Εγκαινιάστηκε στην ΚΥΚΛΩΨ η έκθεση φωτογραφίας «Panigiria»
Η μεταμόρφωση του σώματος
σε ψυχή μέσα από το φωτογραφικό
φακό του Γιάννη Δήμου
Κ. Βιδάκης: «Στόχος μας να συστήσουμε σημαντικές προσωπικότητες της φωτογραφίας»
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΕ ΜΙΑ άκρως ενδιαφέρουσα έκθεση φωτογραφίας του γνωστού Έλληνα φωτογράφου Γιάννη Δήμου, ξεκινάει η εαρινή περίοδος για τον πολυχώρο πολιτισμού της ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ στη Δράμα, στο γνωστό μας Μαρμάρινο Σπίτι (Καπναποθήκη Αναστασιάδη).
Στόχος της ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ στη συνέχεια, είναι να υπάρχει μια σταθερή παρουσίαση φωτογραφικών εκθέσεων, με έργα διακεκριμένων φωτογράφων, οι οποίοι με το έργο τους έχουν συμβάλλει ουσιαστικά στην εξέλιξη της φωτογραφικής τέχνης, διαμορφώνοντας πλέον νέες τάσεις και οπτικές.
Η πρώτη έκθεση φωτογραφίας η οποία εγκαινιάστηκε το βράδυ του περασμένου Σαββάτου 14 Μαρτίου, ανήκει στον Γιάννη Δήμου και έχει τίτλο «Panigiria». Ο «Π.Τ.» δημοσίευσε ήδη στο φύλλο της περασμένης Παρασκευής 13 τρέχοντος μια εκτενή συνέντευξη του εξαιρετικού αυτού δημιουργού.
Στα εγκαίνια που πραγματοποιήθηκαν στον εκθεσιακό χώρο της ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ στο Μαρμάρινο Σπίτι, παραβρέθηκε πλήθος κόσμου, ενώ την κεντρική παρουσίαση εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της ΑμΚΕ είχε ο Κώστας Βιδάκης, ο οποίος τόνισε μεταξύ άλλων: «Η παρούσα έκθεση εγκαινιάζει έναν κύκλο παρουσιάσεων διακεκριμένων φωτογράφων, που με το έργο τους συνέβαλαν ουσιαστικά στην εξέλιξη της φωτογραφικής τέχνης, διαμορφώνοντας νέες τάσεις και οπτικές.
Με τη σημερινή έκθεση, αλλά και με τις επόμενες που θα ακολουθήσουν μέχρι τα μέσα του 2027, έχουμε στόχο να συστήσουμε σημαντικές προσωπικότητες της φωτογραφίας και να φέρουμε τους επισκέπτες πιο κοντά σε διαφορετικές καλλιτεχνικές προσεγγίσεις και τρόπους έκφρασης».
Δήμου: Η μεταμόρφωση του σώματος ως ψυχή
Μιλώντας στα τοπικά μέσα ενημέρωσης ο κ. Δήμου, σημειώνει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που βρέθηκε στη Δράμα, αλλά είχε έρθει και παλαιότερα το 1985 και είχε τραβήξει στιγμιότυπα από τα Θεοφάνεια στη ρίψη του Σταυρού, φωτογραφίες τις οποίες είχε συμπεριλάβει στο βιβλίο του «Σκιές Σιωπής». Και όπως λέει, είχε φωτογραφήσει και μια σειρά από δέντρα τα οποία έχει συμπεριλάβει σε εκθέσεις και βιβλία.
Και σε μια δεύτερη επίσκεψή του στην περιοχή σε άλλο χρόνο είχε βρεθεί σε κάποιο χωριό, όπου φωτογράφισε ένα πανηγύρι «όπου οι άνθρωποι γλεντούσαν πραγματικά». Μάλιστα «ήταν μια φτωχοκατάσταση, διότι είχε χώμα κάτω. Αυτό μ’ ενδιαφέρει περισσότερο, διότι έχω φωτογραφήσει σε χωριά τα οποία δεν έχουν ούτε το πέτρινο περιβόλι που χορεύουν».
Αναφερόμενος στην έκθεση φωτογραφίας, σημειώνει ότι ξεκινήσει το 1975 και την ολοκλήρωσε το 1995, σε μια προσπάθεια να καταγράψει το φως και τη σκιά, την κίνηση του ανθρώπου, όπου «αναζητούσα την μεταμόρφωση του σώματος ως ψυχή. Να αλλάξω όσο μπορούσα την υλικότητά μας σε δύναμη ψυχής».
Σημειώνει μάλιστα ότι, «κατά ένα τρόπο ο χορός είναι μετεμψύχωση. Ο χορός είναι που δίνει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να ξεφύγει από το σώμα του».
Βιδάκης: Όταν ο χρόνος επιβραδύνεται
Μιλώντας για το θέμα της έκθεσης «Panigiria» κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, ο κ. Βιδάκης σημειώνει μεταξύ άλλων: «Στα πανηγύρια της Ηπείρου, όταν πέφτει η νύχτα και το κλαρίνο αρχίζει να υψώνει τη φωνή του μέσα στο σκοτάδι, γεννιέται μια ατμόσφαιρα που δύσκολα περιγράφεται. Δεν είναι μόνο γιορτή· είναι μια εμπειρία σχεδόν μεταφυσική.
