Ο Άρης Θεοδωρίδης και η ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ
διασώζουν την αρχιτεκτονική
κληρονομιά της Δράμας
Από το Μαρμάρινο Σπίτι, στο «Νησάκι», στην Οικία Παμπούκα και την ομώνυμη καπναποθήκη μέχρι το κτίριο της οικογένειας Κακκής
Του Θανάση Πολυμένη
ΣΤΟΥΣ Δραμινούς, είναι γνωστό το έργο που επιτελεί τα τελευταία χρόνια ο Δραμινός Ναυπηγός και επιχειρηματίας κ. Άρης Θεοδωρίδης. Η προσφορά του στην πόλη της Δράμας είναι μεγάλη και συνεχίζεται – θα λέγαμε – με εντατικό ρυθμό.
Το πρώτο από τα σπουδαία μεγάλα δείγματα διάσωσης ιστορικών κτιρίων που αναδεικνύουν το παρελθόν της πόλης της Δράμας, ήταν η Καπναποθήκη Αναστασιάδη στην περιοχή της Αγίας Βαρβάρας δίπλα στις πηγές. Ένα από τα πλέον ιστορικά και επιβλητικά σημεία, το οποίο διασώθηκε και αναπαλαιώθηκε, συντηρήθηκε και αποτελεί πλέον έναν ξεχωριστό πολιτιστικό χώρο στη διάθεση της ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ.
Στη συνέχεια, ήρθε η αγορά του παλαιού κέντρου διασκέδασης «Νησάκι», το οποίο ήδη είναι έτοιμο και σύντομα κι αυτό θα λειτουργήσει αναδεικνύοντας την παλιά του αίγλη, ενώ ήδη έχουν ξεκινήσει οι εργασίες αναπαλαίωσης και συντήρησης της οικίας Παμπούκα (το λεγόμενο αρχοντικό Παμπούκα) μαζί με την ομώνυμη καπναποθήκη, και τα δύο στην οδό Περδίκκα.
Και ήδη το τελευταία διάστημα, έγινε γνωστή και η αγορά της οικίας της οικογένειας Κακκής, ακριβώς απέναντι από την Καπναποθήκη Αναστασιάδη, η οποία σύμφωνα με επιβεβαιωμένες πληροφορίες, αγοράστηκε από τον κ. Θεοδωρίδη και την ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ.
Το «Μαρμάρινο Σπίτι»
Η οικία και η καπναποθήκη Αναστασιάδη, το «Μαρμάρινο Σπίτι» όπως έμεινε να το λένε οι Δραμινοί, αγοράστηκε, συντηρήθηκε, αναπαλαιώθηκε και σήμερα λειτουργεί ως πολιτιστικός χώρος της ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ.
Ο χώρος λειτουργεί κυρίως ως Μουσείο Φωτογραφικών μηχανών που μπορεί ο καθένας να επισκεφτεί και να θαυμάσει, με χιλιάδες σπάνιες μηχανές απ’ όλο τον κόσμο. Παράλληλα, υπάρχει αίθουσα, η οποία λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος, όπου παρουσιάζονται σημαντικές εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας, κυρίως σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, ενώ αυτή την ώρα λειτουργεί έκθεση ζωγραφικής του Δραμινού εικαστικού Γιώργου Ταξίδη σε συνεργασία με την Αγιορειτική Εστία Θεσσαλονίκης.
Στον ίδιο χώρο επίσης κάθε Σεπτέμβριο, λαμβάνει χώρα η μεγάλη πολιτιστική εκδήλωση με βραβεύσεις σε έναν ετήσιο διαγωνισμό φωτογραφίας, καθώς και από μία βράβευση σε ένα Δραμινό επιστήμονα και έναν αγρότη, δίνοντας έτσι έμφαση στις δύο αυτές κατηγορίες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, οι καπναποθήκες για τη Δράμα, σηματοδοτούν τη μεγάλη ακμή της πόλης, κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι, ακόμα και σήμερα αποτελούν το ασφαλέστερο σημάδι οικονομικής προόδου ευημερίας της πόλης.
