Άρθρο γνώμης
Η αλάνα του Μασούτη: 1,5 εκατομμύριο ευρώ
δημοτικό χρήμα χωρίς επιχειρηματικό πλάνο;
Γράφει ο Μιχάλης Τάσσου
Δικηγόρος
Tις τελευταίες ημέρες έπεσε στην αντίληψή μου στα social media ένα βίντεο συμπολίτη μας για το ζήτημα της μίσθωσης της αλάνας που εκμίσθωσε πρόσφατα ο Δήμος Δράμας από την ΕΤΑΔ. Τα ενδιαφέροντα που αναφέρονται εκεί με παρακίνησαν στο να δω αναλυτικότερα το συγκεκριμένο θέμα.
Υπάρχουν αποφάσεις που παίρνονται με καλές προθέσεις αλλά χωρίς επαρκή προετοιμασία. Και υπάρχουν αποφάσεις που — ανεξαρτήτως προθέσεων — μπορούν να αποβούν καταστροφικές για τα δημόσια οικονομικά. Η απόφαση μίσθωσης έκτασης 1.240 τετραγωνικών μέτρων για τη δημιουργία υπαίθριου σταθμού αυτοκινήτων στη Δράμα, με ετήσιο μίσθωμα 80.000 ευρώ και διάρκεια 15 ετών, κινδυνεύει να ανήκει και στις δύο κατηγορίες.
Η πρόθεση να μπει τάξη σε έναν χώρο που λειτουργούσε επί χρόνια ως άναρχη «αλάνα» είναι αδιαμφισβήτητα θετική. Αδιαμφισβήτητο είναι και το δικαίωμα των δραμινών να έχουν στη διαχείρισή τους ένα δημόσιο χώρο στο κέντρο της πόλης. Αλλά η καλή πρόθεση δεν αρκεί. Ειδικά όταν απουσιάζει η τεκμηρίωση της βιωσιμότητας του εγχειρήματος. Και εδώ εγείρονται σοβαρά ερωτήματα.
Το ετήσιο μίσθωμα είναι 80.000 ευρώ. Αλλά αυτό το ποσό δεν θα παραμείνει ποτέ στα 80.000 ευρώ. Ο συμβατικός όρος αναπροσαρμογής προβλέπει αύξηση μετά το δεύτερο μισθωτικό έτος ίση με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή πλέον μιας μονάδας — και μάλιστα με κατώτατο όριο 2%, ακόμα και αν ο πληθωρισμός πέσει στο μηδέν. Για να γίνει αυτό απτό: ο ΔΤΚ του Δεκεμβρίου 2025 ανήλθε στο 2,6%, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Αυτό σημαίνει ότι, το μίσθωμα αυξανόταν αμέσως κατά 3,6% — δηλαδή ο Δήμος θα πλήρωνε 82.880 ευρώ αντί για 80.000, χωρίς να έχει ανοίξει ακόμα ούτε μία θέση στάθμευσης. Και αυτή η αύξηση θα συνεχίζεται, ασταμάτητα, για 15 χρόνια.
Στο πλέον ευνοϊκό σενάριο, το σωρευτικό μίσθωμα 15ετίας ξεπερνά το 1.380.000 ευρώ. Σε αυτό προστίθεται υποχρεωτικά το Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής 3,6% επί κάθε μισθώματος — πρόσθετο κόστος άνω των 49.000 ευρώ που ο νόμος ρητά φορτώνει στον μισθωτή, δηλαδή τον Δήμο. Μόνο για τη μίσθωση, λοιπόν, ο Δήμος Δράμας δεσμεύεται για ποσό που πλησιάζει τα 1,5 εκατομμύριο ευρώ — και αυτό είναι μόνο η αρχή.
Και το μίσθωμα είναι μόνο η αρχή.
Ο νόμος επιβάλλει έξοδα που δεν έχουν αναφερθεί στην δημόσια συζήτηση.
Το Π.Δ. 455/1976 για τους υπαίθριους σταθμούς αυτοκινήτων δεν αφήνει περιθώρια επιλογής. Πριν ανοίξει η πύλη για το πρώτο αυτοκίνητο, ο νόμος επιβάλλει υποχρεωτικά: πλήρη περίφραξη ή περιτοίχιση από άκαυστο υλικό σε όλη την περίμετρο, ασφαλτόστρωση ή βιομηχανικού τύπου επίστρωση ολόκληρης της επιφάνειας με κατάλληλη υπόβαση, διαγράμμιση όλων των θέσεων και διαδρόμων, διαμορφωμένη είσοδο-έξοδο πλάτους 3 έως 6 μέτρων, γραφείο κίνησης (15 τ.μ.) από άκαυστο υλικό και αναρτημένη πινακίδα με τον αριθμό θέσεων.
