Αναγκαιότητα η κατασκευή μικρών φραγμάτων στη Δράμα
Η λειψυδρία αντιμετωπίζεται
μόνο με εξοικονόμηση
νερού από όλους μας
► Μιλάει στον «Π.Τ.» ο κ. Δ. Εμμανουλούδης, Καθ/τής Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων του Τμ. Περιβάλλοντος και Κλιματικής Κρίσης και Δ/ντής Έδρας UNESCO CON-E-ECT με έδρα τη Δράμα στο Δ.Π.Θ.
► «Ταμίευση του νερού για να μην φεύγει και χάνεται στον Στρυμονικό Κόλπο»
Του Θανάση Πολυμένη
ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ της λειψυδρίας, η περιοχή του Νομού Δράμας το αντιμετώπισε ήδη σε ένα μεγάλο βαθμό το καλοκαίρι του 2024. Ήταν μια χρονιά, κατά την οποία οι Δήμοι της περιοχής έφτασαν στο σημείο να μεταφέρουν νερό στις δεξαμενές Κοινοτήτων, οι οποίες είχαν αδειάσει, προκειμένου να εξυπηρετήσουν τους κατοίκους.
Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα, ήταν το ζήτημα της άρδευσης, καθώς το πρόβλημα εμφανίστηκε ιδιαίτερα έντονο στην περιοχή του Κ. Νευροκοπίου όπου ή τεχνητή λίμνη Λευκογείων είχε σχεδόν στερέψει, όπως παρόμοια προβλήματα εμφανίστηκαν και στον κάμπο της Δράμας.
Αν και φέτος η κατάσταση είναι ελαφρώς καλύτερη, παρ’ όλα αυτά το πρόβλημα είναι εδώ, είναι μπροστά μας και το μόνο σίγουρο είναι ότι, μόλις τώρα αρχίζει. Πλέον, το πρόβλημα της λειψυδρίας αντιμετωπίζουν ήδη Κοινότητες της περιοχής και σίγουρα θα ενταθεί ακόμα περισσότερο.
Στο πλαίσιο αυτό, ο «Π.Τ.» μίλησε με έναν από τους πλέον ειδικούς τον κ. Δημήτρη Εμμανουλούδη, Καθηγητή Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διευθυντή Έδρας UNESCO CON-E-ECT με έδρα τη Δράμα στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και καθηγητή του Τμήματος Περιβάλλοντος και Κλιματικής Κρίσης στη Δράμα.
Δύο είδη λειψυδρίας
Αρχικά θέσαμε στον κ. Εμμανουλούδη το θέμα της λειψυδρίας και ζητήσαμε να μας πει τι συμβαίνει. Όπως απάντησε, «το θέμα της λειψυδρίας θα μας απασχολεί όλο και περισσότερο στο μέλλον, ανεξάρτητα των κλιματικών συνθηκών, ακόμα και αν έχουμε βροχοπτώσεις και χρονιές οι οποίες θα είναι υδρολογικά ευνοϊκές. Η αύξηση της κατανάλωσης του νερού αφενός, και η αύξηση των τουριστικών ρευμάτων σε κάποιες περιοχές της χώρας μας – ακόμα και στη δική μας Περιφέρεια στη Θάσο, στην Καβάλα και αλλού – δημιουργεί ένα μεγάλο ποσοστό ζήτησης, με αποτέλεσμα να είμαστε ελλειμματικοί».
Όπως εξηγεί, «και όπως έχουμε πει κι άλλες φορές, έχουμε δύο είδη λειψυδρίας. Η λειψυδρία υπερκατανάλωσης και η λειψυδρία ξηροθερμίας. Λέω ότι ακόμα και αν βρέχει λοιπόν, λόγω της υπερκατανάλωσης, θα έχουμε έλλειψη αυτού του πολύ σημαντικού πόρου.
Όσον αφορά τώρα στις μετεωρολογικές συνθήκες, φέτος ήταν καλύτερες. Οι βροχές που έπεσαν στην Ελλάδα γενικότερα και στη Μακεδονία, στην Αν. Μακεδονία – Θράκη, ήταν μεταξύ 60% – 70% κατά μέσο όρο περισσότερες από πέρσι. Όμως, παρ’ όλα αυτά ήταν πιο κάτω από το μέσο όρο της εικοσαετίας 2000 – 2020».
