Home > νέα > Η ισπανική στο γλωσσικό τοπίο της Δράμας και οι σχέσεις με τη Λατινική Αμερική Ο Δραμινός Γλωσσολόγος Χ. Συμεωνίδης μιλάει στον «Π.Τ.»

Η ισπανική στο γλωσσικό τοπίο της Δράμας και οι σχέσεις με τη Λατινική Αμερική Ο Δραμινός Γλωσσολόγος Χ. Συμεωνίδης μιλάει στον «Π.Τ.»

Ο Δραμινός Γλωσσολόγος Χ. Συμεωνίδης μιλάει στον «Π.Τ.»

Η ισπανική στο γλωσσικό τοπίο

της Δράμας και οι σχέσεις

με τη Λατινική Αμερική

 

Η ισπανική διείσδυση στις επιγραφές των καταστημάτων της Δράμας

 

Του Θανάση Πολυμένη

ΤΟ ΝΑ ΜΙΛΑΕΙ κάποιος μια σειρά από ξένες γλώσσες εκτός από τη μητρική του, δεν είναι και κάτι σπάνιο. Ορισμένοι άνθρωποι έχουν μια σχετική έφεση σ’ αυτό. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό όμως, το να μιλάς και να διδάσκεις μια από τις σπανιότερες γλώσσες του πλανήτη, τη γλώσσα των Γκουαρανί της Παραγουάης, που μιλιέται σε ένα ευρύ φάσμα ακόμα και γύρω από τη χώρα στη Νότια Αμερική.

Αναφερόμαστε στον Δραμινό Γλωσσολόγο, Χάρη Συμεωνίδη, ο οποίος διδάσκει τα γκουαρανί, αλλά και τα ισπανικά, στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Τμήμα Ισπανικών Σπουδών.

Ο κ. Συμεωνίδη ασχολείται γενικά με την Γλωσσολογία, ενώ κύριο αντικείμενο της έρευνάς του πέρα από τη διδασκαλία, είναι η γλωσσική κατάσταση στην Παραγουάη και τις γύρω περιοχές, όπου συνυπάρχει η γλώσσα των Γκουαρανί, από τότε που είχαν φτάσει οι Ισπανοί.  Και όπως σημειώνει μιλώντας στον «Π.Τ.», «είναι μια γλώσσα η οποία προϋπήρχε και για πολλούς, ευτυχώς, ιστορικούς λόγους μπόρεσε να σωθεί μέχρι σήμερα. Και κυρίως επειδή η Παραγουάη δεν έχει ούτε χρυσό, ούτε ασήμι, όλα αυτά που έψαχναν τότε οι Ισπανοί κατακτητές».

Όπως εξηγεί, το μόνο που έχει η Παραγουάη είναι τεράστια ποτάμια, πάρα πολύ όμορφη φύση «κάτι που δεν ενδιέφερε τότε τους Ισπανούς κατακτητές. Οπότε εκεί σε αυτή την περιοχή μείνανε πάρα πολύ λίγοι στρατιώτες των Ισπανών, οι οποίοι πολύ γρήγορα αναμίχθηκαν με τις γυναίκες των Γκουαρανί. Οπότε τα παιδιά που γεννιόντουσαν μιλούσαν σαν πρώτη γλώσσα τα γκουαρανί και μετά μάθαιναν τα ισπανικά. Και γι’ αυτό το λόγο άντεξε η γλώσσα μέχρι σήμερα από γενιά σε γενιά».

Η Δράμα και η ισπανική γλώσσα

Προφανώς η Δράμα δεν έχει καμιά ιδιαίτερη σχέση με τα γκουαρανί, αλλά ούτε άμεσα με την Παραγουάη, πέρα από έναν Δραμινό που διδάσκει τη γλώσσα αυτή το Πανεπιστήμιο του Κεντάκι στις ΗΠΑ.

Πριν από λίγες ημέρες, ο κ. Συμεωνίδης βρέθηκε στη Δράμα και επισκεπτόμενος τα γραφεία του «Π.Τ.», είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε μαζί του. Με τον ίδιο είχαμε μιλήσει ξανά το Νοέμβριο του 2020.

Πέρα από την επίσκεψη στα πάτρια εδάφη, αυτή την περίοδο ο ίδιος ασχολείται με μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα έρευνα, η οποία έχει να κάνει με τη διείσδυση της ισπανικής γλώσσας στην Ελλάδα. Και μεταξύ των πόλεων που έχει εντάξει στην έρευνά του εκτός από την Αθήνα, είναι και η Δράμα, όπου φαίνεται ότι έχει βρει όντως μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία.

