Επίτιμος Δημότης Δοξάτου από χθες ο ΠτΔ Κωνσταντίνος Τασούλας
Λαμπρές εκδηλώσεις μνήμης
στο Δοξάτο με την παρουσία
του Προέδρου της Δημοκρατίας
► Η προσφώνηση του δημάρχου Δοξάτου και ο λόγος του ΠτΔ κ. Τασούλα
► Το θέμα της επιστροφής των κλεμμένων, από τους Βουλγάρους, κειμηλίων από τη Ι. Μ. Εικοσιφοινίσσης έθιξε ο Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος
ΣΤΟ ΔΟΞΑΤΟ βρέθηκε χθες Τρίτη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνος Τασούλας, όπου και ανακηρύχθηκε Επίτιμος Δημότης Δοξάτου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης για το πρώτο ολοκαύτωμα του Δοξάτου.
Χθες το πρωί, στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου Δοξάτου, τελέστηκε ο Όρθρος και η Θεία Λειτουργία προεξάρχοντος του Σεβασμιότατου Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεου. Στις 10.30 κατέφτασε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, προκειμένου να παραστεί στην τέλεση του Μνημοσύνου υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των σφαγιασθέντων κατοίκων του Μαρτυρικού Δοξάτου.
Τον επετειακό λόγο εκφώνησε o καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ και γ.γ. του Ιδρύματος της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, Ευάνθης Χατζηβασιλείου, με καταγωγή από το Δοξάτο, στην κεντρική ομιλία του περιέγραψε σε δραματικό τόνο όσα τραγικά και δυσάρεστα βίωσαν οι κάτοικοι της ηρωικής κωμόπολης από τα βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής.
Ακολούθησε μετάβαση στο Μνημείο Ηρώων, όπου ο ΠτΔ κατέθεσε στεφάνι, με την τελετή να ολοκληρώνεται με την τήρηση ενός λεπτού σιγής και την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου.
Παρόντες στην τελετή ήταν, ο υφυπουργός Ανάπτυξης κ. Σταύρος Καλαφάτης, οι βουλευτές του Νομού Δράμας κ.κ. Δημήτρης Κυριαζίδης, Αναστάσιος Νικολαΐδης και Θεόφιλος Ξανθόπουλος, ο περιφερειάρχης Αν. Μακεδονίας – Θράκης κ. Τοψίδης, ο δήμαρχος Δοξάτου κ. Γιώργος Βογιατζής, αντιπεριφερειάρχες, περιφερειακοί και δημοτικοί σύμβουλοι και πλήθος κόσμου.
Δήλωση ΠτΔ στην κατάθεση στεφάνων
Ο κ. Τασούλας μετά τη δοξολογία στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου, προεξάρχοντος του Μητροπολίτη Δράμας κ. Δωρόθεου, κατέθεσε στεφάνι στο Ηρώο Πεσόντων, ενώ με δήλωσή του αμέσως μετά, μίλησε μια για «ελληνικότητα και της ελευθερία της Μακεδονίας», η οποία «σφραγίστηκε από νίκες θυσίες, αγώνες και βαρύτατα τιμήματα. Αυτό ισχύει κατ’ εξοχήν για το μαρτυρικό Δοξάτο της Δράμας, όπου βρισκόμαστε σήμερα».
Όπως τόνισε ο ΠτΔ, «στο Δοξάτο της Δράμας, τα απερχόμενα βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής επιδόθηκαν σε πρωτοφανείς ωμότητες εναντίον του άμαχου πληθυσμού, μία μόλις ημέρα πριν ο Ελληνικός Στρατός ελευθερώσει την κωμόπολη. Εξοντώθηκαν με φρικιαστικό και βίαιο τρόπο περισσότεροι από 500 Δοξατινοί. Αυτή τη μνήμη τιμήσαμε σήμερα εδώ, στο Δοξάτο, 113 χρόνια μετά.
Αυτός ο τόπος είναι συνυφασμένος με τη θυσία, το αίμα, την προσφορά και τον άδικο διωγμό. Το έπαθλο όμως, όλης αυτής της δραματικής δοκιμασίας είναι η ελευθερία και η ελληνικότητα της Μακεδονίας».
Σε άλλο σημείο των δηλώσεών του ο ΠτΔ, τόνισε ότι «εκατόν δεκατρία χρόνια μετά, το Δοξάτο αντικρίζει το μέλλον του, έχοντας στέρεη μνήμη του παρελθόντος, χωρίς μνησικακία αλλά και χωρίς να λησμονεί την απίστευτη θυσία των προγόνων του. Το Δοξάτο, πριν από το πρώτο ολοκαύτωμά του – γιατί επακολούθησε και δεύτερο, το φθινόπωρο του 1941 – ήταν μια “μενεξεδένια πολιτεία” όπως θα έλεγε ο Άγγελος Τερζάκης. Ευημερούσε ειρηνικά, με τις πολιτιστικές του δραστηριότητες, την καπνοκαλλιέργεια, τα ωραία του σπίτια και τους καλόγουστους δρόμους. Αυτά καταστράφηκαν ολοσχερώς στις 30 Ιουνίου του 1913.
