Η συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ
για την επιβολή δασμών
Γράφει η Δρ. Ελένη Χυτοπούλου-Παππά
Βάζοντας στην άκρη αρνητικά σχόλια και ανταλλαγή εκατέρωθεν απειλών η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ κ Donald Trump συναντήθηκαν στις 27 Ιουλίου 2025 στην Σκωτία και έδωσαν τα χέρια.
Το κλείσιμο της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ ΕΕ-ΗΠΑ έγινε δεκτό με ανακούφιση από τις διεθνείς αγορές και τους οικονομικούς παράγοντες. Ωστόσο, φαίνεται ότι η ΕΕ τελικά υπέκυψε στον πόλεμο των δασμών που κήρυξε ο Πρόεδρος Trump εναντίον όλων των εμπορικών του εταίρων κατά τη «Μέρα της Απελευθέρωσης» στις 2 Απριλίου 2025.
Παρά το γεγονός ότι η ΕΕ είναι το μεγαλύτερο οικονομικό μπλοκ στην υφήλιο και θα μπορούσε να εξασφαλίσει μια καλύτερη εμπορική συμφωνία , η Πρόεδρος Ursula Von der Leyen και οι οικονομικοί της σύμβουλοι κατέληξαν στο ότι ο κίνδυνος να κλιμακωθεί ο οικονομικός πόλεμος μπορούσε να ζημιώσει περισσότερο την Ευρώπη από μια συμφωνία στα όρια του ανεκτού.
Η σημερινή εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ για θέματα ασφάλειας και άμυνας ,η πιθανότητα να αποσυρθούν από την Ευρώπη τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ και ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία, ήταν σημαντικοί παράγοντες που επηρέασαν τις αποφάσεις των Ευρωπαίων .
Η ΕΕ αποδέχτηκε την εφαρμογή δασμών 15% από τις ΗΠΑ στις εισαγωγές από την ΕΕ, περιλαμβανομένων και των αυτοκινήτων που ενδιέφεραν άμεσα την Γερμανία. Για τον χάλυβα , όμως ,οι δασμοί παραμένουν υψηλοί (50%) και θα εφαρμοστούν με ποσοστώσεις .Μηδενικοί δασμοί θα εφαρμοστούν για μια σειρά ευρωπαϊκών προϊόντων που ενδιαφέρουν τις ΗΠΑ, περιλαμβανομένων και αγροτικών προϊόντων. Ειδικότερα οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για εξαρτήματα αεροπλάνων και μικροτσίπ, χημικά &σπάνιες γαίες. Η ΕΕ συμφώνησε να αγοράσει από τις ΗΠΑ μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου (LNG) , μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης και όπλα. Τέλος συμφωνήθηκε να γίνουν στις ΗΠΑ ευρωπαϊκές επενδύσεις ύψους περίπου 600 δις ΕΥΡΩ .
Η συμφωνία παρουσιάστηκε σαν ένας ρεαλιστικός συμβιβασμός, ωστόσο οι προηγούμενοι δασμοί ήταν 4,8% και σε σταθμισμένη βάση 1,6% για τις εισαγωγές των ΗΠΑ από την ΕΕ, δηλαδή εννεαπλασιάστηκαν.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι το 1/5 ( 20%) των αμερικανικών εισαγωγών προέρχεται από την ΕΕ, κατά τις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ-ΕΕ, που επαναλήφθηκαν αρκετές φορές και διήρκησαν 100 ώρες ,η ΕΕ προσπάθησε καταρχήν να βοηθήσει στην μείωση του εμπορικού ελλείμματος των 200 δις ΕΥΡΩ με την αγορά περισσότερου, φυσικού αερίου όπλων και αγροτικών προϊόντων. Επίσης η ΕΕ πρότεινε την εφαρμογή αμοιβαίων μειώσεων δασμών στο μεταξύ τους εμπόριο.
Χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία , η Ιταλία πίεσαν για σκληρή διαπραγμάτευση ,στη πορεία όμως χαλάρωσαν την στάση τους ,επιδιώκοντας η κάθε μια καλύτερη αντιμετώπιση για δικά τους προϊόντα.
Η ΕΕ από την αρχή υιοθέτησε μια πιο μετριοπαθή στάση και δεν απάντησε με εξαγγελίες για ισχυρά αντίμετρα όπως η Κίνα και ο Καναδάς. Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι ο Πρόεδρος αν και στοχεύει την Κίνα, παράλληλα επιδιώκει να της δώσει τελικά μεγαλύτερο χώρο για να επιτευχθεί συμφωνία.
Η συμφωνία με την ΕΕ έχει επίσης ένα μειονέκτημα ότι δεν προσδιορίζεται η διάρκεια της εφαρμογής των δασμών και αυτό δημιουργεί ερωτήματα, θα ισχύσουν στο διηνεκές, θα μειωθούν ή θα αυξηθούν και με ποιες προϋποθέσεις. Οι δασμοί είναι μέτρα που έχουν διορθωτικό χαρακτήρα και δεν μπορούν να εφαρμόζονται όταν δεν υπάρχουν οι σχετικές προϋποθέσεις. Την αβεβαιότητα επιτείνει το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Trump είναι απρόβλεπτος και αναθεωρεί συχνά τις αποφάσεις του.
