Μια περίεργη υπόθεση κλοπής
χαλύβδινου θόλου προστασίας
από τα Οχυρά στο Νευροκόπι
Ακριβώς την επέτειο της 85ης Επετείου από τη Μάχη των Οχυρών
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΙΑ ΠΕΡΙΕΡΓΗ κλοπή συνέβη κατά πιθανότητα την περασμένη Κυριακή στην περιοχή του Νευροκοπίου και συγκεκριμένα στο Περιθώρι. Στόχος φέρεται να ήταν ένας χαλύβδινος θόλος από τα Οχυρά της περιοχής, ο οποίος χρησίμευε για την κάλυψη του χειριστή όλμου, κατά την εισβολή των Ναζί και των Βουλγάρων στα ελληνικά σύνορα.
Το γεγονός έφερε στη δημοσιότητα με ανάρτηση στο διαδικτυακό λογαριασμό του ο κ. Μιλτιάδης Δημητριάδης, ο οποίος μάλιστα το έκανε γνωστό και στον «Π.Τ.». Αυτό που σημείωσε μάλιστα είναι ότι, την κλοπή κατάλαβε κάποιος γνωστός του.
Η σύμπτωση στην όλη υπόθεση είναι ότι την περασμένη Κυριακή ο Δήμος Νευροκοπίου τίμησε τα 85 χρόνια από την επέτειο της Μάχης των Οχυρών, ενώ αύριο Κυριακή, θα γίνει σχετική τελετή και στο Περιθώρι.
Πρόκειται για ένα χαλύβδινο θόλο προστασίας όλμου, ο οποίος ήταν πακτωμένος στο τσιμέντο με μια τρύπα στην οροφή του και από κάτω ήταν ο όλμος τον οποίο προστάτευε από εχθρικά χτυπήματα. Από πάνω άνοιγε ένα καπάκι απ’ όπου έφευγαν τα βλήματα του όλμου.
Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, οι Βούλγαροι που ήταν στην περιοχή ανατίναξαν αρκετά από αυτά με στόχο να τα καταστρέψουν αλλά και να χρησιμοποιήσουν τον χάλυβα για δικούς τους λόγους.
Με τα οχυρά ασχολήθηκαν πρώτοι οι Γερμανοί κατακτητές, οι οποίοι επί δύο χρόνια μελέτησαν τα έργα με ειδικά στρατιωτικά και τεχνικά κλιμάκια. Από αναφορές τους γνωρίζουμε ότι αξιοποίησαν την υποδειγματική στρατηγική και κατασκευαστική αρτιότητά τους.
Κατά τη διάρκεια της κατοχής, οι Βούλγαροι προσπάθησαν να απενεργοποιήσουν τη Γραμμή Μεταξά ανατινάζοντας πολλά επιφανειακά έργα. Επίσης, επιχείρησαν να εκμεταλλευτούν τον πλούσιο σε χάλυβα οπλισμό του σκυροδέματος. Όμως, σύντομα διαπίστωσαν ότι το κόστος των εκρηκτικών ήταν πολλαπλάσιο του κέρδους από τον χάλυβα. Το γεγονός αυτό επαληθεύει τη διαπίστωση ότι η ποιότητα και η ποσότητα των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή αυτών των έργων ήταν εξαιρετική και υποδειγματική για εκείνη την εποχή.
Σύμφωνα πάντως με όσα είπε ο κ. Δημητριάδης, ο θόλος πρέπει να κόπηκε από τη βάση του καθώς φαίνεται ότι υπάρχουν υπολείμματα από εργασία καύσης με οξυγόνο και στη συνέχεια αποκολλήθηκε ολόκληρος.
Και όλο αυτό έγινε ακριβώς τις ημέρες της 85ης Επετείου της Μάχης των Οχυρών που εορτάστηκε στο Λίσσε!
Για να κοπεί, να αποκολληθεί και να μεταφερθεί πάντως ένα τέτοιο αντικείμενο, αυτοί που ασχολήθηκαν εκεί πρέπει να έκαναν αρκετή ώρα και σίγουρα μεταφέρθηκε με γερανό και φορτηγό. Πρόκειται για συμπαγή χάλυβα κάπου δύο τόνων!
Οι πληροφορίες λένε πάντως, ότι, τέτοια αντικείμενα υπάρχουν διάσπαρτα στην περιοχή, κατάλοιπα από διάφορες μάχες και ανατινάξεις, και ο Δήμος Νευροκοπίου είχε ήδη ξεκινήσει μια διαδικασία να τα συγκεντρώσει.
Ένα δυσθεώρητο έργο
Το μέγεθος του έργου είναι δυσθεώρητο, ιδιαίτερα εάν ληφθεί υπόψη ο χρόνος που απαιτήθηκε για την ολοκλήρωσή του, ενώ το κόστος κατασκευής του άγγιξε τα 42.895.800 δρχ (προπολεμικές). Ο στρατιωτικός σχεδιασμός του έργου, όπως συνολικά της «Γραμμής Μεταξά» έγινε από αξιωματικούς του Πεζικού και του Πυροβολικού, ενώ η κατασκευή ανατέθηκε σε αξιωματικούς του Μηχανικού. Ιδιαίτερα σημαντικός υπήρξε ο ρόλος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
«Καρδιά» του Λίσσε είναι το συγκρότημα του «Σταθμού Διοικήσεως» στην κορυφή του λόφου, που σήμερα δεσπόζει επιβλητικός μαρμάρινος σταυρός. Από εδώ διηύθυνε τον αγώνα κατά τη γερμανική επίθεση ο διοικητής του, ταγματάρχης Γεώργιος Δετοράκης. Το ίδιο συγκρότημα στέγαζε επίσης μία διμοιρία πεζικού, μία όλμων και το μοναδικό αντιαεροπορικό του οχυρού, που διασώζεται σε καλή κατάσταση.
