Η Τεχνητή Νοημοσύνη
δεν χτυπά την πόρτα — έχει ήδη μπει μέσα
Από το 112 μέχρι τις τράπεζες και την υγεία
Γράφει ο Παναγιώτης Μαραβέλιας
Το κινητό μας χτυπά. Ένα μήνυμα από το 112 προειδοποιεί για πυρκαγιά ή ακραία καιρικά φαινόμενα. Λίγο αργότερα, μια ειδοποίηση από την τράπεζα ενημερώνει για «ύποπτη συναλλαγή». Το απόγευμα έρχεται στο κινητό η άυλη συνταγή από τον γιατρό. Το βράδυ, μια εφαρμογή μάς προτείνει ποια διαδρομή έχει λιγότερη κίνηση ή ποια ώρα θα είναι φθηνότερο το ηλεκτρικό ρεύμα.
Οι περισσότεροι θεωρούμε ότι πρόκειται απλώς για «έξυπνες εφαρμογές». Στην πραγματικότητα όμως, πίσω από όλα αυτά λειτουργούν συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης που αναλύουν δεδομένα, παρακολουθούν συνθήκες, εντοπίζουν πρότυπα, προβλέπουν καταστάσεις, και σε πολλές περιπτώσεις λαμβάνουν αυτόματες αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο.
Παράδειγμα η ΤΝ στην Υγεία. Στον χώρο της υγείας η αλλαγή είναι ήδη μεγάλη. Στην Ελλάδα, υπηρεσίες όπως η άυλη συνταγογράφηση, τα ηλεκτρονικά παραπεμπτικά, ο ηλεκτρονικός φάκελος υγείας, το ψηφιακό κλείσιμο ραντεβού, οι ειδοποιήσεις για εξετάσεις και φάρμακα, αποτελούν μέρος της νέας ψηφιακής πραγματικότητας. Μέσω του gov.gr και της ΗΔΙΚΑ ο πολίτης μπορεί πλέον να λαμβάνει συνταγές στο κινητό, να βλέπει εξετάσεις, να διαχειρίζεται ιατρικά δεδομένα, να εξυπηρετείται χωρίς φυσική παρουσία. Παράλληλα, διεθνώς χρησιμοποιούνται συστήματα ΤΝ για αναγνώριση καρκινικών αλλοιώσεων, ανάλυση ακτινογραφιών και μαγνητικών τομογραφιών, υποβοήθηση διάγνωσης και πρόβλεψη επιδείνωσης ασθενών. Η ΤΝ δεν αντικαθιστά τον γιατρό. Γίνεται όμως ένα πολύτιμο εργαλείο υποστήριξης της ιατρικής κρίσης.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι στις σχέσεις μας με το Δημόσιο και την Εφορία μέσα από την ΤΝ. Η ΑΑΔΕ χρησιμοποιεί ήδη αυτοματοποιημένα συστήματα για διασταύρωση στοιχείων, εντοπισμό αποκλίσεων, ηλεκτρονικούς ελέγχους, ανάλυση συναλλαγών και αυτόματες ειδοποιήσεις πολιτών. Μέσω του myAADE ο πολίτης μπορεί να υποβάλει φορολογική δήλωση,να λαμβάνει εκκαθαριστικά, να εκδίδει πιστοποιητικά, να βλέπει οφειλές σε πραγματικό χρόνο. Πολλές διαδικασίες που παλαιότερα απαιτούσαν ουρές και χειρόγραφα έγγραφα, σήμερα ολοκληρώνονται ηλεκτρονικά μέσα σε λίγα λεπτά.
