Μια βραδιά γεμάτη ιστορία στο Μουσείο Τρένων της Δράμας
Η επικοινωνία & η συγκοινωνία
από τη Δίολκο στις φρυκτωρίες
στη Δράμα και τα τρένα
Μιλάνε στον «Π.Τ.» ο πρόεδρος του ΜΕΑΣ ΗΦΑΙΣΤΟΣ Δράμας κ. Μακρόπουλος και η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δράμας κα. Πουλιούδη
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη εκδήλωση πραγματοποιήθηκε το βράδυ του Σαββάτου 28 Μαρτίου, στην επιβλητική εκθεσιακή αίθουσα του Μουσείου Τρένων στη Δράμα.
Το θέμα της εκδήλωσης ήταν: «Η συγκοινωνία και η επικοινωνία από την αρχαιότητα έως σήμερα», με βασική ομιλήτρια την αναπληρώτρια προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δράμας κα. Πουλιούδη.
Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από τον Μορφωτικό Εκπολιτιστικό Αθλητικό Σύλλογο «ΗΦΑΙΣΤΟΣ» Σιδηροδρομικών και Φίλων Σιδηροδρόμου Δράμας, τον Δήμο Δράμας και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Δράμας.
Μακρόπουλος: Η επικοινωνία και το τρένο!
Σε δηλώσεις του στα τοπικά μέσα ενημέρωσης, ο πρόεδρος του ΗΦΑΙΣΤΟΣ κ. Μακρόπουλος σημείωσε ότι πρόκειται για ένα θέμα, «το οποίο αφορά και τον σιδηρόδρομο. Δεν πρέπει να ξεχάσουμε ποτέ ότι στην Αρχαία Ελλάδα υπήρχε η Δίολκος, στους αρχαίους Φιλίππους υπάρχουν τα κανάλια από την Εγνατία Οδό, και όλα αυτά στο τέλος καταλήγουν στον σιδηρόδρομο. Μας ενδιαφέρει πάρα πολύ. Ήταν μια ιδέα, μια πρωτοβουλία της κας Πουλιούδη, την οποία την αγκαλιάσαμε με πολύ μεγάλη χαρά και την πραγματοποιούμε σήμερα».
Κατά τον χαιρετισμό του στην εκδήλωση, ο κ. Μακρόπουλος ανέφερε ότι πρόκειται «για μια εκδήλωση η οποία γεφυρώνει το παρελθόν με το παρόν και αναδεικνύει μια από τις πιο θεμελιώδεις ανάγκες του ανθρώπου, την επικοινωνία και τη συγκοινωνία».
Τόνισε μάλιστα, ότι «είναι ένα θέμα διαχρονικό που αποκαλύπτει πώς οι άνθρωποι από τα αρχαία χρόνια μέχρι τη σύγχρονη εποχή αναζήτησαν τρόπους να έρθουν πιο κοντά, να ανταλλάξουν ιδέες, αγαθά και πολιτισμό. Από τα πρώτα μονοπάτια και τους αγγελιαφόρους της αρχαιότητας μέχρι και τα σύγχρονα μέσα μεταφοράς, τα ψηφιακά δίκτυα, η εξέλιξη της επικοινωνίας και της συγκοινωνίας αποτελεί τον καθρέφτη της ανθρώπινης προόδου και δημιουργικότητας».
Όπως είπε ο κ. Μακρόπουλος, «είναι ιδιαίτερα συμβολικό το ότι βρισκόμαστε σε ένα χώρο αφιερωμένο στο τρένο, ένα από τα σημαντικότερα μέσα που ένωσε τόπους και ανθρώπους, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την απόσταση και τον χρόνο».
Πουλιούδη: Η αρχαιολογία έχει πολλά να αφηγηθεί
Μιλώντας στα τοπικά μέσα ενημέρωσης η κα. Πουλιούδη, τόνισε χαρακτηριστικά ότι «έχει πολλά να αφηγηθεί τουλάχιστον η δική μας επιστήμη, η αρχαιολογία, όσον αφορά στην επικοινωνία και στη συγκοινωνία. Τόσα πράγματα που έγιναν μέσω των δρόμων και αυτό έχουμε τη δυνατότητα να το αποδείξουμε μέσα από αντικείμενα, σταθερές κατασκευές που έχουν βρεθεί και εσωτερικά της Δράμας και στην Περιφερειακή Ενότητα της Δράμας, αλλά και της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης».
Σημείωσε επίσης, ότι «με την επικοινωνία και συγκοινωνία γίνεται καλύτερη τόσο η κοινωνία, αλλά και εφοδιάζεται με νέους τρόπους, νέες μεθόδους, νέες εξελίξεις που μπορούν να δώσουν τόσο στην καλυτέρευση, αλλά και στην ευημερία της ίδιας της κοινωνίας που ζούμε».
Εξηγεί ακόμα ότι υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά «για παράδειγμα, στους δρόμους οι οποίοι ήταν αμαξιτοί, στους οποίους έτρεχαν οι ρόδες, οι άξονες αμαξών. Αυτό μπορούμε να το αποδείξουμε και έχουμε σημεία που μπορούν να σταθούν σε αυτή την απόδειξη της επικοινωνίας και συγκοινωνίας».
