Με την ευκαιρία της αναβίωσης των Μπαμπούγερων
Μεγάλη επισκεψιμότητα
στον αρχαιολογικό χώρο
της Καλής Βρύσης
ΑΡΡΗΚΤΑ συνδεδεμένα με τη διονυσιακή λατρεία τα δρώμενα των Θεοφανίων στη Δράμα και τις μεταμφιέσεις, παρουσιάζουν κάθε φορά μεγάλη επισκεψιμότητα και το έντονο ενδιαφέρον των Δραμινών, αλλά και των επισκεπτών.
Από τα ιδιαίτερα πάντως σημεία τα οποία μπορούν να συνδέσουν άμεσα έναν αρχαιολογικό χώρο και τα διονυσιακά δρώμενα, είναι και ο αρχαιολογικός χώρος της Καλής Βρύσης, όπου βρίσκεται το γνωστό ιερό του Διονύσου.
Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος, κατά τη διάρκεια των δρωμένων των Μπαμπούγερων στην Καλή Βρύση, ο εν λόγω αρχαιολογικός χώρος παρέμεινε ανοικτός και δέχθηκε πληθώρα επισκεπτών που ανέβηκε να δει από κοντά τις εκδηλώσεις.
Είναι αποδεδειγμένο πλέον από κάθε άποψη, ότι η λατρεία του θεού Διόνυσου ήταν ιδιαίτερα έντονη στην αρχαιότητα και φυσικά αυτό αποδεικνύεται από πολλά ευρήματα.
Όπως είναι γνωστό, ήδη έχουν βρεθεί σχετικές προτομές του Διονύσου τόσο στην περιοχή της Δράμας, αγγεία στην περιοχή της Προσοτσάνης με παραστάσεις διονυσιακής λατρείας, αλλά και στην Καλή Βρύση όπου βρίσκεται το Ιερό του Διονύσου.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η προτομή του Διονύσου που φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό μουσείο Δράμας, η οποία χρονολογείται στον 2ο αι. μ.Χ. Πρόκειται για εξαίρετο δημιούργημα που φιλοτεχνήθηκε την περίοδο των Αντωνίνων και είναι αντίγραφο του 5ου αι. π.Χ. Ο θεός του κρασιού και της αμπέλου εικονίζεται σε ώριμη ηλικία, φορώντας δορά που δένεται στον αριστερό ώμο και πέφτει διαγώνια καλύπτοντας και το δεξιό στήθος.
Ο χώρος της Καλής Βρύσης
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται για τον συγκεκριμένο αρχαιολογικό χώρο είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.
Στην εύφορη κοιλάδα του Αγγίτη ανάμεσα στο Μενοίκιο και το Φαλακρό σε τεχνητό γήλοφο αποκαλύφθηκε το σημαντικό αυτό πυργόσχημο κτίριο του τέλους του 4ο υ π.Χ. αιώνα διαστάσεων 43 Χ 16 μ.
Η πρώτη δοκιμαστική ανασκαφή στο χώρο πραγματοποιήθηκε από αρχαιολόγους της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής κατά τη διετία 1921-1922.
Η συστηματική ανασκαφή του κτιρίου πραγματοποιήθηκε μεταξύ 1991 και 1994 από την IH ΕΠΚΑ (Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Καβάλας).
Πρόκειται για μνημειακό διώροφο κτίσμα με λιθόκτιστους τοίχους στο ισόγειο και με πλινθόκτιστο όροφο. Το κτίριο με την εντυπωσιακή του τοιχοδομία είναι μοναδικό δείγμα μνημειακού οικοδομήματος του τέλους του 4ου αιώνα π.Χ. στην περιοχή της Δράμας. Η είσοδος βρίσκεται στη βόρεια πλευρά. Στο ισόγειο διαμορφώνεται επιμήκης ορθογώνιος χώρος κατά μήκος της νότιας πλευράς και δύο ανεξάρτητες μεταξύ τους πτέρυγες δωματίων κατά μήκος της βόρειας πλευράς.
Το κτίριο καταστράφηκε από ισχυρή πυρκαγιά που μπορεί να αποδοθεί σε επιδρομή των Γαλατών μετά την ήττα τους στη μάχη της Λυσιμάχειας το 277 π.Χ. από τον Αντίγονο Γονατά.
Ωστόσο, πίθοι, μικρότερα αγγεία και ειδώλια που βρέθηκαν στους χώρους του μαρτυρούν ότι πριν από την πυρκαγιά είχε προηγηθεί καταστροφή και λεηλασία του κτίσματος. Τα νομίσματα χρονολογούν την καταστροφή του στις αρχές του 3ου π.Χ. αιώνα.
Ο χαρακτήρας του κτιρίου δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί. Ένα πήλινο σφράγισμα με παράσταση Διονύσου, είναι ίσως ένδειξη παρουσίας δημόσιου αρχείου σε κάποιον από τους χώρους του. Η ανεύρεση ενός κανθάρου με φαλλόσχημη προχοή στο δυτικό δωμάτιο της ανατολικής πτέρυγας, ίσως υποδεικνύει την τέλεση διονυσιακής λατρείας στο δωμάτιο αυτό, στο κέντρο του οποίου εντοπίστηκε “εστία-εσχάρα”.
Η έλλειψη όμως επιγραφών και αναθημάτων σε συνδυασμό με την πυργόσχημη μορφή του οικοδομήματος τοποθετεί τη σύνδεσή του με τον Διόνυσο σε επίπεδο ιδιωτικής λατρείας.
Η λατρεία του Διονύσου είναι γνωστή στην ευρύτερη περιοχή, όπως φαίνεται και από δείγματα επιγραφικής και γλυπτικής (κεφάλι γενειοφόρου Διονύσου καθώς και επιγραφή ρωμαϊκών χρόνων). Δόμοι από το χώρο χρησιμοποιήθηκαν ως οικοδομικό υλικό στα νεότερα σπίτια του χωριού.
Επίσης, βρέθηκε μικρών διαστάσεων πήλινου ομοιώματος ζωόμορφου μασκοφόρου, απόηχο της διονυσιακής λατρείας, δρώμενα που τελούνται ανελλιπώς τις ημέρες των Θεοφανείων στην Καλή Βρύση (Μπαμπούγερα). Η θέση ‘Μικρή Τούμπα’ είναι γνωστή από γενιά σε γενιά με την ονομασία ‘Κονάκι του Βάκχου’ και κάθε χρόνο αγιάζεται από τον ιερέα της περιοχής κατά την πομπή για την ευλογία των αγρών (την Πέμπτη μετά το Πάσχα).