Ο χρόνος μοιάζει να επιβραδύνεται και οι άνθρωποι, πιασμένοι στον κύκλο του χορού, γίνονται μέρος μιας κοινής μνήμης που περνά από γενιά σε γενιά.
Ο ήχος του κλαρίνου διαπερνά τη νύχτα σαν κάλεσμα. Άλλοτε λυπητερός, άλλοτε εκστατικός, μεταφέρει μαζί του ιστορίες, απουσίες, χαρές και καημούς. Στο φως των λαμπών και κάτω από τον νυχτερινό ουρανό, το πανηγύρι μετατρέπεται σε έναν χώρο όπου το καθημερινό συναντά το ιερό και το παρόν συνομιλεί με το παρελθόν.
Ίσως εκεί, μέσα στη μουσική, στον ρυθμό και στο συλλογικό βίωμα του χορού, να κρύβεται η μεταφυσική των πανηγυριών: η αίσθηση ότι για λίγες ώρες οι άνθρωποι υπερβαίνουν τον εαυτό τους και γίνονται μέρος μιας μεγαλύτερης, κοινής ψυχής».
Όπως τονίζει μάλιστα, «μέσα από τη σειρά «Panigiria», ο Γιάννης Δήμου αφήνει το δικό του ιδιαίτερο στίγμα, καθώς δεν περιορίζεται σε μια απλή καταγραφική προσέγγιση. Δεν αρκείται στην αποτύπωση προσώπων, εκφράσεων και στιγμιαίων δράσεων, αλλά επιχειρεί να διεισδύσει βαθύτερα στην ατμόσφαιρα και την ουσία του πανηγυριού. Με τη ματιά του ξεφεύγει από το προφανές και αναζητά εκείνες τις στιγμές όπου το συλλογικό βίωμα, η ένταση της μουσικής και η ενέργεια του χορού μετατρέπονται σε εικόνα.
Αναζητά και ανοίγει έναν διαφορετικό δρόμο, έναν δρόμο πέρα από την «αποφασιστική στιγμή» του Henri Cartier-Bresson. Δεν στέκεται σε εκείνη τη μοναδική στιγμή όπου η κίνηση, η έκφραση και η σύνθεση συμπίπτουν ιδανικά, αποκαλύπτοντας μια βαθύτερη αλήθεια της σκηνής.
Στις φωτογραφίες των πανηγυριών, ο Δήμου δεν επιζητά να συλλάβει ακριβώς αυτή τη στιγμή, που ο χρόνος μοιάζει να παγώνει και το στιγμιαίο γεγονός αποκτά διαχρονική δύναμη. Αντίθετα διερευνά το όριο ανάμεσα στο στιγμιαίο και το αιώνιο, στο φως και το σκοτάδι, στην κίνηση και τη μνήμη.
Σύμφωνα με τον ίδιο αυτό που τον συνάρπαζε ήταν ο τρόπος με τον οποίο η κάμερα μπορεί να αποδομήσει και να αναδημιουργήσει μορφές που βρίσκονται σε κίνηση. Η σκόπιμη θόλωση, που επιτυγχάνεται μέσω της επιλογής της ταχύτητας κλείστρου, μπορεί να μεταμορφώσει ανθρώπους και αντικείμενα και να αποδώσει το υλικό ως άυλο. Με αυτόν τον τρόπο χρήσης, η κάμερα μπορεί να αποκαλύψει ό,τι το μάτι δεν μπορεί να συγκρατήσει, δηλαδή τη διαρκή ροή των μορφών σε κίνηση, τη θόλωση της ταυτότητας, ακόμη και την πνευματοποίηση της ύλης.
Ο Δήμου στην συγκεκριμένη σειρά συνεργάζεται με την Γαλλίδα φωτοχαράκτρια Fanny Μπουσέ, η οποία μέχρι σήμερα παρέχει, στους δημιουργούς που το επιθυμούν, μια ολοκληρωμένη, ξεχωριστή και μοναδική εμπειρία στην ηλιογκραβούρα, παραμένοντας πιστή στην αγνή παράδοση των καλλιτεχνικών βιβλίων και εκτυπώσεων.
Στο πλαίσιο της έκθεσης, παρουσιάζονται σχεδόν 60 έργα της σειράς “Panigiria”, 12 εκτυπωμένα με την τεχνική της ηλιογκραβούρας και 47 με το ασπρόμαυρο σύστημα piezography, δηλαδή με εκτυπώσεις των υψηλότερων διεθνών προδιαγραφών».
Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό μέχρι την Κυριακή 7 Ιουνίου. Οι μέρες και ώρες λειτουργίας της έκθεσης είναι από Τετάρτη έως Κυριακή και ώρες 10.00 – 14.00 και 17.00 – 21.00