Κατά την έναρξη της ομιλίας της, η κα. Πουλιούδη έκανε μια αναδρομή από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, ξεκινώντας από 600 π.Χ. με τη Δίολκο, «έναν ειδικής κατασκευής πλακόστρωτο δρόμο από ασβεστόλιθο, που συνέδεε τις δύο άκρες του Ισθμού της Κορίνθου, πριν γίνει πορθμός, και πάνω στον οποίο σύρονταν κατά την αρχαιότητα από δούλους και ζώα τα πλοία από τον Κορινθιακό στον Σαρωνικό Κόλπο και αντίστροφα. Ο Δίολκος χρησιμοποιούνταν συνεχώς μέχρι και τον 1ο αιώνα μ.Χ. και έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη της πόλης της Κορίνθου. Αργότερα, στη Ρωμαϊκή Αίγυπτο, χτίστηκαν και άλλοι Δίολκοι που είχαν ως πρότυπο τον Κορινθιακό».
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην εισαγωγή ξύλινων γραμμών: «Είναι ένας ξύλινος καλωδιακός σιδηρόδρομος μήκους 190 μέτρων, που χρησιμοποιούνταν για να μεταφέρει αγαθά προς το κάστρο, σύρονταν από ζώα και υπάρχει μέχρι σήμερα σε πολύ καλή κατάσταση.
Εισαγωγή των μεταλλικών γραμμών: Τον 18ο αιώνα, οι εταιρείες ξεκινούν αντί για ξύλινες ράγες με μεταλλική επίστρωση να κατασκευάζουν καθαρά μεταλλικές, το 1760 στην Αγγλία, κάτι που αύξανε την αντοχή και τη διάρκεια των ραγών κατά πολύ, οι οποίες πια δεν έσπαγαν από τις μεταλλικές ρόδες.
Εισαγωγή του ατμού: Στις 21 Φεβρουαρίου 1804, μετά από πολλές προσπάθειες, κάνει το πρώτο του ταξίδι με επιτυχία το πρώτο κανονικό τρένο με ατμομηχανή υψηλής πίεσης, η ατμάμαξα, εφεύρεση του Άγγλου Ρίτσαρντ Τρέβιθικ (ο οποίος την είχε εφεύρει το 1802, δύο χρόνια νωρίτερα), που άλλαξε για πάντα την ιστορία των μέσων μαζικής μεταφοράς.
Εισαγωγή του ηλεκτρισμού: Το 1837 συνέβη κάτι ανήκουστο για την εποχή του: ο Σκοτσέζος χημικός Ρόμπερτ Ντέιβιντσον δημιούργησε την πρώτη ηλεκτράμαξα, εφεύρεση του Ρούντολφ Ντίζελ. Τα πρώτα ντιζελοκίνητα τρένα.
Μαγνητικά τρένα: Τον 21ο αιώνα κατασκευάστηκαν τα λεγόμενα μαγνητικά τρένα».
Οι Φρυκτωρίες στην περιοχή της Δράμας
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης η κα. Πουλιούδη και στις φρυκτωρίες, τις οποίες χαρακτήρισε ως «οπτικό τηλέγραφο»: «Ήταν ένας οπτικός τηλέγραφος. Η χρήση των πυρσών τη νύχτα ή με κάτοπτρα την ημέρα από λόφο σε λόφο μετέδιδαν τα μηνύματα. Κάτι ανάλογο κάναμε και στη Δράμα με την αναβίωση των Φρυκτωριών το καλοκαίρι με την βοήθεια της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και μπόρεσαν έτσι τα παιδιά να κατανοήσουν τι σήμαινε Φρυκτωρία.
Μιλάμε για πολλά χιλιόμετρα. Είχαν εμπλακεί οι τρεις Δήμοι που είχαν τη δυνατότητα Φρυκτωριών: ήταν ο Δήμος Δράμας με τα σχολεία του, ο Δήμος Δοξάτου και ο Δήμος Παρανεστίου. Έτσι κάναμε την ανταλλαγή μηνυμάτων από Ακρόπολη σε Ακρόπολη. Η πρώτη που είχαμε τη δυνατότητα να έχουμε καλό σήμα ήταν η Πλατανιά. Η Πλατανιά έδινε στην Αδριανή σήμα, η Αδριανή έδινε στο Κεφαλάρι και το Κεφαλάρι έδινε στους Φιλίππους».
Η ίδια ανέφερε επίσης και ορισμένα στοιχεία σχετικά με τους τρόπους επικοινωνίας που είχαν στην αρχαιότητα και αυτά είναι:
[Αγγελιαφόροι / Ημεροδρόμοι: Πεζοί ή έφιπποι δρομείς που μετέφεραν γραπτά ή προφορικά μηνύματα. Γνωστοί για την ταχύτητά τους, όπως ο Φειδιππίδης.
Κρυπτεία σκυτάλη: Μέθοδος κρυπτογράφησης των Σπαρτιατών, όπου μια λωρίδα παπύρου τυλίγονταν γύρω από ξύλινη ράβδο, καθιστώντας το μήνυμα αναγνώσιμο μόνο με ράβδο ίδιας διαμέτρου.
Υδραυλικός τηλέγραφος: Επινοήθηκε από τον Αινεία τον Τακτικό (4ος αι. π.Χ.), χρησιμοποιούσε όμοια δοχεία με νερό και πλωτήρες για τη μετάδοση συγκεκριμένων μηνυμάτων.
Πυρσεία (Κλεόξενος και Δημόκλειτος): Σύστημα που χώριζε το αλφάβητο σε πίνακες, επιτρέποντας με συνδυασμούς πυρσών τη μεταφορά ολόκληρων λέξεων, προάγγελος του κώδικα Μορς.
Ταχυδρομικά περιστέρια: Χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά μηνυμάτων, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια πολιορκιών.
Μυστική γραφή: Χρήση ειδικών μελανιών ή μετατροπής γραμμάτων για την απόκρυψη κρίσιμων πληροφοριών, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος.]