Το Δοξάτο όμως, ξαναχτίστηκε. Καταστράφηκε ξανά το 1941 από τους ίδιους κατακτητές, από τους Βούλγαρους. Αλλά το πείσμα της δημιουργίας, το πείσμα της ανάστασης, το πείσμα της ζωής έναντι του θανάτου επικράτησε.
Σήμερα, λοιπόν, η Ελλάδα, η Δράμα, το Δοξάτο αντικρίζουν το μέλλον με αισιοδοξία. Γιατί αυτό το μέλλον έχει βαθιές ρίζες. Ρίζες πόνου, νίκης και αγώνων. Αυτόν τον πόνο, αυτές τις νίκες, αυτούς τους αγώνες, αυτούς τους ανθρώπους που τα βίωσαν αυτά, τιμήσαμε σήμερα εδώ, στο Δοξάτο».
Αναγόρευση του Προέδρου σε Επίτιμο Δημότη
Το μεσημέρι, οι εκδηλώσεις μεταφέρθηκαν στο Ιστορικό Δημαρχείο Δοξάτου, επισφραγίζοντας την ιστορική αυτή ημέρα με δύο κορυφαίας σημασίας πράξεις.
Η επίσημη μεταφορά του ιερού κειμηλίου του Πολεμικού Σταυρού Α΄ τάξης στο Ιστορικό Δημαρχείο και η τελετή αναγόρευσης του Προέδρου της Δημοκρατίας, κ. Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα, σε Επίτιμο Δημότη του Δήμου Δοξάτου, ως ένδειξη βαθύτατης τιμής της τοπικής κοινωνίας προς το πρόσωπό του και τον θεσμό που εκπροσωπεί.
Η θυσία του Δοξάτου παραμένει ένας ζωντανός φάρος ιστορικής μνήμης. Η παρουσία της πολιτείας στο ανώτατο επίπεδο υπενθυμίζει ότι το βαρύ τίμημα για την ελευθερία της Μακεδονίας δεν θα ξεχαστεί ποτέ.
Η προσφώνηση του δημάρχου Δοξάτου
Κατά την τελετή της αναγόρευσης του ΠτΔ κ. Τασούλα κατά την προσφώνησή του, ο δήμαρχος Δοξάτου κ. Βογιατζή, σημείωσε ότι, «η σημερινή ημέρα εγγράφεται με χρυσά γράμματα στις δέλτους του Δοξάτου, διότι στο πρόσωπό σας η κοινωνία μας αναγνωρίζει την αταλάντευτη προσήλωση στο εθνικό καθήκον, την υποδειγματική προσφορά σας στους θεσμούς και την πολύπλευρη και ουσιαστική δράση που εξυψώνει την Ελλάδα».
Όπως τόνισε ο δήμαρχος Δοξάτου, «ο τόπος στον οποίον ίσταστε σήμερα, δεν είναι μία συνηθισμένη γωνιά της μακεδονικής γης. Είναι ένας απέραντος ζωντανός βωμός. Το Δοξάτο φέρει στις πλάτες του ένα προνόμιο βαρύ, σφραγισμένο με την οδύνη και την υπέρτατη θυσία. Είναι τρις μαρτυρικό. Καθαγιάστηκε πρωτίστως κατά τη μαύρη εκείνη μέρα της 30ής Ιουνίου του 1913, όταν η βάρβαρη μανία του τακτικού βουλγαρικού στρατού και των κομιτατζήδων μετέτρεψε την ακμάζουσα κωμόπολη σε απέραντο σφαγείο, θυσιάζοντας εκατοντάδες αθώους άνδρες, γυναίκες, παιδιά και νήπια, στο βωμό της ελληνικότητας της Μακεδονίας.
Κράτησε αδούλωτη την ψυχή του και δεν λύγισε ποτέ κατά τη μακρά και υπόδουλη δεύτερη βουλγαρική κατοχή των ετών 1916-1918, βιώνοντας τον διωγμό, τον λιμό και τον βίαιο εκπατρισμό, χωρίς όμως να καμφθεί το φρόνημά του.
Υπέστη το ολοκαύτωμα της 29ης Σεπτεμβρίου του 1941, όταν οι δυνάμεις του φασισμού και του αναθεωρητισμού εκτέλεσαν μαζικά τον ανδρικό πληθυσμό και ισοπέδωσαν την πόλη, γράφοντας μία από τις πιο μαρτυρικές σελίδες της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας.