Το 1875, ο καπνέμπορος Ιωάννης Αναστασιάδης έκτισε ένα καπνομάγαζο και ένα μέγαρο, στην καρδιά της Δράμας. Το οίκημα έγινε γνωστό με το όνομα «Μαρμάρινο Σπίτι», επειδή αποτελείται από μαρμάρινους πελεκητούς κύβους στην τοιχοποιία του και εξαιτίας των μαρμάρινων κιόνων στην είσοδό του.
Το κτιριακό συγκρότημα Αναστασιάδη, πέρα από το μαρμάρινο σπίτι περιλαμβάνει την καπναποθήκη, με αυλή στο πανέμορφο πάρκο της Αγίας Βαρβάρας. Η μαρμάρινη κατοικία με την καπναποθήκη και τον αύλειο χώρο της αποτελούν το παλαιότερο και αξιολογότερο ιστορικό και αρχιτεκτονικό σύνολο που διασώζεται στη Δράμα από την Τουρκοκρατία.
Το αρχοντικό Παμπούκα
Η οικία και η καπναποθήκη Παμπούκα, βρίσκονται αντικριστά το ένα από το άλλο στην οδό Περδίκκα. Η οικία Παμπούκα, γνωστή και ως αρχοντικό Παμπούκα ή παλατάκι, ιδιοκτησίας του ΙΚΑ και στη συνέχεια του e-ΕΦΚΑ, ενοικιάστηκε από τον κ. Θεοδωρίδη και την ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ για 50 χρόνια με δικαίωμα παράτασης άλλα 10 χρόνια.
Είναι χαρακτηρισμένη ως διατηρητέο κτίριο και μετά από σχετικές μελέτες και τις ειδικές άδειες που έχουν δοθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού, έχουν ήδη ξεκινήσει οι εργασίες συντήρησης και αναπαλαίωσης της οικίας.
Αυτή την ώρα δεν είναι γνωστό ποια ακριβώς θα είναι η χρήση του, πάντως μια πιθανότητα είναι να στεγαστούν εκεί τα γραφεία της ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ, ενώ υπάρχει και μια πληροφορία για χώρο έκθεσης εκκλησιαστικών κειμηλίων και εικόνων. Οι εργασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι τέλος του 2026.
Το σημαντικό είναι βέβαια, ότι, ένα ακόμα ιστορικό και διατηρητέο κτίριο της πόλης διασώζεται και αναπαλαιώνεται. Το αρχοντικό Παμπούκα, χτίστηκε κατά το 1930, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ως οικία σε αγορασμένο οικόπεδο από τον πολιτικό μηχανικό Δούκα το 1928, για τον Ζήση Παμπούκα από το Δοξάτο, διευθυντή της αμερικανικής εταιρείας καπνού Standard. Το 1931 η εταιρεία Standard χρεοκόπησε.
Ο Ζήσης Παμπούκας ασχολήθηκε μόνος του με την εμπορία καπνού και οι οικονομικές του ανάγκες τον υποχρέωσαν να πωλήσει το κτίσμα. Το αγόρασε τότε το Τ.Α.Κ. και στεγάστηκαν σε αυτό τα γραφεία του ταμείου και μια μικρή μονάδα πρώτων βοηθειών. Μετά τη συγχώνευση του Τ.Α.Κ. με το Ι.Κ.Α. το ακίνητο προσαρτήθηκε στην περιουσία του Ι.Κ.Α. και ενοικιάστηκε σε διάφορους φορείς, και λειτούργησε ως, εστιατόριο, ως Κρατικός Βρεφονηπιακός Σταθμός και άλλες χρήσεις.
