Το Ημερολόγιο του Μορφωτικού
και Πολιτιστικού Συλλόγου
Μοναστηρακίου Δράμας για το έτος 2026
«Μύθοι και κρυμμένες Αλήθειες – Προσεγγίσεις αποκωδικοποίησης των σιωπών τους»
ΑΠΟ ΤΟΝ Μορφωτικό και Πολιτιστικό Σύλλογο Μοναστηρακίου Δράμας κυκλοφόρησε για το νέος έτος 2026 ημερολόγιο τοίχου με θέμα: «Μύθοι και κρυμμένες Αλήθειες – Προσεγγίσεις αποκωδικοποίησης των σιωπών τους».
ΠΡΟΜΗΝΥΜΑ
Είναι Γενάρης, κρύο παγωνιά•
φαντάζει πάλλευκη η κορυφή του Φαλακρού.
Ο αγέρας που φυσάει απ’ το Μενοίκιο
ηχεί χτυπώντας τα παράθυρά μας.
Αλλά κάποιες στιγμές μας συνεπαίρνει η ψευδαίσθηση,
κάτι σαν κρυφομίλημα, κάτι σαν μήνυμα αδιόρατο,
απ’ του Παγγαίου το ξάγναντο
φτάνει κι αγγίζει τις κλειστές μας πόρτες
άγνωστη φωνή, που μόνο η ψυχή μπορεί και την ακούει.
Το παίρνουν το αθώο μήνυμα
της μυγδαλιάς τα ξεραμένα κλώνια,
στον κόρφο τους το κλείνουν
κι αργά αργά οι κόρες των ματιών ροδίζουν.
Οι αμπελώνες στέκουν έρημοι ακόμα,
ξεροί και οι κήποι των σπιτιών μας
και η σουσουράδα που ανιχνεύει το ξερό χώμα
και η μάνα μας που το πλεκτό της πλέκει στο παράθυρο
και τα ισκιώματα της νύχτας,
που γλιστρούν από τα διάσελα
κι αγγίζουν τη μικρή μας πόλη,
μένουν στο μούχρωμα της ώρας.
Κρύβουν τα μυστικά σκιρτήματα.
Σβήνουν τα ίχνη απ’ τ’ αργοπάτημα που φτάνει…
Ο ποιητής της Δράμας Νίκος Κωνσταντινίδης στα «Άπαντά» του, Ποίηση – Τόμος Α΄, Οπτική Γωνία 15, σ. 364 (εκδ. Centro de Estudios Bizantinos, Neogriegos y Chipriotas, Granada 2025, Eπιμέλεια: Μόσχος Μορφακίδης – Φυλακτός) δίνει ανάγλυφα το γεωγραφικό χώρο και μας στέλνει ένα μήνυμα για “τη μικρή μας πόλη”, τη Δράμα, το οποίο ιχνηλατώντας το προσπαθήσαμε να αποκρυπτογραφήσουμε, και που ενδεχομένως να μας παραπέμπει στους μύθους και τις αλήθειες που αυτοί κρύβουν.
Αρχινίσαμε από τους μύθους που επιχωριάζουν στην περιοχή μας μέχρι την ιστορία και τις Διονυσιακές τελετές ως επιβιώσεις στο σήμερα, που είναι η άυλη ή η ζώσα κληρονομιά μας. Οι Αράπηδές μας καταχωρήθηκαν στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας με την Υ.Α. της ΥΠΠΟΑ Α.Π. 48388/07-02-2022.
Το «άυλο» δεν σημαίνει κάτι αόρατο, αλλά η αντίληψη που έχουμε γι’ αυτό το κάτι, και αυτό μας οδηγεί στα όσα συνέβησαν εδώ, στον ευλογημένο αυτόν τόπο, την Ηδωνίδα Γη. Οι λατρείες της Κόρης (Περσεφόνης), της Δήμητρας, του Ρήσου, του Ορφέα, του Διόνυσου, του Λυκούργου σημάδεψαν τον τόπο μας και τον νοηματοδοτούν πλέον ως ιστορία, αφού τις ανακάλυψε και τις συνάντησε η αρχαιολογική σκαπάνη.
