Με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού
Μνημεία στρατιωτικής αρχιτεκτονικής
αρχών του 20ου αι. δύο κτίρια
στο πρ. στρατόπεδο Ανδρικάκη
Καμιά επέμβαση δεν μπορεί να γίνει σ’ αυτά, χωρίς την έγκριση της Δ/νσης Προστασίας – Αναστήλωσης Νεώτερων & Σύγχρονων Μνημείων
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΙΑ πραγματικά ενδιαφέρουσα εξέλιξη έχουμε, όσον αφορά στο έργο του οπτικοακουστικού κόμβου, που πρόκειται να δημιουργηθεί στο πρώην στρατόπεδο «Ανδρικάκη».
Όπως είναι γνωστό, ο συγκεκριμένος χώρος έχει ήδη εκμισθωθεί από την Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου (ΕΤΑΔ) προς το Δήμο Δράμας, όπου πρόκειται να συσταθεί εκεί το οπτικοακουστικό κέντρο, ενώ σε πρώτη φάση όταν αυτό είναι έτοιμο, θα λειτουργήσουν όλες οι υπηρεσίες του Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας.
Πρόκειται για μια απόφαση του Τμήματος Προστασίας και Διαχείρισης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων και Μνημείων Τεχνικού Πολιτισμού και Ιστορικών Τόπων, της Διεύθυνσης Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η συγκεκριμένη απόφαση αφορά, τα κελύφη του πρώην Διοικητηρίου και Στρατιωτικού Πρατηρίου Δράμας εντός του πρώην στρατοπέδου Ανδρικάκη, όπως και του κτιρίου – πρώην Θάλαμοι Οπλιτών εντός του ίδιου χώρου.
Όπως αναφέρεται στην ίδια απόφαση, τα δύο συγκεκριμένα κτίρια, είναι «νεώτερα των 100 ετών, χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής Στρατιωτικών Κτιρίων των αρχών του 20ου αιώνα, με ιδιαίτερα μορφολογικά στοιχεία και κατά συνέπεια αποτελούν τεκμήρια της εξέλιξης των στρατιωτικών εγκαταστάσεων της περιοχής από αρχιτεκτονική, πολιτισμική και ιστορική άποψη. Επομένως πληρούν τις προβλεπόμενες από το νόμο αυξημένες προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό τους ως μνημείων από το Υπ. Πολιτισμού».
Συνεχίζοντας η ίδια απόφαση, αναφέρει ότι, «Κατόπιν αυτού, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, απαγορεύεται οποιαδήποτε επέμβαση επί των ανωτέρω μνημείων (επισκευή, συντήρηση, προσθήκη) ή οποιαδήποτε οικοδομική δραστηριότητα πλησίον αυτών χωρίς προηγουμένως να ζητηθεί η έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού δια των αρμοδίων Υπηρεσιών του (Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων».
Προφανώς η ανάδειξη των συγκεκριμένων κτιρίων ως «μνημείων αρχιτεκτονικής στρατιωτικών εγκαταστάσεων», γίνεται για λόγους προστασίας τους, ώστε να μην υποστούν σημαντικές μεταβολές ως προς τη συντήρηση, ανακαίνιση και αξιοποίησή τους.
Αυτό σημαίνει ότι τα δύο αυτά κτίρια χαρακτηρισμένα ως μνημεία, θα πρέπει να τύχουν ειδικότερης μελέτης, για τη σωστότερη ανάδειξή τους. Και βέβαια, προϋποθέτει και την ανάλογη διαμόρφωση του χώρου, καθώς σύμφωνα με την απόφαση αυτή, «απαγορεύεται οποιαδήποτε επέμβαση επί των ανωτέρω μνημείων (επισκευή, συντήρηση, προσθήκη) ή οποιαδήποτε οικοδομική δραστηριότητα πλησίον αυτών χωρίς προηγουμένως να ζητηθεί η έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού».
Το ζήτημα βέβαια αφορά και στο αν μια τέτοια απόφαση μπορεί να καθυστερήσει μελέτες και έργα, καθώς παρόμοια θέματα κάνουν αρκετό χρόνο για να περάσουν από τις σχετικές διαδικασίες.
Αυτή την ώρα πάντως, εκτελούνται οι μελέτες αποκατάστασης των τεσσάρων κτιρίων και του περιβάλλοντος χώρου. Υπήρχε μια πρόβλεψη ότι, μέχρι τα μέσα του Σεπτεμβρίου, επρόκειτο να οριστικοποιηθούν οι προμελέτες, ενώ σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες τεχνικής διερεύνησης για τον φέροντα οργανισμό των κτιρίων.