Υδατική κουλτούρα
Ο κ. Εμμανουλούδης έχει αναφερθεί πολλές φορές στο ζήτημα υδατικής κουλτούρας και του ζητήσαμε να μας εξηγήσει τι ακριβώς σημαίνει αυτό: «Επειδή ούτως ή άλλως το έχουμε μπροστά μας το πρόβλημα και επειδή θα συνεχίσουμε να καταναλώνουμε από την ίδια πίτα όπως λέω – δηλαδή το νερό της Γης είναι το ίδιο από την προϊστορική ακόμα εποχή – δεν έχουμε εισαγωγή νερού από το διάστημα, όπως έχουμε τον ήλιο. Τα ηλιακά συστήματα, οι ηλιακές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι καθημερινά καινούριες. Έχουμε αιολικά πάρκα, όπου ο αέρας φυσάει κάθε μέρα πρόσθετος και δεν περιορίζεται.
Το νερό είναι η ίδια ποσότητα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Αυξάνεται όμως ο πληθυσμός δραματικά. Από 100.000 στην αρχαιότητα, μετά έγινε ένα 1 εκατομμύριο, σήμερα είμαστε 8 δισεκατομμύρια. Άρα λοιπόν, από την ίδια ποσότητα νερού που έπιναν οι αρχαίοι, από αυτήν πίνουμε κι εμείς. Αυτό σημαίνει ότι, μοιραζόμαστε το ίδιο ποσό περισσότεροι άνθρωποι.
Άρα τι πρέπει να κάνουμε; Σ’ αυτή την περίπτωση πρέπει να κάνουμε εξοικονόμηση. Η εξοικονόμηση γίνεται με πολλούς και διάφορους τρόπους εκτός ημών. Όπως από αντικατάσταση των δικτύων με καινούρια για να μην έχουμε απώλειες, έργα υδρομάστευσης, εφαρμογή γεωργίας ακριβείας για να μην ποτίζουμε τα χωράφια μας με τη μέθοδο του κατακλυσμού. Να μην αμολάμε το νερό και ό,τι ποτίσει όπου ποτίσει. Είμαστε κι εμείς οι ίδιοι υπεύθυνοι, ως καταναλωτές, να αναπτύξουμε μια ατομική κουλτούρα εξοικονόμησης νερού. Τι σημαίνει αυτό; Δεν ανοίγω την βρύση και ξεχνάω να την κλείσω για να κάνω σωματική υγιεινή, για να πλύνω λαχανικά και τρόφιμα, να ποτίσω˙ βάζω το λάστιχο στο μπαλκόνι και τρέχει το νερό και ξεχνάμε να το κλείσουμε».
Μικρά φράγματα
Αναφέρουμε στον κ. Εμμανουλούδη, ότι το τελευταίο διάστημα γίνεται μια συζήτηση στη Δράμα για την κατασκευή νέα φραγμάτων και ρωτάμε αν αυτό εντάσσεται στη σωστή λογική για την εξοικονόμηση νερού.
Απαντώντας σημειώνει: «Είναι μια σημαντική ερώτηση γιατί θα πρέπει και οι αναγνώστες να το γνωρίζουν. Το τελευταίο διάστημα έχουν γίνει διάφορες συναντήσεις με φορείς και άλλους παράγοντες στη Δράμα, γύρω από το θέμα αυτό. Σε μια τελευταία, στην οποία συμμετείχα με όλους τους αρμόδιους φορείς του Νομού, αυτό που ειπώθηκε είναι ότι όταν είχε ξεκινήσει η κατασκευή του φράγματος του Θησαυρού, είχε ζητηθεί να γίνει και ένα ακόμα φράγμα στο Τέμενος, το οποίο όμως δεν έγινε ποτέ. Και επανήλθε τώρα η συζήτηση, γιατί το φράγμα αυτό του Τεμένους θα είχε και βοηθητικές χρήσεις όσον αφορά στη διαδικασία άρδευσης του κάμπου. Θα βοηθούσε δηλαδή όχι μόνο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά περισσότερο στην άρδευση. Αυτό δεν έγινε ποτέ, αλλά επανήλθε τώρα η κουβέντα για να γίνει η κατασκευή του.
Αυτό που συζητήθηκε τώρα και μάλιστα ο ομιλών ήταν ένας απ’ αυτούς που στήριξε, είναι να γίνουν και άλλα μικρότερα φράγματα, όπως για παράδειγμα στα Λευκόγεια. Διότι, έχουμε νερό. Έστω κι αυτό που πέφτει – και πέφτει τουλάχιστον στην περιοχή μας αρκετό νερό – μην το αφήνουμε να φεύγει στον Στρυμονικό Κόλπο. Και από το λιώσιμο του χιονιού του Φαλακρού και από τις βροχοπτώσεις στα γύρω βουνά, είναι ποσότητες που αν τις ταμιεύσουμε είναι θησαυρός. Μπορούμε να έχουμε πολλά περισσότερα νερά μέσω ταμιευτήρων – φραγμάτων για τον κάμπο μας, για τις καλλιέργειές μας, για τη γεωργία μας».