Οι μύθοι που άντεξαν στο χρόνο και μας παραδόθηκαν σε οριακή κατάσταση δυναμικής ισορροπίας τους ή δεν υπήρξαν ποτέ, ή μπορεί να έχουν εξελιχθεί και κάπου αλλού, όμως πάντα διακρίνουμε το σημείο αναφοράς τους, την αλήθεια τους δια της γεωμορφολογίας.
Κι όμως η περιοχή μας δεν είναι μόνο σκοτάδι. Ίσως το σκοτάδι του σήμερα να γίνει το τεκμήριο του αύριο.
Η περιοχή μας, η Ηδωνίδα γη, έχει έναν θαυμάσιο κάμπο με πλούσιο μυθολογικό εύρος και βάθος, συμπεριλαμβάνει το Παγγαίο, το Φαλακρό και το Μενοίκιο, τις ιερές αυτές οροσειρές, που σείεται και δονείται κάθε χρόνο στις 6, 7 και 8 Ιανουαρίου από τους συνταιριασμένους ήχους των ποιμενικών κουδουνιών των μεταμφιεσμένων τραγόμορφων (με προσωπίδες, κουδούνια, στάχτες, καμπούρες, κ.ά.) σε συγκεκριμένες, ισχυρές πολιτισμικά κοινότητες (Βώλακας, Καλή Βρύση, Μοναστηράκι, Ξηροπόταμος, Νικήσιανη, Παγονέρι, Πετρούσα και Πύργοι), δίκαια μπορεί να σεμνύνεται ότι στάθηκε από τις σημαντικότερες εστίες διαφύλαξης των μεταμφιέσεων της περιόδου αυτής και μάλιστα με τρόπο βιωματικό και η τέλεσή τους εκφράζεται ως αναγκαιότητα ψυχική και ηθική υποχρέωση στο κοινωνικό σύνολο.
Η γεωγραφική αυτή θεώρηση ως χωρική ενότητα, ο χρόνος τελέσεων των δρωμένων μας, οι συσχετίσεις με τους συμβολισμούς τους, το ανθρωπογεωγραφικό πεδίο δίνουν και για μας στο Μοναστηράκι Δράμας το στίγμα και το νόημα της κορυφαίας πολιτιστικής έκφανσης του χωριού, τους Αράπηδές μας.
Αναλάβαμε την ευθύνη για τη συνέχεια στην κοιτίδα μας που αξίζει να έχει μεγαλύτερο βάθος και διάρκεια, επειδή είναι η απαντοχή, η ελπίδα και η προσδοκία μας για την ευνοϊκή εξέλιξη των πραγμάτων, διότι “έτσι τα βρήκαμε, έτσι να τ’ αφήσουμε..”, “για το καλό… και τη σοδειά μας”.
Μιλώντας λοιπόν και ανιχνεύοντας τις πολιτισμικές μας επιβιώσεις, συζητάμε για το αρχέγονο και το μακραίωνο, αλλά και το σύγχρονο. Μιλάμε για την ίδια την ταυτότητά μας, που οικοδομούμε χωρίς να την αποσυνδέουμε από τον ζωντανό οργανισμό του ελληνισμού. Θα την τιμούμε δρώμενη, ως πολιτισμό βιωμένο και βιωματικό, οι δε νέοι άνθρωποι που ακολουθούν θα αναλαμβάνουν αλυσιδωτά τα ινία της δρώσας αγάπης, της διακονίας και της υπηρεσίας για τον τόπο μας ως ψυχή της Ελλάδας που δεν κατοικεί μόνο στα μάρμαρα αλλά στους ζωντανούς ανθρώπους καθώς η συνέχειά μας δεν μετριέται με τα χρόνια αλλά με την ιερή φλόγα που δεν έσβησε ποτέ.
Με αυτόν τον τρόπο επιλέξαμε να σας ευχηθούμε και φέτος Χρόνια Πολλά.
Σας ευχόμαστε ολόψυχα το 2026 να σας χαρίσει υγεία, ευτυχία και δημιουργικότητα.
Καλοτάξιδο! Ο Πρόεδρος Γιάννης Παπουτσής
