Διαβούλευση του ΤΕΕ για λιθόστρωτα μονοπάτια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα μονοπάτια
στο Νομό Δράμας στο πλαίσιο ανάδειξής τους
ΜΙΑ ΝΕΑ και ιδιαίτερα σημαντική Τεχνική Οδηγία φέρνει προς διαβούλευση, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΕΕ) και αφορά στην αειφόρο δόμηση για τα λιθόστρωτα μονοπάτια στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα.
Η Τεχνική Οδηγία ΤΕΕ (ΤΟΤΕΕ) έχει τίτλο: «Αειφόρος κατασκευή, αποκατάσταση και συντήρηση λιθόστρωτων επιστρώσεων στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα», που εντάσσεται στην Ομάδα των «ΤΟΤΕΕ Αειφόρου Δόμησης».
Όπως όλοι καταλαβαίνουμε, το θέμα με τα μονοπάτια είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την περιοχή της Δράμας, καθώς όλοι οι Δήμοι του Νομού, έχουν ήδη ενταχθεί σε προγράμματα χρηματοδότησης για συντήρηση και σημάνσεις στα μονοπάτια. Από τη Δράμα μάλιστα περνάει και το διάσημο και φημισμένο μονοπάτι Ε-6.
Η νέα Τεχνική Οδηγία του ΤΕΕ, περιλαμβάνει, περιγραφή των δομικών συστατικών και των κατασκευαστικών στοιχείων των λιθόστρωτων επιστρώσεων. Περιγραφή των κατασκευαστικών βημάτων και λεπτομερειών των λιθόστρωτων επιστρώσεων. Επίσης, γίνεται αναφορά στα τεχνικά χαρακτηριστικά των δομικών λίθων και στις μεθόδους δοκιμών τους και αναλυτική περιγραφή των οικολογικών λειτουργιών των λιθόστρωτων επιστρώσεων και της συμβολής τους ως πράσινη υποδομή στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής
Ταυτόχρονα γίνεται ανασκόπηση του ισχύοντος κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου και ανάδειξη προτάσεων εμπλουτισμού, τόσο για την αποκατάσταση υφιστάμενων όσο και για την κατασκευή νέων λιθόστρωτων επιστρώσεων καθώς και περιγραφή των παραγόντων που επηρεάζουν το κόστος τέτοιων έργων, λόγω των απαιτητικών συνθηκών υλοποίησής τους.
Η νέα Τεχνική Οδηγία απευθύνεται ενδεικτικά και όχι περιοριστικά: σε μηχανικούς, δασολόγους και γενικά μελετητές και εργολάβους/τεχνίτες, προκειμένου να μελετήσουν, να ορίσουν προδιαγραφές, να επιβλέψουν ή/και να υλοποιήσουν ένα τεχνικό έργο λιθόστρωτων επιστρώσεων με έμφαση στην αειφόρο δόμηση σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ βαθμού, στις αρμόδιες υπηρεσίες αδειοδότησης έργων λιθόστρωτων μονοπατιών και στον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.), ως φορέα υλοποίησης του Εθνικού Δικτύου Μονοπατιών, προσφέροντας με συνεκτικό τρόπο κατευθυντήριες οδηγίες και παραδείγματα για την αποκατάσταση υφιστάμενων ή/και την κατασκευή νέων λιθόστρωτων μονοπατιών σε ιδιώτες που επιθυμούν να συμβάλλουν στη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομιάς μέσα από την αποκατάσταση υφιστάμενων ή/και την κατασκευή νέων λιθόστρωτων επιστρώσεων.
Παραδοσιακές υποδομές του ελληνικού τοπίου
Αυτό που επίσης αναφέρεται στην Οδηγία του ΤΕΕ για τα λιθόστρωτα μονοπάτια, είναι ότι, αυτά συγκαταλέγονται στις πλέον χαρακτηριστικές παραδοσιακές υποδομές του ελληνικού τοπίου. Αποτελούν καρπό μιας μακράς εμπειρικής τεχνογνωσίας, που συνδυάζει την υψηλή μηχανική αντοχή με τη συνετή διαχείριση του νερού και του εδάφους.
Σχεδιασμένα ώστε να ακολουθούν τις κλίσεις του εδάφους και να διοχετεύουν τα όμβρια ύδατα μέσω της διήθησης και της φυσικής αποστράγγισης —περιορίζοντας την επιφανειακή απορροή και αποτρέποντας τη διάβρωση— και κατασκευασμένα με τοπικά υλικά και την τεχνική της ξερολιθικής δόμησης, συγκροτούν μια υδατοπερατή υποδομή που εναρμονίζεται με το τοπίο και αντέχει στον χρόνο.
Στην Ελλάδα, η μορφολογία του εδάφους, η γεωγραφική απομόνωση μεγάλων περιοχών και η βραδεία επέκταση του σύγχρονου οδικού δικτύου διαμόρφωσαν μια χώρα όπου το λιθόστρωτο αποτελούσε, επί αιώνες, τη ραχοκοκαλιά της χερσαίας μετακίνησης — για τους ανθρώπους, τα ζώα και τα κοπάδια. Από τη δεκαετία του 1960, ο εκσυγχρονισμός και η επέκταση του οδικού δικτύου ανέτρεψαν αυτή τη συνθήκη.
Η μαζική ασφαλτόστρωση άλλοτε επικάλυψε τους παλιούς ημιονικούς δρόμους και άλλοτε διέκοψε τη συνέχειά τους· πολλά χιλιόμετρα λιθόστρωτων εγκαταλείφθηκαν και χάθηκαν σταδιακά μέσα στη βλάστηση, τις κατολισθήσεις, τις επιχωματώσεις και τη διάβρωση. Τις τελευταίες δεκαετίες, η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τον τουρισμό της υπαίθρου, αλλά και η ευρύτερη επανεκτίμηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, ανέδειξαν την ανάγκη αποκατάστασης και συντήρησης των λιθόστρωτων — τόσο στα μονοπάτια της υπαίθρου όσο και εντός των οικισμών.
Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνται συχνά χωρίς προδιαγραφές προσαρμοσμένες στην τοπική τεχνοτροπία και στα παραδοσιακά υλικά, με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται η ιστορική και αρχιτεκτονική φυσιογνωμία εκείνου ακριβώς του στοιχείου που επιχειρούν να αναδείξουν. Η ανάγκη ενός κοινού πλαισίου αναφοράς, που να κατοχυρώνει την ορθή πρακτική, καθίσταται έτσι επιτακτική.