Χωρίς αυτά, ο σταθμός δεν μπορεί να λάβει γνωστοποίηση λειτουργίας και να λειτουργήσει νόμιμα, ούτε για μία ημέρα. Το κόστος αυτών των υποδομών για έκταση 1.240 τετραγωνικών μέτρων θα ανέλθει σε πολλές χιλιάδες ευρώ ως εφάπαξ επένδυση — πριν εισπραχθεί το πρώτο ευρώ εσόδου.
Σε αυτά προστίθεται το τρέχον λειτουργικό κόστος: ηλεκτρισμός φωτισμού, ετήσια συντήρηση, σύστημα ελέγχου εισόδου/εξόδου — είτε αυτόματα μηχανήματα κόστους δεκάδων χιλιάδων ευρώ είτε μισθοδοτικό κόστος προσωπικού φύλαξης καθώς και το κόστος της υποχρεωτικής – κατά τη σύμβαση μίσθωσης – ασφάλισης γενικής αστικής ευθύνης για ολόκληρη τη διάρκεια των 15 ετών και την κάλυψη σωματικών βλαβών και υλικών ζημιών έως 500.000 ευρώ ανά περιστατικό.
Το ερώτημα που απαιτεί δημόσια απάντηση είναι απλό: όλα αυτά τα έξοδα έχουν προβλεφθεί στον προϋπολογισμό; Και αν ναι, πού;
Βγαίνουν τα νούμερα; Κανείς δεν το έχει αποδείξει
Η έκταση χωρά ρεαλιστικά 55 έως 60 θέσεις στάθμευσης. Με το ισχύον τιμολόγιο ελεγχόμενης στάθμευσης που η ίδια η δημοτική αρχή αποφάσισε πρόσφατα να διατηρήσει αμετάβλητο — χρέωση 0,50 ευρώ την ώρα και μέγιστο 5,50 ευρώ για τρεις ώρες — για να καλυφθεί μόνο το ετήσιο μίσθωμα χρειάζεται πληρότητα άνω του 80%, 365 ημέρες τον χρόνο. Αν προστεθεί το συνολικό λειτουργικό κόστος, ο στόχος γίνεται ακόμα πιο απαιτητικός.
Έγινε οικονομοτεχνική μελέτη; Υπολογίστηκε η αναμενόμενη κίνηση, η μέση διάρκεια παραμονής, ο αριθμός οχημάτων ανά ημέρα, το ωριαίο κόστος χρήσης, η σχέση εσόδων-εξόδων; Υπάρχει επιχειρηματικό πλάνο έστω τριετίας; Αν υπάρχει, ας δημοσιευτεί. Αν δεν υπάρχει, αυτό από μόνο του συνιστά σοβαρό πρόβλημα δημοτικής διακυβέρνησης.
Ο δημότης που τώρα θα πληρώνει. Αλλά πόσο;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ανθρώπινο και πιο ορατό κομμάτι αυτής της ιστορίας. Για να γίνει κατανοητό, αρκεί να σκεφτεί κανείς ποιος χρησιμοποιούσε αυτήν την «αλάνα» μέχρι χθες.
Ήταν ο καταστηματάρχης των παρακείμενων οδών που σταθμεύει το αυτοκίνητό του εκεί από τις 8 το πρωί έως τις 2 το μεσημέρι, και μετά ξανά από τις 5 έως τις 9 το βράδυ, ακολουθώντας τις ώρες λειτουργίας της αγοράς. Ήταν ο κάτοικος της γύρω περιοχής που δεν έχει αλλού να αφήσει το αυτοκίνητό του, γιατί στο κέντρο της πόλης οι θέσεις στάθμευσης είναι ανύπαρκτες. Ήταν ο υπάλληλος των επιχειρήσεων, ο ηλικιωμένος που δεν μπορεί να περπατήσει μακριά.
Όλοι αυτοί σταθμεύουν εκεί όχι για μία ή δύο ώρες, αλλά για πολλές ώρες — ή και ολόκληρη την ημέρα. Και το έκαναν δωρεάν, γιατί ο χώρος ήταν ελεύθερος.
Τώρα καλούνται να πληρώνουν. Και εδώ τίθεται ένα δίλημμα που η δημοτική αρχή δεν φαίνεται να έχει απαντήσει δημοσίως: με ποια τιμολόγηση θα λειτουργήσει αυτός ο χώρος;
Αν η τιμή είναι χαμηλή — για να μην επιβαρυνθεί ο δημότης — ο Δήμος δεν βγάζει τα έξοδά του και η ζημιά στο δημοτικό ταμείο γίνεται βέβαιη. Ζημιά που θα κληθούν οι ίδιοι οι δημότες να καλύψουν. Αν η τιμή είναι υψηλή — για να καλύπτει το τεράστιο μίσθωμα — τότε ο καταστηματάρχης που σταθμεύει 6 ώρες την ημέρα αντιμετωπίζει έναν επιπλέον λογαριασμό στον μηνιαίο προϋπολογισμό του. Για μια μικρή επιχείρηση στη Δράμα ή μια οικογένεια, αυτό δεν είναι αμελητέο — είναι πρόσθετο λειτουργικό ή οικογενειακό κόστος.
