Η Ψυχολόγος του Νοσοκομείου Δράμας μιλάει στον «Π.Τ.»
Ιδιαίτερα κρίσιμη στην πορεία
του ογκολογικού ασθενή
η ψυχολογική στήριξη
Καμπάνταη: «Το σώμα θεραπεύεται πιο δύσκολα όταν η ψυχή μένει μόνη»
Ο κλέφτης καρκίνος κλέβει την ταυτότητα και τους ρόλους μας
Του Θανάση Πολυμένη
Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ κατάσταση των καρκινοπαθών ασθενών, έχει πολλές πλευρές. Περιλαμβάνει συναισθήματα σοκ, φόβου, θυμού, απελπισίας, ενοχής.
Τα στάδια που περνάει ένας καρκινοπαθής ασθενής είναι πολλά και διαφορετικά το ένα από το άλλο. Η ασθένεια φέρνει αβεβαιότητα, σωματικές αλλαγές και ανάγκη για επαναπροσδιορισμό της ζωής, συχνά συνοδευόμενη από άγχος θανάτου. Η ψυχολογική υποστήριξη είναι κρίσιμη για τη διαχείριση της κρίσης και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Είναι σημαντικό λοιπόν, τόσο οι καρκινοπαθείς όσο και η οικογένειά τους, να καταφεύγουν σε κάποιον ψυχολόγο, προκειμένου να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν όλα αυτά τα θέματα.
Για όλα αυτά, ο «Π.Τ.» μίλησε με την Ψυχολόγο του Νοσοκομείου Δράμας κα. Μαρία Καμπάνταη, η οποία διευκρινίζει αρχικά ότι με την ιδιότητά της αυτή, βλέπει ασθενείς για πολλά χρόνια και ειδικότερα έχει ασχοληθεί πάρα πολύ με τον καρκίνο.
«Σ’ εμένα έρχονται ως νοσηλευόμενοι και κάνουμε ψυχολογική παρέμβαση, είτε όταν τους συναντώ υπ’ αυτή την ιδιότητα, είτε όταν τους συναντώ μέσα από τις παραπομπές των γιατρών, είτε από τα Τακτικά Εξωτερικά Ιατρεία. Αυτό σημαίνει ότι παράγουμε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο έργο».
Συμβαδίζουμε και συμπορευόμαστε
Ερωτώμενη σχετικά με το ποια είναι η βοήθεια που ζητούν κυρίως οι ογκολογικοί ασθενείς, η κα. Καμπάνταη, επισημαίνει ότι «πάντα εξαρτάται σε ποιο στάδιο εμείς τους συναντάμε. Δυστυχώς, τους ασθενείς με καρκίνο δεν τους συναντάμε στα πρώτα στάδια. Θα τους συναντήσω όσον αφορά στη διάγνωση όταν με φωνάξουν σε μια παράκληση πάνω σε μια κλινική. Και μετά όλοι αυτοί μπαίνουν σε κάποιο πρόγραμμα ψυχολογικής παρέμβασης, από το οποίο πρόγραμμα έχουμε σκοπό να διαχειριστεί όλα αυτά τα δύσκολα συναισθήματα που ακολουθούν μια χρόνια ή απειλητική για τη ζωή μας ασθένεια».
Όπως σημειώνει, «οπότε βαδίζουμε μαζί τους, συμβαδίζουμε ουσιαστικά, συμπορευόμαστε, αντανακλούμε τα συναισθήματά τους προκειμένου να τα επεξεργαστούν, να τα κάνουν του χεριού τους, δικά τους».
Διαχείριση σημαίνει κάνω του χεριού μου…
Διευκρινίζει μάλιστα, ότι, «διαχείριση σημαίνει κάνω του χεριού μου, δηλαδή, τα βλέπω μπροστά μου καταρχάς, δεν τα καταπιέζω. Αυτό είναι το σημαντικό. Άρα, είναι λίγο πιο τυχεροί αυτοί οι ασθενείς που τους βλέπω εγώ στις κλινικές από τη στιγμή της διάγνωσης και τους βάζουμε μετά σε ένα πρόγραμμα. Συνήθως όμως οι ασθενείς με χρόνιες ασθένειες ή με τον καρκίνο, που ευτυχώς εντάσσεται πλέον στις χρόνιες ασθένειες, έρχονται σε άλλα στάδια που έχουν καταπνίξει, καταπιέσει το συναίσθημα, οπότε δυσκολεύει λίγο στη διαχείριση αυτού».