Αυτή η πόλη, η τιμημένη επάξια από την ελληνική πολιτεία με τον Πολεμικό Σταυρό Α΄ Τάξεως, γνωρίζει καλά το τίμημα της ελευθερίας. Κάθε σπιθαμή αυτού του εδάφους ψιθυρίζει ιστορία. Κάθε πέτρα είναι καθαγιασμένη από το αίμα εκείνων που αρνήθηκαν να προδώσουν την ελληνική τους συνείδηση».
Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στο «επίσημο θέσπισμα του Δημοτικού Συμβουλίου, μια πράξη βαθύτατου και ακατάλυτου συμβολισμού. Συνδέουμε πνευματικώς και αιώνια την ένδοξη ηπειρωτική γη της γενέτειράς σας, μία γη με τους δικούς της απαράμιλλους εθνικούς αγώνες, με την αγιασμένη μακεδονική γη του Δοξάτου. Σας προσφέρουμε αυτή την περγαμηνή ως ελάχιστο αντίδωρο ευγνωμοσύνης για την εξαιρετική τιμή που περιποιεί η υψηλή παρουσία σας στην πόλη μας.
Από αυτή την ιερή στιγμή, δεν λογίζεστε πλέον ως ένας υψηλός φιλοξενούμενος. Είστε με κάθε επισημότητα και με την κυρίαρχη βούληση του λαού μας, συνδημότης μας. Είστε κομμάτι του Δοξάτου.
Σας καλωσορίζουμε με βαθύτατο σεβασμό και αγάπη στην οικογένεια του Δήμου μας, σας αντικρίζουμε με ελπίδα και εμπιστοσύνη και σας εύχομαι ολόψυχα, εκ μέρους όλων των δημοτών, ο Θεός να σας χαρίζει υγεία αμφιλαφή, δύναμη αστέρευτη και την άνωθεν κραταίωση στην επιτέλεση των υψηλών και ευθυνοφόρων καθηκόντων σας, για το καλό του έθνους και της πατρίδας μας».
ΠτΔ Κ. Τασούλας: «Αποδέχομαι την τιμή με ιδιαίτερη χαρά»
Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο ΠτΔ, κ. Τασούλας. Κατά την ομιλία του ο ΠτΔ ανταπέδωσε τα λεγόμενα του δημάρχου Δοξάτου για «αμφιλαφή υγεία», επισημαίνοντας: «Αξιοποιώ το σπάνιο αυτό επίθετο, και του αναγνωρίζω με χαρά και τιμή αμφιλαφή γενναιοδωρία για τα καλά λόγια του ιδίου και του Δημοτικού Συμβουλίου που συνοδεύουν την ανακήρυξή μου ως επίτιμου δημότη του Δοξάτου».
Από το ιστορικό δημαρχείο του Δοξάτου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε στην αντίθεση ανάμεσα στο τραγικό παρελθόν και τη σύγχρονη πραγματικότητα. Έναν τόπο, που πριν από περισσότερο από έναν αιώνα γνώρισε σφαγές, διωγμούς και καταστροφές από τη μία πλευρά, και μία Ελλάδα που σήμερα βρίσκεται σε θέση να προστατεύει όχι μόνο τα δικά της σύνορα αλλά και την ασφάλεια των γειτόνων της.
Όπως σημείωσε, η ιστορία έχει αλλάξει δραματικά τη σχέση της Ελλάδας με τις γειτονικές χώρες. Για τη Βουλγαρία είπε ότι η ιστορική μνήμη κουβαλά τις τραγικές συγκρούσεις του παρελθόντος, όμως σήμερα οι δύο χώρες είναι σύμμαχοι και μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις μπορούν συμβάλλουν στην προστασία της περιοχής.
«Οι πρόγονοί σας, που χάθηκαν τόσο τραγικά πριν από 113 χρόνια, δεν πρόλαβαν να δουν αυτήν την ισχυρή Ελλάδα», ήταν το μήνυμα του κ. Τασούλα προς τους κατοίκους του Δοξάτου. Όπως υπογράμμισε, εκείνοι οι άνθρωποι δεν έζησαν τη σημερινή πραγματικότητα μίας Ελλάδας δημοκρατικής, ευρωπαϊκής και ισχυρής, γι’ αυτό και η υποχρέωση των νεότερων γενεών είναι να διατηρούν ζωντανή τη μνήμη τους και να τιμούν τη θυσία τους.
Στάθηκε ιδιαίτερα στις τρεις μεγάλες δοκιμασίες που σημάδεψαν το Δοξάτο, τη σφαγή του 1913, την κατοχή της περιόδου 1916-1918 και τη μαζική εκτέλεση του 1941. Όπως ανέφερε, η κοινότητα του Δοξάτου, «ακριτική, αγροτική και πεισματάρα, πεδινή και εκτεθειμένη και ως εκ τούτου εξ ορισμού ειρηνόφιλη», όπως έχει γράψει ο ιστορικός Ευάνθης Χατζηβασιλείου, βρέθηκε αντιμέτωπη με τη βίαιη διεκδίκηση της περιοχής, υπέστη καταστροφές και απώλειες, αλλά δεν εγκατέλειψε την ταυτότητά της.
