Μιλάει στον «Π.Τ.» ο εφημέριος π. Δημήτριος Αχθοφορίδης
Ο Ι. Ναός Αγίων Αναργύρων Δράμας
«γεννήθηκε» μέσα από τις ράγες
του Σιδηροδρομικού Σταθμού
Μια παράλληλη ιστορία 130 χρόνων από το πρώτο καντηλέρι που άναψε το 1895!
Του Θανάση Πολυμένη
ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιστορία του Ιερού Ναού Αγίου Αναργύρων Δράμας, κυρίως για τον τρόπο και την περίοδο κατά την οποία κτίσθηκε και νομίζουμε ότι αξίζει μία αναφορά μας.
Αρχικά το γεγονός είχε αναφέρει συνοπτικά κατά της διάρκεια κοπής της βασιλόπιτας φέτος, ο εφημέριος του Ναού π. Δημήτριος Αχθοφορίδης, του ΜΕΑΣ ΗΦΑΙΣΤΟΣ Σιδηροδρομικών και Φίλων Σιδηροδρόμου Δράμας πριν από λίγο καιρό. Το πρώτο κτίσμα του Ναού, είχε γίνει από τους σιδηροδρομικούς κατά την περίοδο των πρώτων χρόνων λειτουργίας του Σιδηροδρομικού Σταθμού της Δράμας.
Όπως ήδη έχουμε αναφερθεί και άλλες φορές από τον «Π.Τ.», ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Δράμας, κλείνει φέτος 130 χρόνια από την πρώτη χρονιά λειτουργίας του, το 1896. Και είναι χαρακτηριστικό ότι, τόσο ο συγκεκριμένος Ναός όσο και ο Σιδηροδρομικός Σταθμός, έχουν μια παράλληλη ιστορία.
Χαρακτηριστικό είναι πάντως το γεγονός επίσης, ότι το χτίσιμο του Ναού από τους σιδηροδρομικούς δεν χάθηκε στο πέρασμα του χρόνου, ενώ έχει αποτυπωθεί περίτεχνα και από τις διάφορες αγιογραφίες εντός των τοιχών του. Πολλές φορές, μερικά πράγματα δεν τα προσέχουμε, αλλά σίγουρα αξίζει τον κόπο να τα αναζητούμε.
Ο «Π.Τ.» μίλησε με τον εφημέριο του Ναού, τον π. Δημήτριο Αχθοφορίδη, που μας έδειξε τις αγιογραφίες, αλλά μας μίλησε και για την ιστορία του Ναού. Μάλιστα, ο ίδιος τα έχει αποτυπώσει σε μια πολύ ωραία έκδοση το 2015 σε ένα βιβλίο που εκδόθηκε από την πάλαι ποτέ ΔΕΚΠΟΤΑ του Δήμου Δράμας, με τίτλο: «Ιερός Ναός Αγίων Αναργύρων Δράμας – Ένας αιώνας προσφοράς».
Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία που υπάρχουν, το 1895, όταν χτιζόταν ο Σιδηροδρομικός Σταθμός της Δράμας, ορισμένοι χριστιανοί προφανώς εργάτες που δούλευαν εκεί, έστησαν το πρώτο προσκυνητάρι σε μια «παράγκα» και «άναψε για πρώτη φορά ένα καντηλάκι μπροστά στην εικόνα των αγίων Αναργύρων».
Όπως σημειώνει ο π. Δημήτριος, είναι άγνωστο μέχρι σήμερα, «για ποιο λόγο το προσκυνητάρι αφιερώθηκε στους Αγίους Αναργύρους» και όπως λέει, «ίσως η παρουσία των Αγίων Αναργύρων ιατρών Κοσμά και Δαμιανού ένα βήμα από το σιδηροδρομικό εργοτάξιο να υποκαθιστούσε την υγειονομική προστασία και περίθαλψη των απροστάτευτων από την οθωμανική διοίκηση μεροκαματιάρηδων που δούλευαν για την «Κομπανία των οθωμανικών σιδηροδρόμων. Σύνδεση (Jonction) Θεσσαλονίκης – Κωνσταντινουπόλεως».
Στην εικόνα με τίτλο: «το φυλάττειν» ο άγγελος αγκαλιάζει το πρώτο κτίσμα του ναού και ίπτατε ενός τοπίου με ένα τρένο που βρίσκεται σε κίνηση.