Και για τον κάτοικο που δεν έχει εναλλακτική; Αυτός απλώς θα πληρώνει, χωρίς επιλογή. Διότι δεν υπάρχει άλλος χώρος.
Αυτό είναι το κρίσιμο ερώτημα κοινωνικής πολιτικής που η δημοτική αρχή οφείλει να απαντήσει: μπορεί ένας Δήμος που πληρώνει 80.000 ευρώ το χρόνο για μίσθωμα — με αυξανόμενο ρυθμό, για 15 χρόνια — να κάνει ταυτόχρονα κοινωνική πολιτική στη στάθμευση; Ή η οικονομική ανάγκη κάλυψης του κόστους θα μετατρέψει αυτόν τον χώρο σε ακριβό parking, προς ζημίαν ακριβώς εκείνων που το χρησιμοποιούσαν δωρεάν;
Η απάντηση είναι μαθηματική. Και τα μαθηματικά δεν κάνουν εξαιρέσεις για καλές προθέσεις.
Ζήτημα βλάβης των οικονομικών του Δήμου
Ένας Δήμος που δεσμεύει δημόσιους πόρους για 15 χρόνια, χωρίς την απαιτούμενη οικονομική τεκμηρίωση, χωρίς προβλεπόμενα έσοδα που να καλύπτουν τις δαπάνες, εκθέτει τα οικονομικά του σε μακροχρόνια και ανεξέλεγκτη επιβάρυνση.
Αν το parking δεν αποφέρει τα αναμενόμενα έσοδα ο Δήμος δεν έχει διέξοδο. Η σύμβαση δεσμεύει για 15 χρόνια. Υπάρχει άραγε ρήτρα εξόδου; προβλέπεται η δυνατότητα αναθεώρησης αν τα έσοδα αποδειχθούν ανεπαρκή ή το δημοτικό ταμείο θα πληρώνει — με χρήματα που θα μπορούσαν να πάνε σε σχολεία, δρόμους, κοινωνικές υπηρεσίες — ένα μίσθωμα που μεγαλώνει κάθε χρόνο, για έναν χώρο που ενδέχεται να λειτουργεί ζημιογόνα.
Κάθε δημότης δικαιούται:
Δημόσια παρουσίαση της οικονομοτεχνικής μελέτης που τεκμηριώνει τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος. Σαφή απάντηση για το πώς θα καλυφθούν το μίσθωμα, το εφάπαξ κόστος εγκατάστασης και το λειτουργικό κόστος. Ανακοίνωση του τιμολογίου στάθμευσης και σαφή πρόβλεψη για κατοίκους, καταστηματάρχες και ευπαθείς ομάδες. Χρονοδιάγραμμα έναρξης λειτουργίας και προβολή εσόδων για την πρώτη τριετία.
Αν η δημοτική αρχή έχει κάνει τη δουλειά της, τα παραπάνω υπάρχουν ήδη. Ας τα δείξει.
Αν δεν υπάρχουν, τότε η Δράμα βρίσκεται αντιμέτωπη όχι με ένα πολιτικό αλλά με ένα δημοσιονομικό πρόβλημα. Και τα δημοσιονομικά προβλήματα — ειδικά σε δήμους με περιορισμένους πόρους — δεν επιλύονται με σιωπή, αφού καμία δημοτική αρχή δεν έχει το δικαίωμα να δεσμεύει τα οικονομικά του Δήμου υπέρμετρα. Διότι ο δήμαρχος και τα μέλη της εκάστοτε δημοτικής αρχής δεν διαχειρίζονται δικά τους χρήματα, ούτε την επιχείρησή τους. Διαχειρίζονται το χρήμα των Δραμινών — εκείνων που σήμερα πληρώνουν τα τέλη τους, αλλά και των παιδιών τους που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες αποφάσεων που λαμβάνονται σήμερα. Αυτή η ευθύνη δεν επιδέχεται αυτοσχεδιασμούς. Απαιτεί σύνεση, σχέδιο και — πάνω απ’ όλα — λογοδοσία απέναντι στον δημότη.
Το άρθρο εκφράζει προσωπικές απόψεις βασισμένες σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, αποφάσεις του Δήμου Δράμας και την κείμενη νομοθεσία περί υπαίθριων σταθμών αυτοκινήτων .
