Στην τελική ευθεία για τις πανελλαδικές 2026
Η διαχείριση του άγχους
μπροστά στον μαραθώνιο
των πανελλαδικών εξετάσεων
► Οι βαλβίδες αποσυμπίεσης και ο κρίσιμος ρόλος της οικογένειας
► Μιλάει στον «Π.Τ.» η Ψυχολόγος του Νοσοκομείου Δράμας κα. Καμπάνταη
Του Θανάση Πολυμένη
ΤΟ ΤΕΛΟΣ των σχολικών διακοπών του Πάσχα, σηματοδοτεί και την τελική ευθεία για τις πανελλαδικές εξετάσεις. Πλέον, μαθητές και μαθήτριες, βρίσκονται αντιμέτωποι με μια από τις σημαντικότερες στιγμές της ηλικίας τους και για το λόγο αυτό το άγχος είναι από τα σπουδαιότερα ζητήματα που τους απασχολούν.
Φυσικά, μεγάλη σημασία έχει να καταλάβουμε όλοι και ιδιαίτερα τα παιδιά και οι γονείς, ότι οι πανελλαδικές εξετάσεις δεν κρίνουν τη ζωή και την προσωπικότητα ενός ανθρώπου, δεν καθορίζουν την εξέλιξή του, όπως ούτε η επιτυχία εγγυάται την τέλεια ζωή, την ιδανική δουλειά και ένα λαμπρό μέλλον. Δεν παύει βέβαια αυτό να αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμασία, την οποία περνάει το σύνολο του μαθητικού πληθυσμού.
Φέτος οι πανελλαδικές εξετάσεις ξεκινούν στις 29 Μαΐου και τα παιδιά της Γ΄ Λυκείου, βρίσκονται μπροστά σε μια κατάσταση, την οποία η μεγάλη πλειοψηφία την αντιμετωπίζει για πρώτη φορά. Και αυτό σημαίνει αυξημένο άγχος καθώς η «τελική ευθεία» το αυξάνει ακόμα περισσότερο.
Ένας μαραθώνιος
Στο πλαίσιο αυτό, ο «Π.Τ.» μιλάει με την κα. Μαρία Καμπάνταη, Ψυχολόγο του Γενικού Νοσοκομείου Δράμας, η οποία σημειώνει ότι και μόνο που τα παιδιά μπαίνουν στην «τελική ευθεία» από μόνο του είναι αγχογόνο.
Όπως επισημαίνει, «μιλάμε για έναν μαραθώνιο για τον οποίο προετοιμάζονται τα παιδιά εδώ και μια διετία, όπως συμβαίνει στα ελληνικά πράγματα. Οπότε ένας τέτοιος μαραθώνιος μπορεί να είναι προς το τέλος του, αλλά πάντα η κούραση βγαίνει προς το τέλος».
Συμπληρώνει ακόμα ότι, «θα πρέπει να θυμόμαστε ότι το άγχος είναι κάτι απόλυτα φυσιολογικό. Ίσα-ίσα το άγχος δείχνει ότι κάτι μας νοιάζει. Αυτό που είναι το ζητούμενο δεν είναι να φύγει το άγχος, αλλά να το διαχειριστούμε σωστά ώστε να μην μας παραλύει και να μας κινητοποιεί».
Υπερβολική πίεση
«Το πιο συχνό λάθος που κάνουν οι μαθητές, αυτό που βλέπουμε από τη δική μας πλευρά, είναι η υπερβολική πίεση και η σκέψη ότι από αυτό εξαρτώνται όλα», μας λέει η κα. Καμπάνταη και εξηγεί ότι, «αυτή είναι η “απόλυτη ερμηνεία” που συναντάμε δηλαδή, που ξεκινάει από τους γονείς και συνεχίζεται στα παιδιά, και ίσως και από όλο το σύστημα της εκπαίδευσης. Αυτή η απόλυτη ερμηνεία αυξάνει κατακόρυφα την πίεση. Αν έρθουν και οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες παράλληλα, ξεχνάμε ότι οι εξετάσεις είναι ένας σταθμός και μόνο. Δεν είναι ο τελικός προορισμός».
Μόνο ένα σταυροδρόμι
Ερωτώμενη για το πώς χρειάζεται να βλέπουν τα παιδιά όλη αυτή την κατάσταση, σημειώνει χαρακτηριστικά: «Γονείς και παιδιά πρέπει να αναλογιστούμε ότι στα χιλιόμετρα που διανύουμε στη ζωή μας, οι πανελλαδικές είναι μόνο ένα σταυροδρόμι. Έχουμε πάρα πολλά σταυροδρόμια να διανύσουμε, είτε ως μαθητές και αργότερα ενήλικες, είτε ως γονείς. Και αυτό το μήνυμα πρέπει να περάσουμε στα παιδιά: ότι οι εξετάσεις είναι απλά ένας σταθμός και όχι ο τελικός προορισμός».
Όπως λέει, «είναι – ναι – ο τελικός προορισμός για τους στόχους που έχω βάλει αυτή τη στιγμή στη ζωή μου. Αλλά μπορεί να μου ανοιχτούν πολύ δρόμοι και αργότερα, ακόμη κι αν δεν τα καταφέρω, υπάρχουν πολλοί δρόμοι που μπορεί να ανοίξουν, φτάνει να έχω δημιουργικό πνεύμα και ανήσυχο πνεύμα και να έχω μια σταθερότητα στους στόχους μου και στα όνειρά μου».