Ερωτώμενος λοιπόν σχετικά, ο κ. Συμεωνίδης σημειώνει ότι βρίσκεται στην Ελλάδα με ερευνητική άδεια από το Πανεπιστήμιο, «μιας και εδώ και τρία χρόνια ασχολούμαι με το γλωσσικό τοπίο. Το οποίο αφορά σε ό,τι βλέπουμε γραμμένο στο χώρο γύρω από εμάς, σε μια πόλη, σε ένα δρόμο, σε ένα χωριό».

Αυτό που εξηγεί είναι ότι η έρευνα αυτή έχει να κάνει με την ισπανική γλώσσα, «με την εμπορευματοποίηση των ισπανικών στο γλωσσικό τοπίο της Ελλάδας».

Ο ίδιος ξεκίνησε την έρευνά του πριν από δύο χρόνια με φωτογραφίες από τη Δράμα και την Αθήνα, όπου στη συνέχεια παρουσίασε την έρευνα αυτή σε ένα Συνέδριο στη Γρανάδα και στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε άρθρο μαζί με μια συνάδελφό του από την Ισπανία.

Ερωτώμενος στο πώς υλοποιείται η έρευνα αυτή, ο Χ.Σ., σημειώνει: «Μιλάω με τους καταστηματάρχες για να καταλάβω ποια είναι τα κίνητρα πίσω από την επιλογή ενός ισπανικού ονόματος στο κατάστημα».

Στην ερώτηση για το πώς επέλεξε και τη Δράμα στην έρευνά του, σημειώνει ότι η επιλογή αυτή έγινε και λόγω της καταγωγής του, αλλά και «σκέφτηκα να την συμπεριλάβω επειδή η Δράμα αφενός δεν φαίνεται πουθενά και αφετέρου για να έχω ένα συγκριτικό στοιχείο με μια μικρή πόλη σε σχέση με την Αθήνα, που είναι μια τεράστια πόλη, όπως και τη Θεσσαλονίκη».

Ισπανικές πινακίδες στη Δράμα

Το ενδιαφέρον για το τι είδε τελικά στη Δράμα ο κ. Συμεωνίδης, είναι ότι πριν από δύο χρόνια είχε φωτογραφίσει ορισμένα καταστήματα με ισπανικά ονόματα, τα οποία όμως σήμερα δεν υπάρχουν. Και όπως μας λέει, «πρόκειται κυρίως για καταστήματα καφέ και εστιατόρια  τα οποία όμως κάποια στιγμή έκλεισαν. Κάποια συγκεκριμένα υπάρχουν ακόμα. Για παράδειγμα, έχω βρει τρία – τέσσερα και τα έχω συμπεριλάβει στην έρευνά μου. Πρόκειται για δύο καφέ, το ένα είναι στην οδό Βενιζέλου και το άλλο στη Μ. Αλεξάνδρου και ένα άλλο στη Νέα Αμισό».

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει επίσης σε ένα εστιατόριο στην οδό Σκρα, το Εντράδες, το οποίο όμως παρουσιάζει μια ιδιομορφία. Όπως λέει, «entradas στην ισπανική σημαίνει μεζεδάκια, όπως και στα καταλανικά επίσης. Παρ’ όλα αυτά μίλησα με τον ιδιοκτήτη, ο οποίος μου εξήγησε ότι το εντράδες είναι αρχαία ελληνική γλώσσα και σημαίνει βρασμένα λαχανικά στον ατμό που τα βάζουν όλα μαζί στο τραπέζι. Οπότε πρόκειται για μια πολύ ιδιαίτερη σύμπτωση».

Παρ’ όλα αυτά, αν αναζητήσει κανείς την ορολογία της λέξης, θα δει ότι πρόκειται για έναν διεθνή γαστρονομικό όρο, που σημαίνει κυρίως λαχανικά και όσπρια βρασμένα με κρέας.

Η σχέση της ελληνικής και της ισπανικής γλώσσας

Η επόμενη ερώτηση αφορούσε τη σχέση της ελληνικής με την ισπανική γλώσσα, όπου ο κ. Συμεωνίδης απαντάει ότι, «η σχέση της ελληνικής με την ισπανική, είναι ότι η ελληνική λόγω της ιστορίας, έχει πολύ μεγάλη επίδραση στην ισπανική, όπου πάρα πολλές ελληνικές λέξεις υπάρχουν στην ισπανική γλώσσα».