Αν και προσπαθήσαμε να μάθουμε κατά πόσο η απόφαση αυτή του Υπ. Πολιτισμού, για τον χαρακτηρισμό των δύο από τα τέσσερα κτίρια ως μνημεία, επηρεάζει τις εξελίξεις αυτές, δεν κατέστη εφικτό. Η επικοινωνία με το ΥΠ.ΠΟ. στάθηκε αρκετά δύσκολη δυστυχώς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, τον περασμένο Μάρτιο του 2025, η υπουργός Πολιτισμού είχε εγκρίνει την εκπόνηση των μελετών. Σ’ εκείνη την έγκριση, αναφερόταν ότι «τα ανωτέρω θα εκπονηθούν σύμφωνα με τις σχετικές προδιαγραφές της εφαρμοστέας νομοθεσίας για κάθε κατηγορία μελετών και με τη συνδρομή της Διεύθυνσης Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, όπου απαιτηθεί».
Αναφερόταν επίσης, ότι, όλα τα παραπάνω όπως και οι εργασίες, θα γίνουν υπό τον έλεγχο, την έγκριση, καθώς και η παραλαβή της Μελέτης, από τη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείο Πολιτισμού, κατόπιν της σύμφωνης γνώμης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων.
Οπτικοακουστικό κέντρο
Να σημειώσουμε εδώ ότι, η έκταση του πρώην στρατοπέδου «Ανδρικάκη», έχει εκμισθωθεί από το Δήμο Δράμας μέσω της ΕΤΑΔ, προκειμένου να δημιουργηθεί εκεί ένα μοναδικό οπτικοακουστικό κέντρο.
Αυτή την ώρα, το έργο βρίσκεται στην οριστικοποίηση των προμελετών, οι οποίες αποτελούν δωρεά του αείμνηστου προέδρου και ιδρυτή της Raycap Κώστα Αποστολίδη.
Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό έργο, όπου με τη δημιουργία ενός οπτικοακουστικού κόμβου, θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην κινηματογραφική παραγωγή, και μια νέα δυναμική ώθηση στο ίδιο το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας.
Σύμφωνα με όσα είναι γνωστά μέχρι τώρα, ο προϋπολογισμός της πρώτης φάσης των έργων αγγίζει τα 10 εκατ. ευρώ, ένα ποσό το οποίο έχει «δεσμευτεί» με 6 εκατ. ευρώ από χρηματοδότηση της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας – Θράκης, 1,5 εκατ. ευρώ γίνει το Υπ. Πολιτισμού, 1,5 εκατ. ευρώ δίνει το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου (ΕΚΟΜΕΔ) και 1 εκατ. ευρώ δίνει ο Δήμος Δράμας.
Κέντρο του μοναδικού αυτού Οπτικοακουστικού Κέντρου για τις Τέχνες, αποτελεί το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας. Πρόκειται για ένα κομβικής σημασίας εγχείρημα, που μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στην ανάπτυξη δημιουργικών πρωτοβουλιών, που συνδυάζουν την καινοτομία, την καλλιτεχνική αξία και την τεχνική αρτιότητα με την παραγωγή προστιθέμενης αξίας στο χώρο των οπτικοακουστικών τεχνών σε τοπικό και υπερτοπικό επίπεδο.
Κεντρικός στόχος η αξιοποίηση της άυλης κληρονομιάς του Φεστιβάλ Δράμας για τη δημιουργία συνθηκών προσέλκυσης του οπτικοακουστικού τομέα και διασύνδεσής του με την κοινωνία και οικονομία, όπως και την ανάπτυξη δημιουργικών συσπειρώσεων (creative clusters) και κόμβων (creative hubs) στον ευρύτερο τομέα της Πολιτιστικής Δημιουργικής Βιομηχανίας με έμφαση στις οπτικοακουστικές τέχνες.
Το πρώην Στρατόπεδο Ανδρικάκη, έχει έκταση 150 στρεμμάτων και χαρακτηρίζεται από ένα σημαντικό κτιριακό απόθεμα, απομεινάρι της χρήσης του χώρου ως στρατοπέδου, ενώ επίσης βρίσκεται σε μια στρατηγική θέση σε σχέση με το πολεοδομικό συγκρότημα και μπορεί να λειτουργήσει ως ένας σημαντικός κόμβος ανάμεσα στο αστικό κέντρο της πόλης και το αγροτικό – φυσικό τοπίο στην περιφέρεια της πόλης.
