούμε τον ίδιο τον Χριστό».
…και ο υπερβολικός στολισμός!
Σημειώνει επίσης ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος, ότι για τον άνθρωπο είναι μια ευκαιρία για γλέντια, για διακοπές και άλλα, ενώ «ουσιαστικά ο Θεός είναι στην άκρη» και κάνει ιδιαίτερη αναφορά στον στολισμό: «Εκεί δημιουργούμε μια ψεύτικη ατμόσφαιρα πολλές φορές χαράς και αισιοδοξίας. Προσέξτε κάτι: η Εκκλησία δεν είναι κατά του στολισμού, αλλά δεν θέλει τα άκρα. Το ένα άκρο είναι ο υπερβολικός στολισμός, να ζούμε δηλαδή Χριστούγεννα χωρίς Χριστό. Το άλλο άκρο είναι να κατηγορούμε αυτούς που κάνουν στολισμούς. Ότι δηλαδή εμείς είμαστε οι καλοί χριστιανοί και αποβάλλουμε από τη ζωή μας όλα τα στολίδια. Δεν νομίζω ότι είναι σωστή αυτή η άποψη, δηλαδή το να κατακρίνω την εκκοσμίκευση και την εμπορευματοποίηση της εορτής. Χρειάζονται και αυτά, αλλά όλα χρειάζονται ένα μέτρο. Και επίσης εκείνο το οποίο χρειάζεται είναι να έχουμε τη συναίσθηση της σχέσεώς μας με τον Χριστό, με αυτό το παιδί που γεννιέται».
Η μοναξιά και η αγάπη
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει επίσης ο σεβασμιότητας στη μοναξιά και την αγάπη: «Είναι πολλές φορές στις γιορτές – και το λένε και οι ψυχολόγοι αυτό – ότι στις γιορτές τα μοναχικά άτομα κλείνονται στα νοσοκομεία για να βρουν μια συντροφιά. Εμείς νομίζουμε ότι τις ασθένειες, τον πόνο, τη θλίψη θα τα διώξουμε με το να δημιουργήσουμε μια ατμόσφαιρα χαράς. Η Εκκλησία δεν αρνείται τον πόνο, αλλά τον πολεμάει και τον ξεπερνάει. Δεν είμαστε σαν τους Ινδουιστές, οι οποίοι τους γέρους δεν τους υπολογίζουν. Εμείς και ο γέροντας άνθρωπος, η γιαγιά ας πούμε που θα καθίσει και θα πει τα παραμυθάκια στα εγγόνια της, παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Και είναι και η γιαγιά και ο παππούς μέσα, ο ασθενής είναι μέσα στο εορταστικό κλίμα όλα. Και τα ζούμε αυτά με μια διάθεση ας πούμε να τους υπηρετούμε και να τους διακονούμε».
Ο Άγιος Βασίλης και ο Santa Claus στην Εκκλησία
Ερωτώμενος για το ποια είναι η σχέση της Εκκλησίας με τον Άγιο Βασίλη, ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος, σημειώνει αρχικά ότι, «στη Δύση εορτάζουν τον Άγιο Νικόλαο, τον Santa Claus, ενώ σ’ εμάς δημοφιλής είναι ο Άγιος Βασίλειος, για τα δώρα που κάνει».
«Αυτές τις μέρες κάνουμε δώρα. Σημασία δεν έχει η αξία του δώρου, αλλά η αγάπη του προσώπου προς εμάς που μας κάνει το δώρο. Το ίδιο γίνεται και με τον Χριστό και με τα δώρα του», τονίζει ο ίδιος και εξηγεί: «Με αυτήν την έννοια, και ο Μέγας Βασίλειος και ο Άγιος Νικόλαος που έχουν οι Δυτικοί, ήταν Άγιοι οι οποίοι ήταν άνθρωποι της προσφοράς, της διακονίας. Ο Άγιος Νικόλαος, βοηθούσε μικρά παιδιά, νέους, φτωχούς, αναγκεμένους ανθρώπους. Ήταν κοντά στον άνθρωπο. Το ίδιο και ο Άγιος Βασίλειος με τη Βασιλειάδα που έφτιαξε.
Άρα, για μας έχει αξία να τονίσουμε αυτό το πράγμα. Δηλαδή, ότι εδώ έχουμε κάποιους Αγίους, όπως ο ίδιος ο Χριστός που μας αγαπάει και μας προσφέρει δώρο τον εαυτό Του. Ο Άγιος Βασίλης μας αγαπάει και μας στέλνει δώρα. Και έτσι δημιουργούμε μία σχέση με τον συγκεκριμένο Άγιο, ας το πούμε, και το οποίο βέβαια μας χαροποιεί».
Ερωτώμενος για το αν η Εκκλησία απορρίπτει τον Άγιο Βασίλη όπως τον έχουμε ως εικόνα σήμερα, τονίζει: «Δεν απορρίπτουμε τον Άγιο Βασίλη με την κόκκινη στολή που όπως λένε είναι διαφήμιση της Coca-Cola κλπ. Δεν τον απορρίπτουμε, γιατί θέλουμε να καταλάβει ο άλλος, έστω και λανθασμένα, ποια είναι όλη αυτή η διαδικασία δωρεοδότη: αυτού που δίνει το δώρο και αυτού που το εισπράττει».
Όπως τονίζει μάλιστα, «είναι μια σχέση αμφίδρομη, σχέση αγάπης και σχέση προσφοράς και θυσίας. Είναι πολύ σημαντικό, να περάσουμε στα παιδιά το μήνυμα ότι με αφορμή τα Χριστούγεννα —και όχι μόνο τα Χριστούγεννα, την περίοδο αυτή— ότι πρέπει να σκεφτόμαστε τους άλλους ανθρώπους».
Στο σημείο αυτό δίνει ένα παράδειγμα με τους Τρεις Μάγους με τα δώρα προς τον νεογέννητο Χριστό: «Λένε για παράδειγμα, ότι οι Μάγοι δεν ήταν τρεις, ήταν τέσσερις. Ο τέταρτος άργησε, δεν πρόλαβε τον Χριστό όταν γεννήθηκε, γιατί στο δρόμο καθυστερούσε να υπηρετεί τους ανθρώπους και τα δώρα που ήταν να δώσει στον Χριστό τα έδινε στους ανθρώπους: Με ένα μαργαριτάρι, εξαγόρασε έναν αιχμάλωτο, ή φρόντισε έναν ασθενή. Λοιπόν, και όταν έφτασε, έφτασε την ώρα που ο Χριστός σταυρωνόταν. Και του λέει: “Κύριε, δεν σε πρόλαβα”. “Με πρόλαβες. Όλα αυτά που έκανες, σε Μένα τα έκανες”, του απάντησε ο Χριστός επάνω στον Σταυρό».
Τονίζει ακόμα στο σημείο αυτό ότι υπάρχουν πολύ ωραίες ιστορίες και σε κάθε πολιτισμό και σε κάθε χώρα γύρω από την παράδοση που μιλούν πολύ όμορφα για την γέννηση του Χριστού και για τον Άγιο Βασίλη, «υπάρχουν και πάρα πολύ ωραία στοιχεία από την λαογραφία μας, τα οποία πολλές φορές τα αγνοούμε ή δεν δίνουμε σ’ αυτά την ανάλογη σημασία».