Η αυστηρή κριτική
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η ίδια στο ζήτημα της αυστηρής κριτικής που κάνουν τα παιδιά για τον εαυτό τους: «Αυτό που βλέπω είναι ότι κάνουν πολύ αυστηρή κριτική στον εαυτό τους και αυτό αυξάνει το άγχος. Δεν φέρονται στον εαυτό τους όπως θα φέρονταν σε έναν φίλο τους με την ίδια κατανόηση. Αν δηλαδή το κάναμε σαν ταινία, και τους λέγαμε: “Έχεις έναν φίλο ο οποίος αγχώνεται τώρα για τις Πανελλαδικές. Τι θα τον συμβούλευες;” Εύκολα θα συμβουλεύαμε εκείνον, δεν κάνουμε τα ίδια σε εμάς. Άρα φερόμαστε πιο ενσυναίσθητα στον φίλο μας παρά στον εαυτό μας. Και αυτό είναι ένα βασικό μήνυμα.
Αυτό που σίγουρα πρέπει να θυμόμαστε για τις Πανελλαδικές είναι το εξής για τον υποψήφιο: ότι να ελέγξω τα θέματα δεν μπορώ, έτσι δεν είναι; Τα θέματα που θα πέσουν. Τι μπορώ να ελέγξω; Μπορώ να ελέγξω την οργάνωσή μου, την προσπάθειά μου που είναι τώρα προς το τέλος της και τη φροντίδα του εαυτού μου».
Αυτό που δίνει ως συμβουλή η κα. Καμπάνταη, είναι να υπάρχει επαρκής ύπνος, σωστή διατροφή, μικρά διαλείμματα. Ένα χόμπι, μια έξοδος ένα Σαββατοκύριακο, αθλοπαιδιές, χορός. «Όλα αυτά είναι βαλβίδες αποσυμπίεσης που έχουμε ανάγκη. Φανταστείτε μια χύτρα η οποία αν δεν έχει βαλβίδες αποσυμπίεσης, θα σκάσει, θα κάνει έκρηξη».
Χωρίς συγκρίσεις
Ιδιαίτερα τονίζει ακόμα προς τους μαθητές, να αποφεύγουν τις συγκρίσεις. «Αυτό το λέμε σε κάθε περίπτωση που περνάμε μια κρίση: Να μην συγκριθώ. Δεν πρέπει να συγκρίνομαι με τους άλλους. Υπάρχει μια υπερπληροφόρηση, ιδιαίτερα τώρα θα είναι ακόμη χειρότερα, η υπερπληροφόρηση στις συζητήσεις συνέχεια μες στο σπίτι γύρω από τις Πανελλαδικές. Εμείς θα φροντίσουμε να ελέγξουμε την οργάνωσή μας και θα μπούμε μες στο κέντρο. Αφού είμαστε οι μαραθωνοδρόμοι, πρέπει να ορίσουμε και να πούμε και στους άλλους να βάλουν όρια και να πούμε: “Δεν θέλω να συζητάμε όλο για τις Πανελλαδικές, μαμά και μπαμπά, στο σπίτι”.
Ας κάνουμε και λίγο στην άκρη, ο καθένας στον πάγκο του. Οι φροντιστές ή οι εκπαιδευτικοί είναι αυτοί που θα δώσουν τις καταλληλότερες οδηγίες στα παιδιά μας πώς θα οργανώσουν την ύλη τους, τη μαθησιακή, τη διδακτική, αυτό για το οποίο θα εξεταστούν».
Ο ρόλος της οικογένειας
Στην ερώτηση για το τι μπορεί να κάνει η οικογένεια σ’ αυτή την περίπτωση, η κα. Καμπάνταη εξηγεί ότι «οι γονείς έχουν πολλές δυνατότητες. Θυμάμαι μια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο που μας έλεγε: Όλοι έναν ρόλο τη φορά. Έναν ρόλο λοιπόν οι γονείς. Πολύπλευρος, το καταλαβαίνω, αλλά πολύ βασικός ο ρόλος».
Όπως εξηγεί, «αυτό είναι ότι πρέπει να σταθώ δίπλα, ούτε μπροστά ούτε πίσω από το παιδί μου. Να λειτουργήσω σαν σταθερό πλαίσιο ασφάλειας, όχι σαν επιπλέον πηγή άγχους: “Διάβασες; Γιατί τώρα θα βγεις; Α, μήπως εκείνο ή το άλλο”. Ουσιαστικά πρέπει να μειώσω την πίεση και τις συνεχείς ερωτήσεις τύπου “διάβασες;”, να δείξω εμπιστοσύνη και σταθερότητα. Να υπενθυμίσω ότι η αγάπη μου δεν εξαρτάται από το αποτέλεσμα».
Επισημαίνει μάλιστα, ότι, «ναι θα αυξηθούν οι πορτοκαλάδες και η βιταμίνη C, θα αυξηθεί το να κάνουμε λίγο ησυχία παραπάνω στο σπίτι. Ναι, μπορεί να έχω δίκιο όταν θα του πω: “παιδί μου, το κινητό λίγο περιόρισέ το”, αυτή είναι μια συμβουλή και για τον ίδιο τον υποψήφιο, μιας και ιδιαίτερα προς το τέλος δεν πρέπει να έχει αποσπάσεις και περισπάσεις. Αλλά να μην φαίνεται ο γονιός ο οποίος συνέχεια θα κάνει παραινέσεις και θα δίνει εντολές και οδηγίες».
Όπως λέει τέλος, «ο γονιός μπορεί και πρέπει να σταθεί δίπλα, ούτε μπροστά ούτε πίσω. Να έχει ένα καλό φαγητό για το παιδί του. Ασφαλείς συνθήκες και να κοιμηθεί σωστά το παιδί. Αλλά να του δείξει εμπιστοσύνη και σταθερότητα. Και την υποστήριξη. Όχι υπερβολικές προσδοκίες. Εμπιστοσύνη στη διαδρομή του παιδιού».