Επίσης βλέπουμε την ΤΝ στην ενέργεια και στη σχέση του πολίτη με τους παρόχους. Η ενέργεια είναι ένας από τους τομείς όπου η ΤΝ αλλάζει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων. Οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας χρησιμοποιούν πλέον «έξυπνους» μετρητές, ανάλυση κατανάλωσης, πρόβλεψη φορτίου, δυναμική τιμολόγηση, αυτοματοποιημένη εξυπηρέτηση πελατών. Έτσι ο πολίτης αρχίζει να έχει πολύ πιο άμεση εικόνα της κατανάλωσής του, των ωρών αιχμής, του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, της σύγκρισης τιμολογίων και της ενεργειακής συμπεριφοράς του σπιτιού του. Στο μέλλον, τα συστήματα θα μπορούν να προτείνουν πότε συμφέρει να λειτουργήσει μια ενεργοβόρα συσκευή, να διαχειρίζονται φόρτιση ηλεκτρικών αυτοκινήτων, να βελτιστοποιούν κατανάλωση φωτοβολταϊκών και μπαταριών, να μειώνουν φορτία σε ώρες κρίσης του δικτύου. Ουσιαστικά, το ηλεκτρικό δίκτυο μετατρέπεται σταδιακά σε ένα «ζωντανό ψηφιακό σύστημα» που αναλύει συνεχώς δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι η εφαρμογή της ΤΝ στην πρόληψη κινδύνων και στην πολιτική προστασία. Οι πολίτες έχουν ήδη άμεση επαφή με συστήματα αυτόματης ενημέρωσης και προειδοποίησης.
Το σύστημα 112 Greece είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε περιπτώσεις πυρκαγιών, πλημμυρών, ακραίων καιρικών φαινομένων, φυσικών καταστροφών, αποστέλλονται αυτόματα προειδοποιητικά μηνύματα στα κινητά τηλέφωνα πολιτών που βρίσκονται σε συγκεκριμένες περιοχές. Κάτι που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι πίσω από αυτά τα συστήματα λειτουργούν εφαρμογές ΤΝ όπως ανάλυση γεωγραφικών δεδομένων, επεξεργασία πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, αξιολόγηση κινδύνου και αυτοματοποιημένοι μηχανισμοί ειδοποίησης.
Εφαρμογή της ΤΝ βλέπουμε με τις σύγχρονες κάμερες κυκλοφορίας οι οποίες δεν λειτουργούν πλέον μόνο σαν απλές συσκευές καταγραφής. Μπορούν να αναγνωρίζουν πινακίδες, εντοπίζουν παραβίαση σηματοδότη, καταγράφουν υπερβολική ταχύτητα, αναλύουν κυκλοφοριακή συμφόρηση, εντοπίζουν ατυχήματα ή σταματημένα οχήματα. Μάλιστα σε αρκετές πόλεις, οι φωτεινοί σηματοδότες ρυθμίζονται δυναμικά ανάλογα με την πραγματική κυκλοφορία. Ουσιαστικά, οι πόλεις μετατρέπονται σταδιακά σε μεγάλα δίκτυα αισθητήρων και ανάλυσης δεδομένων.
Στα κινητά τηλέφωνα και στο διαδίκτυο η ΤΝ δίνει ικανότητες το κινητό να αναγνωρίζει το πρόσωπό μας, μεταφράζει γλώσσες, προτείνει διαδρομές, διορθώνει αυτόματα κείμενα, οργανώνει φωτογραφίες, τότε χρησιμοποιεί τεχνολογίες ΤΝ. Εφαρμογές όπως η Google Maps, η Google Assistant, η Siri και η ChatGPT βασίζονται σε μηχανική μάθηση και ανάλυση τεράστιου όγκου δεδομένων.
Κλείνοντας, το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπει στη ζωή μας. Έχει ήδη μπει. Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο, θα τη χρησιμοποιήσουμε ως εργαλείο προόδου, ασφάλειας και καλύτερης ζωής ή θα επιτρέψουμε να εξελιχθεί σε μια τεχνολογία που θα αποφασίζει για εμάς χωρίς εμάς; Γιατί στην εποχή που ξεκινά, το μεγαλύτερο πλεονέκτημα δεν θα είναι απλώς η πρόσβαση στην τεχνολογία. Θα είναι η ικανότητα του ανθρώπου να καταλαβαίνει τι πραγματικά κάνει η τεχνολογία γύρω του.