Είμαστε ένας καθρέφτης
Αυτό που τονίζει ιδιαίτερα, είναι ότι, «όλες οι χρόνιες ασθένειες και οι απειλητικές για τη ζωή μας έχουν στάδια. Εμείς καταγινόμαστε με αυτά τα στάδια, αυτά τα στάδια προσαρμογής ουσιαστικά, σε αυτά δουλεύουμε. Πώς να μην «καθηλωθεί ο ασθενής σε κάποιο στάδιο ώστε να μπορεί να διαχειριστεί ωφελιμότερα την κατάσταση στην οποία βρίσκεται, να προσαρμοστεί ωφελιμότερα στη δυσκολία του. Είμαστε ένας καθρέφτης. Αντανακλούμε συναισθήματα. Και φυσικά θέλουν αισιοδοξία».
Αναφερόμενη στα ζητήματα του καρκίνου, σημειώνει ότι, «ιδιαίτερα στον καρκίνο, οι έρευνες έχουν δείξει ότι αν εγώ έχω αυτή την διάθεση της μη παραίτησης, αυτό βοηθάει και στην καλύτερη πρόγνωση. Αυτό θέλουμε. Δεν θέλουμε να σκορπίσει τα ψυχικά του αποθέματα. Θέλουμε η ψυχή να συνεργαστεί με το σώμα. Και θέλουμε, επειδή τα σωματικά αποθέματα θα δοκιμαστούν πάρα πολύ, τα ψυχικά αποθέματα να μην εξαντληθούν ώστε να βοηθήσουν και το σώμα. Ξέρετε, το σώμα θεραπεύεται πιο δύσκολα όταν η ψυχή μένει μόνη. Και εμείς ουσιαστικά συμβαδίζουμε με τον ασθενή».
Η στήριξη της οικογένειας και ο καρκίνος κλέφτης
Ερωτώμενη σχετικά με το ποια μπορεί να είναι μια ικανή υποστηρικτική πράξη από την οικογένεια και τους συγγενείς, η ίδια απαντάει ότι, «αυτά είναι προγνωστικοί παράγοντες. Οι έρευνες έχουν δείξει -και το βλέπουμε και στην πράξη, στην κλινική πράξη– ότι οι ασθενείς πηγαίνουν καλύτερα όταν έχουν δυνατό υποστηρικτικό σύστημα. Υποστηρικτικό σύστημα είναι η οικογένεια, ο σύντροφος, ο σύλλογος στον οποίο ανήκω…».
Και όπως συμπληρώνει, «δεν είναι μόνο η οικογένεια. Όμως και ο φροντιστής έχει ανάγκη, η οικογένεια έχει ανάγκη γιατί πολλές φορές καταπνίγει, δεν έχει χώρο για να δείξει τη δική του αδυναμία μπροστά σε αυτή τη νέα προσαρμογή. Γι’ αυτό λέμε τον καρκίνο, “καρκίνο κλέφτη”. Ακριβώς επειδή κλέβει από εμάς τους ασθενείς την ταυτότητά μας, τη σωματική μας υγεία, τους ρόλους μας, και τα χρήματά μας -γιατί θα δαπανήσουμε και σε θεραπείες- αλλά φυσικά κλέβει και από την οικογένεια τον ρόλο που είχε, την ισορροπία της, τη ρουτίνα της, τη ρύθμισή της».
Διευκρινίζει εδώ ότι, «πραγματικά θέλει στήριξη και ο ασθενής, αλλά και η οικογένεια για να μπορέσει να βοηθήσει τον ασθενή. Δυστυχώς τους βλέπουμε σε μεταγενέστερα στάδια. Δεν ζητάνε από την αρχή βοήθεια. Ξέρετε γιατί; Γιατί στην αρχή – επειδή έρχεται η χρόνια ασθένεια ή ο καρκίνος σαν το πέρας το οποίο πρέπει να το εκριζώσω ιδιαίτερα στον καρκίνο – εστιαζόμαστε στο σώμα και αφήνουμε την ψυχή. Γι’ αυτό συνήθως τους βλέπουμε σε δεύτερο χρόνο».
Η κρίση στην υποτροπή
Ερωτώμενη σε ποιο στάδιο εμφανίζεται ίσως η μεγαλύτερη κρίση σε έναν καρκινοπαθή, παραδέχεται ότι «το άγχος και η μεγαλύτερη κρίση δεν είναι η κρίση κατά τη διάγνωση, είναι η κρίση στην υποτροπή. Εκεί είναι η μεγαλύτερη κρίση, η υποτροπή. Όταν θα επανεμφανιστεί και επίσης έχουμε στον καρκίνο τις περιόδους της επαναβίωσης του αρχικού τραύματος κατά τους επανελέγχους, οι οποίοι είναι πολύ συχνοί. Είναι λοιπόν μια προσαρμογή δια βίου και γι’ αυτό ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας είναι απαραίτητος να είναι δίπλα και να συμβαδίζει».
