«Κι’ αν παρήλθον οι χρόνοι»
Ξενοδοχείο το Κεντρικόν..
Αξιότιμη διευθύντρια της εγκρίτου εφημερίδος Πρωινός Τύπος Δράμας κ. Στέλλα Σταυρίδου, αν κι’ άργησα να ανταποκριθώ από το προηγούμενο δημοσίευμα στη στήλη που εσείς μου παραχωρήσατε, εν’ τούτοις βρήκα τον χρόνο και χαίρομαι που σήμερα σας αποστέλλω ένα νέο χρονογράφημα συνοδευόμενο με πληροφορίες, κι’ αυτό εξ’ αφορμής του θέματος που διάβασα στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας σας στο φύλλο της Τρίτης 21 Απριλίου 2026, το οποίο αφορά την αναπαλαίωση ενός παλαιού κτηρίου ως πρώην ξενοδοχείο «Σαντράλ» απέναντι από τον Βυζαντινό ναό των Ταξιαρχών επί της οδού Βενιζέλου, από την εταιρεία Raycap, του τοπικού μας, αειμνήστου, ευεργέτη Κώστα Αποστολίδη, του οποίου όπως γνωρίζω είναι και ιδιοκτησία.
Κυρία διευθύντρια σε μια από τις εργασίες μου που σας απέστειλα και δημοσιεύσατε από την Τετάρτη 18/11 έως και την Πέμπτη 10/12/2020 σε 16 συνέχειες, με θέμα έναν μεγάλο ιστορικό περίπατο τον 20ο αιώνα από την πλατεία έως τα Εκπαιδευτήρια, περιέγραφα όλα τα ιστορικά και εμπορικά κτίσματα της διαδρομής και μεταξύ όλων αυτών και για το επίμαχο κτήριο με κάποιες ενδεικτικές λεπτομέρειες. Επανέρχομαι λοιπόν για το παρόν κτήριο και πάλι με ιστορικές πληροφορίες, το οποίο ήταν κι’ η αφορμή να επανέλθω στη στήλη. Κατά καιρούς λοιπόν διάβαζα πολλά από πολλούς, τα οποία όμως, σε πολλές των περιπτώσεων, μετέφεραν λανθασμένες πληροφορίες, που αφορούσαν διάφορες ονομασίες ή πληροφορίες ιστορικών κτηρίων και επιχειρήσεων αλλά και χώρους ιστορικών γεγονότων. Όπως π.χ. το τζαμί της οδού Άρμεν, το λεγόμενο και Σαντιρβάν τζαμί, ένα από τα 26 τζαμιά που υπήρχαν στην Δράμα, εκτός από τους Τεκέδες και τους Ζαβιεδες. Η πρώτη μου ένσταση λοιπόν αφορά το τζαμί της οδού Άρμεν σχετικά με την ονομασία του ως «Σαντιρβάν τζαμί» την οποία θεωρώ λάθος και για την ακρίβεια αναγραμματισμένη. Γι’ αυτό το θέμα όμως θα επανέλθω συνολικά και ουσιαστικά μετά το πέρας της ειδικής έρευνας στην Τουρκία, για το οποίο έχω πάει πολλάκις, σε συγκεκριμένη περιοχή.
Σήμερα θα αναφέρω μόνον πως στο τζαμί αυτό κατοίκησε για περίπου τέσσερα χρόνια η οικογένεια του παππού μου, από την πλευρά της μητέρας μου, του Δημητρίου Τσαντσάνη, από το χωριό Τρούμπεη του Λουλέμπουργκάζ, με την γιαγιά μας Ευγενία και τα τρία πρώτα από τα πέντε παιδιά τους, μεταξύ αυτών και η μητέρα μου Παναγιώτα έως την ηλικία των 12 ετών. Το 1926 εγκαταστάθηκε ο πατριώτης τους Μιχαήλ Βεζυρτζόγλου και λειτούργησε ως γραφείο και τυπογραφείο εκδίδοντας την εφημερίδα «Θάρρος» μέχρι το έτος 1981. Η εφημερίδα ξεκίνησε να εκδίδεται το 1923 στην οδό Αμύντα στα μπακιρτζίδικα. Πιστεύοντας πως η εισαγωγή μου αν και μακρόσυρτη είχε ένα μικρό ενδιαφέρον από την πλευρά των ιστορικών τοπικών στοιχείων.