Σημειώνει πάντως ότι, «οι ισπανικές λέξεις στην Ελλάδα είναι πολύ λίγες, γιατί Ισπανία και Ελλάδα δεν είχαν πολλές επαφές, όπως για παράδειγμα έχουμε με την Ιταλία και την Τουρκία που είναι δίπλα μας. Αλλά υπάρχουν κάποιες τις οποίες για παράδειγμα χρησιμοποιούμε πολύ για το ποδόσφαιρο. Όταν έχουμε ένα φυτώριο μικρό λέμε τα τσικό. Αυτό προέρχεται από το “chico” που θα πει μικρός».

Σε μια διαπίστωση ότι την ισπανική γλώσσα στην Ελλάδα την βλέπουμε περίπου σαν μια εξωτική γλώσσα, ο κ. Συμεωνίδης συμφωνεί και επισημαίνει: «Ναι, ακριβώς αυτό. Όσον αφορά στο πώς οι Έλληνες βλέπουν την ισπανική γλώσσα, είναι αλήθεια ότι τη βλέπουν σαν μία γλώσσα εξωτική γιατί δεν χρησιμοποιείται ιδιαίτερα στην Ελλάδα, δεν είναι μία γνωστή γλώσσα. Και γι’ αυτό ως τώρα μ’ αυτή την έρευνα που έχω κάνει διαπίστωσα ότι τα καταστήματα, τουλάχιστον στην Αθήνα, αλλά και εδώ θα έλεγα, τα οποία έχουν ισπανικά ονόματα είναι καταστήματα που είναι συνήθως ακριβά. Είναι μεσαία προς ακριβά».

Όπως ιδιαίτερα εξηγεί, «είναι το αντίθετο από αυτό που κανείς μπορεί να δει με τα ισπανικά καταστήματα στην Αμερική, που είναι τα πιο φτηνά. Για εκείνους δεν είναι εξωτική γλώσσα, οπότε συνήθως πουλάνε πιο φθηνά πράγματα, ενώ εδώ είναι το αντίθετο λόγω του ότι δεν γνωρίζουμε τη γλώσσα. Και συνήθως εδώ στην Ελλάδα, κάτι που δεν το καταλαβαίνουμε, μας μοιάζει με κάτι εξωτικό».

Φιλικές σχέσεις Ελλάδας και Νότιας Αμερικής

Στο εύρος της συζήτησής μας, διαπιστώνουμε ότι υπάρχει μια γενική φιλική σχέση της Ελλάδας με την Παραγουάη αλλά και γενικότερα με τη Νότια Αμερική. Ερωτώμενος κατά πόσο αυτό ισχύει κατά την άποψή του, εξηγεί: «Είναι κάτι που ισχύει σε μεγάλο βαθμό. Όταν ξεκίνησα να πηγαίνω  στην Παραγουάη και στις περιοχές γύρω-γύρω σε διάφορα χωριά για να βρω ομιλητές να κάνω συνεντεύξεις στα γκουαρανί και στα ισπανικά, αυτό που διαπίστωσα ήταν ότι λόγω του ότι ισπανικά έμαθα να μιλάω πολύ καλά, αυτοί πιστεύουν ότι είμαι από την Ισπανία και είναι κάπως αρνητικοί απέναντί μου».

Όπως εξηγεί πάντως, «δεν τους βλέπουν με καλό μάτι τους Ισπανούς λόγω της ιστορίας. Όταν έλεγα “ότι δεν είμαι Ισπανός, αλλά Έλληνας”, αμέσως μου άνοιγαν την πόρτα, καθόμασταν, μας βρίσκανε τους ομιλητές και έλεγα τότε στους συναδέλφους, “αυτή είναι στρατηγική, τραβάει, οπότε θα το συνεχίσουμε”. Γι’ αυτούς η Ελλάδα είναι αυτό που λέμε το εξωτικό τελείως, το οποίο όμως το μαθαίνουν στο σχολείο και βλέπουν την Ελλάδα σαν κάτι το πολύ εξεζητημένο, όμορφο και στο οποίο φυσικά δεν έχουν πρόσβαση, είναι πολύ μακριά από αυτούς. Και αυτό συμβαίνει σε όλη τη Λατινική Αμερική και στην Παραγουάη ιδιαίτερα».