Η καπναποθήκη Παμπούκα
Στον ίδιο δρόμο και σχεδόν απέναντι από την οικία, η καπναποθήκη Παμπούκα, η οποία αγοράστηκε από τον κ. Θεοδωρίδη και την ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ. Σύμφωνα με όσα είχε πει πρόσφατα στο Δημοτικό Συμβούλιο ο δήμαρχος Δράμας κ. Παπαδόπουλος, η καπναποθήκη θα συντηρηθεί και θα αναπαλαιωθεί, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ως θεατρική στέγη, χωρίς όμως προς το παρόν να υπάρχουν περισσότερες λεπτομέρειες.
Το Κέντρο «Νησάκι»
Το γνωστό κέντρο διασκέδασης «Νησάκι» στις πηγές της Αγίας Βαρβάρας, αγοράστηκε και αυτό από τον κ. Θεοδωρίδη και την ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ. Οι εργασίες αναπαλαίωσής του έχουν ήδη ολοκληρωθεί και ο χώρος είναι έτοιμος να γνωρίσει την παλιά του αίγλη.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, ο χώρος θα εκμισθωθεί σε ιδιώτη, προκειμένου να λειτουργήσει ως κέντρο διασκέδασης και εστιατόριο και αυτό αναμένεται να γίνει εντός του 2026.
Η οικία της οικογένειας Κακκής
Οι Κακκής, ήταν μια από τις πλέον επιφανείς οικογένειες Εβραίων στη Δράμα, την εποχή του Μεσοπολέμου. Από τη Δράμα αποχώρησαν μετά από μια μεγάλη περιπέτεια στα χρόνια της Κατοχής, προκειμένου να γλυτώσουν από τους ναζί να μην καταλήξουν στα κρεματόρια της Γερμανίας.
Το σπίτι τους, ακριβώς απέναντι από το σημερινό «Μαρμάρινο Σπίτι», ένα κτίριο που μοιάζει με πύργο, είναι ήδη διατηρητέο, ενώ ο κ. Θεοδωρίδης και η ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ έδειξαν το ενδιαφέρον τους. Η οικία αγοράστηκε και πλέον βρίσκεται στην ιδιοκτησία τους, προκειμένου στο επόμενο διάστημα να προχωρήσει η συντήρηση και ανάδειξη του κτιρίου.
Το πώς θα χρησιμοποιηθεί το νέο απόκτημα από την ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ, προς το παρόν παραμένει άγνωστο και ο κ. Θεοδωρίδης συνεχίζει να κρατά κλειστά τα χαρτιά του μέχρι να έρθει η στιγμή να ανακοινώσει κάτι ολοκληρωμένο. Πρόκειται για μια διώροφη οικία και ακριβώς δίπλα της έναν «πύργος» τριώροφος με ένα δωμάτιο ανά όροφο.
Αξίζει να αναφέρουμε ότι, από τότε που η οικογένεια του Αιμίλιου και την Ελβίρας Κακκή έφυγαν από τη Δράμα την περίοδο της Κατοχής, δεν γύρισαν ποτέ ξανά. Μόνο τον Μάρτιο του 2023 βρέθηκαν στη Δράμα οι απόγονοί τους, οι οποίοι τιμήθηκαν σε μια μεγάλη εκδήλωση. Στη Δράμα βρέθηκαν εγγόνια και δισέγγονα της οικογένειας Κακκής, όπου παραβρέθηκαν σε μια εκδήλωση τιμής για την θλιβερή επέτειο της 4ης Μαρτίου 1943, ημέρα σύλληψης και φυλάκισης των Εβραίων της Δράμας και των οικογενειών τους στην καπναποθήκη Φαρατζή (σήμερα το θεατράκι «Σωκράτης Δημητριάδης» στην Αγία Βαρβάρα). Ακολούθησε ο βίαιος εκτοπισμός τους από τις δυνάμεις της βουλγαρικής κατοχής και ο αφανισμός σχεδόν όλων, στην Τρεμπλίνκα και στο Άουσβιτς.
Η οικογένεια εκείνα τα χρόνια βρέθηκε στις ΗΠΑ, όπου σήμερα διαπρέπουν εγγόνια και δισέγγονα.