Σημείωσε ότι η μνήμη των θυμάτων δεν αφορά μόνο την καταγραφή μίας τραγωδίας, αλλά την αναγνώριση της στάσης ζωής καθημερινών ανθρώπων: Αγροτών, μικροεπαγγελματιών, επιστημόνων και ιερέων, οι οποίοι χωρίς όπλα αντιστάθηκαν με τη δύναμη της ψυχής τους στην προσπάθεια αλλοίωσης της εθνικής και πολιτισμικής φυσιογνωμίας τους.
«Αυτήν την ανθεκτικότητα ας τιμήσουμε σήμερα», ήταν το μήνυμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο οποίος κάλεσε όλους να εργαστούν για την προκοπή και την ευημερία αυτού του ιστορικού τόπου.
Χαιρετισμός Μητροπολίτου Δράμας κ. Δωρόθεου
Αναφορά στο ζήτημα της επιστροφής των κλαπέντων από τους Βουλγάρους κειμηλίων και χειρογράφων της Μονής Εικοσιφοινίσσης, έκανε ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος κατά τον χαιρετισμό του προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Τασούλα.
Συγκεκριμένα, ο Μητροπολίτης κ. Δωρόθεος, σημείωσε ότι, «αποτελεί ύψιστη τιμή και ξεχωριστή ευλογία για το τόπο μας η σημερινή σας παρουσία εδώ, στο Μαρτυρικό Δοξάτο, στις εκδηλώσεις μνήμης για το πρώτο ολοκαύτωμα του Δοξάτου.
Μιας μνήμης που δεν έχει σκοπό να καλλιεργήσει την εθνική μισαλλοδοξία, αλλά τον σεβασμό και την ευγνωμοσύνη προς τους προγόνους μας, στη θυσία των οποίων χρωστάμε την ελευθερία και την ταυτότητά μας.
Η παρουσία σας επιβεβαιώνει με τον πιο επίσημο τρόπο το ενδιαφέρον σας για την περιοχή μας και την ιστορία της, και εκπέμπει ένα ηχηρό πανελλήνιο μήνυμα διαχρονικής αναγνώρισης της μαρτυρικότητας του Δοξάτου, αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Δράμας.
Ένα μήνυμα σεβασμού απέναντι στη θυσία των προγόνων μας, αλλά και ένα μήνυμα υπόσχεσης και εθνικού χρέους για τη διαφύλαξη της ιστορικής μας μνήμης και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».
Τα κειμήλια
Όπως τόνισε στη συνέχεια, «με σκοπό τη διαφύλαξη αυτής της κληρονομιάς, δράττομαι της ευκαιρίας να σας παρακαλέσω ώστε να μεριμνήσετε προσωπικά για την επιστροφή των κλαπέντων από τους Βουλγάρους κειμηλίων και χειρογράφων των ιερών μονών Παναγίας Εικοσιφοινίσσης Δράμας, Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Παναγίας Αχειροποιήτου Παγγαίου. Με αυτά τα λίγα λόγια, σας καλωσορίζω και πάλι και σας εύχομαι υγεία, μακροημέρευση και καλή δύναμη στα υψηλά σας καθήκοντα».
Το Χρονικό της θυσίας (30 Ιουνίου 1913)
Ήταν το πρωί της 30ης Ιουνίου 1913 όταν μια ίλη ιππικού της 10ης Μεραρχίας του βουλγαρικού στρατού, υπό τους ταγματάρχες Μπίρνεφ και Σιμεόνοφ, συνεπικουρούμενη από πεζικό και κομιτατζήδες, κύκλωσε το εύπορο Δοξάτο. Με την ανυπόστατη πρόφαση ότι είχαν παρενοχληθεί από ομάδες Ελλήνων προσκόπων, οι επιδρομείς ξεκίνησαν μια άνευ προηγουμένου σφαγή αμάχων, λεηλατώντας τις περιουσίες και παραδίδοντας τα σπίτια στις φλόγες με τη χρήση πετρελαίου.
Ο τραγικός απολογισμός άφησε πίσω του 650 νεκρούς, σχεδόν το ένα τρίτο του πληθυσμού, και εκατοντάδες κατεστραμμένα σπίτια και καταστήματα. Την επόμενη ημέρα, 1η Ιουλίου 1913, το 21ο Σύνταγμα του ελληνικού στρατού εισήλθε στην περιοχή, ολοκληρώνοντας την απελευθέρωση της Ανατολικής Μακεδονίας.