Ανάδειξη νέων πηγών
Ερωτώμενος κατά πόσο θα μπορούσαμε να αναζητήσουμε νέες πηγές νερού, καθώς οι γνωστές μέχρι σήμερα σταδιακά στερεύουν ο κ. Εμμανουλούδης εξηγεί ότι καλύτερο θα ήταν να κάνουμε εξοικονόμηση νερού.
Όπως επισημαίνει μάλιστα, «η τεχνολογία σήμερα υπάρχει. Είναι η περιοχή μας πλούσια αλλά αντιστρέφω το ερώτημά σας. Τι είναι πιο εύκολο και οικολογικά πιο σωστό; Να ψάξουμε να βρούμε και άλλες πηγές τρυπώντας με γεωτρήσεις και ενοχλώντας κάποιους υδροφορείς που μας δίνουν μια γεωλογική ισορροπία, ή να κρατήσουμε αυτό το επιφανειακό νερό που φεύγει ανεκμετάλλευτο και πηγαίνει στον Στρυμονικό Κόλπο;
Δέχθηκα ερωτήσεις από καθηγητές υδρολόγους παγκόσμιας εμβέλειας, οι οποίοι επισκέφτηκαν την πόλη μας, σχετικά που πηγαίνει το νερό της Αγίας Βαρβάρας. Πόσες φορές δεν βλέπετε το νερό εκείνο εξαιρετικής καθαρότητας και ποιότητας από την Αγία Βαρβάρα που περνάει μπροστά από την Ατλαντίδα και φεύγει προς τα κάτω να χάνεται;
Ξέρετε πόσοι με ρώτησαν αυτό το νερό πού πάει; Είπα, είναι παρακάτω οι λαχανόκηποι, κάποιοι ποτίζουν και μετά πάει στη θάλασσα. Και τραβούσαν τα μαλλιά τους. Είχαμε το τραγικό φαινόμενο να έχει στερέψει το 2024 η Αγία Βαρβάρα. Ήρθαν επισκέπτες στη Δράμα που είχαν δει φωτογραφίες από την πόλη μας, πως είναι ο παράδεισος εκεί και δεν υπήρχε σταγόνα. Και με ρώτησαν τι έγινε και δεν υπάρχει νερό. Τους εξήγησα και μου είπαν γιατί δεν μπορείτε να κάνετε κάτι, ώστε το νερό που υπήρχε και το βλέπαμε κάπου να μαζεύεται και όταν δεν έχει να ανατροφοδοτείται; Το προτείναμε, όμως δεν έγινε ποτέ. Θα μπορούσε να γίνει μια ρυθμιστική δεξαμενή λίγο πιο κάτω από την Ατλαντίδα, να κρατάει το νερό και όταν αδειάζει η πηγή, να γυρίζει πίσω και να ανακυκλώνεται όπως το σιντριβάνι και να έχει μόνιμα νερό. Είναι ένα αξιοθέατο της πόλης, ένα τοπόσημο. Και είναι κρίμα!»
Ρυθμιστές ροής
Ερωτώμενος για το πώς βλέπει το μέλλον, ο κ. Εμμανουλούδης κάνει ιδιαίτερη αναφορά και πάλι στο ζήτημα της εξοικονόμησης: «Θα πρέπει πάρουμε μέτρα ξεκινώντας από εμάς τους ίδιους άμεσα. Στις χώρες της Μέσης Ανατολής που δεν έχουν νερό, υπάρχουν ρυθμιστικοί διακόπτες σε όλα τα σπίτια. Όπως είναι οι ρεοστάτες στο φως και το δυναμώνουμε ή το χαμηλώνουμε. Που σημαίνει ότι αν για κάποιο λόγο κάνεις μια ατομική υγιεινή, το βάζεις στο ελάχιστο και τρέχει λίγο. Πρέπει να βάλουμε τέτοιες έξυπνες συσκευές, να προσέξουμε. Να αφήσουμε τις χρήσεις να ποτίζουμε το γκαζόν, να γεμίζουμε πισίνες. Ας μην έχουν στη Δράμα πισίνες, δεν χάθηκε ο κόσμος. Κι από εκεί και πέρα, γεωργία ακριβείας, έργα ταμίευσης νερού, αντικατάσταση των παλιών δικτύων ύδρευσης με καινούρια, γιατί στην Ελλάδα χάνεται το 30% – 40% του νερού που φεύγει από την υδροληψία και μέχρι να φτάσει στην κατανάλωση χάνεται στο δρόμο. Όλα αυτά πρέπει να γίνουν. Γιατί το πρόβλημα είναι μπροστά μας και δεν έχει να κάνει με το αν θα βρέξει ή όχι».