Επανέρχομαι λοιπόν στο κυρίως θέμα που αφορά το επίμαχο κτίσμα της οδού Βενιζέλου, με κύριο λόγο την ονομασία του. Το κτήριο αυτό λοιπόν χτίζεται χρονικά παράλληλα με τα δύο κτήρια της Χριστιανικής κοινότητας της πόλης μας, στην ίδια ακριβώς περιοχή. Το Καζίνο δίπλα από τον Ιερό Ναό των Ταξιαρχών και το καφενείο Ελευθερία, ως εντευκτήριο της κοινότητας. Το τρίτο και επίμαχο κτήριο, που μας αφορά, εγκαινιάζεται το έτος 1908 και λειτουργεί ως ξενοδοχείο από το Φώτη Μπαλανάσο με την ονομασία «Το Κεντρικόν». Στη συνέχεια με το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στεγάζει τη διοίκηση της μεραρχίας Αρχιπελάγους, η οποία είχε έδρα στην Δράμα, τμήμα της οποίας, το 1918 απ το λιμάνι Ελευθερών μετείχε στην εκστρατεία της Ουκρανίας, με παραίνεση της ΑΝΤΑΝΤ, κυρίως των Γάλλων, εναντίων των Μπολσεβίκων της Οκτωβριανής επανάστασης. Κατόπιν, από το 1923 έως τη Βουλγαρική κατοχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στεγάζονται τα Ελληνικά Ταχυδρομεία, ενώ μεταπολεμικά, τη δεκαετία του 1950, θα λειτουργήσει ως πολιτικό γραφείο, επί κυβερνήσεως Αλέξανδρου Παπάγου, του προπολεμικού διοικητή Θράκης (Αν. Μακεδονίας–Θράκης) Περικλή Κάβδα, κι’ εν συνέχεια εγκαθίσταται η βιοτεχνία υποκαμίσων Αντωνιάδη. Έκτοτε το κτήριο στους χώρους του ξενοδοχείου παρακμάζει, τα καταστήματα όμως στο ισόγειο συνέχισαν να λειτουργούν ως εμπορικές και επαγγελματικές επιχειρήσεις, πολλά απ’ αυτά, έως τη πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα. Ενδιάμεσα το κτήριο θα αγορασθεί από τον Δραμινό συνάδελφό μου Νικήτα Παπαδόπουλο και κατόπιν από την εταιρία Raycap του ευεργέτη της πόλης μας, Κώστα Αποστολίδη, η οποία σύμφωνα και με το δημοσίευμα σας ετοιμάζεται να του δώσει νέα ζωή μετά από 118 χρόνια, την οποία και δικαιούται, τόσο το ίδιο όσο και η ιστορική οδός Ελευθερίου Βενιζέλου. Οι ονομασίες των επιχειρήσεων καθ’ όλη τη διαδρομή της οδού δημοσιεύονται στην εργασία μου όπως και οι επιχειρήσεις που κατά καιρούς στέγασε στο ισόγειό του το ιστορικό κτήριο, όπως και όλα τα χάνια και ξενοδοχεία της οδού. Η ονομασία του ξενοδοχείου όμως ως «Σεντράλ» κι όχι «Σαντράλ» όπως γράφετε στο δημοσίευμα ανήκει σε άλλο κεντρικό κτήριο που και αυτό έχει την δική του ιστορία, την οποία περιγράφω στο κεφάλαιο «πλατεία», σε ένα από τα λευκώματά μου, για την δική μας αγαπημένη Δράμα. Για την οποία πόλη, επί τριάντα πέντε χρόνια ερευνώ και συμπληρώνω καθημερινά αλλά ποτέ δεν εκδίδω. Ίσως, λέω ίσως, κάποτε να το αποφασίσω. Φοβάμαι όμως στα εβδομήντα ένα μη γίνω κι’ εγώ αναγνωρίσιμος και ψωνιστώ ως επαΐων και Δραμάρχης.
Μετά τιμής Νικόλαος Παναγ. Λατσίσταλης.