Ο Σιδηρόδρομος στη Δράμα εγκαινιάστηκε το 1896, και μην ξεχνάμε ότι ακόμα η περιοχή βρισκόταν υπό Οθωμανική κυριαρχία. Και μ’ αυτό το προσκυνητάρι, φτάσαμε στην απελευθέρωση της Δράμας την 1η Ιουλίου 1913. Σύμφωνα με όσα αναφέρει στο βιβλίο του ο πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αχθοφορίδης, «Υποθέτουμε ότι το καντηλέρι στο προσκυνητάρι του Σταθμού εξακολούθησε να καίει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο και κατά τη διάρκεια της πρώτης βουλγαρικής κατοχής, που άρχισε για τη Δράμα στις 23 Οκτωβρίου 1912 και έληξε με την είσοδο του ελληνικού στρατού στην πόλη την 1η Ιουλίου 1913, ημέρα, κατά σύμπτωση, που η εκκλησία τιμά τη μνήμη των Αγίων Αναργύρων των εκ Ρώμης. Αμέσως μετά την εγκατάσταση των ελληνικών αρχών ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Δράμας επανδρώθηκε εξ ολοκλήρου με Έλληνες υπαλλήλους, διοικητικούς, τεχνικούς και βοηθητικούς. Η γειτονιά, που παλαιότερα ήταν τόπος εγκατάστασης Βούλγαρων εποχιακών εργατών και υπήρξε έδρα εξαρχικού σχολείου και οικοτροφείου, «εξελληνίστηκε» πλήρως, αφού οι Τούρκοι της Δράμας προτιμούσαν ως τότε –αλλά και μετέπειτα, έως το 1924– να κατοικούν σε άλλες πιο αριστοκρατικές συνοικίες, ενώ ο ισραηλιτικός πληθυσμός της πόλης είχε αλλού τις δικές του γειτονιές».
Δεν πέρασαν πολλά χρόνια και στις 20 Σεπτεμβρίου 1915, «εγκαινιάζεται στη θέση του παλιού παρεκκλησίου ένας «ευρύχωρος ναός», ο οποίος ανεγέρθηκε με τη συνδρομή των σιδηροδρομικών υπαλλήλων και των χριστιανών της Δράμας. Δεν έχουμε εικόνα αυτού του πρώτου ναού. Εικάζουμε ότι ήταν μια μονόκλιτη ξυλόστεγη βασιλική «μακεδονικού» τύπου με κωδωνοστάσιο στο κέντρο, ικανή να εξυπηρετήσει τις ανάγκες της γειτονιάς που είχε αρχίσει ήδη να ανοίγει σαν βεντάλια με επίκεντρο τον Σταθμό.
Ο ναός εγκαινιάστηκε από τον τότε μητροπολίτη Φιλίππων, Δράμας και Ζιχνών, τον σπουδαίο ιεράρχη Αγαθάγγελο Β’ Κωνσταντινίδη, τον επιλεγόμενο «Μάγνητα» –ως καταγόμενο από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας–, ο οποίος διεποίμανε τη μαρτυρική Μητρόπολη Δράμας από το 1910 έως το 1922 και είχε την ευτυχία να ζήσει και να πανηγυρίσει την απελευθέρωσή της και την ενσωμάτωσή της στο ελληνικό βασίλειο».
Στην εικόνα, ο άγγελος κρατάει στα χέρια του μια από τις πλέον χαρακτηριστικές εικόνες. Δύο σιδηροδρομικοί δουλεύουν στις γραμμές και πίσω τους διακρίνεται το πρώτο κτίσμα του ναού.
Κατά τα χρόνια της τρίτης Βουλγαρικής Κατοχής, ο Ναός λειτούργησε ως εξαρχικός.
Ο πληθυσμός της πόλης μεγάλωνε σταδιακά και ο ναός πλέον δεν χωρούσε τους πιστούς. Όπως αναφέρει στο βιβλίο του αλλά και μας εξιστορεί ο π. Δημήτριος, «ο παλιός ναός του 1915 είχε πλέον ξεπεράσει τα όρια της χωρητικότητάς του, κυρίως με τον ερχομό των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής. Με την υπ’ αριθμ. 537/21.6.1950 απόφαση της Ι. Μ. Δράμας, ο παλιός ναός κατεδαφίστηκε (εκτός από τον νάρθηκα και το κωδωνοστάσιο) και στη θέση του ανεγέρθηκε νέος ναός, μεγαλύτερος. Τη δαπάνη ανέλαβαν το Σωματείο Σιδηροδρομικών Δράμας και οι ενορίτες, ενώ η μελέτη εκπονήθηκε από τον πολιτικό μηχανικό των ΣΕΚ Γεώργιο Κρανίδη. Ο νέος ναός εγκαινιάστηκε την 1η Νοεμβρίου 1960 από τον τότε μητροπολίτη Δράμας Φίλιππο Τσορβά (1958-1964)».
Για άλλη μια φορά, οι Σιδηροδρομικοί της Δράμας κάνουν αισθητή την παρουσία τους και τη σημαντική βοήθεια στο χτίσιμο του νέου ναού.
Οι εφημέριοι του ναού, πατέρες Άγγελος Δικμάνης από το 1952 και Δημήτριος Στάης από το 1961, προβαίνουν σε διάφορες επεκτάσεις, κατασκευάζοντας το κλίτος των αντρών, το κλίτος των γυναικών, τον εξωνάρθηκα με τον γυναικωνίτη και άλλα.
Από τον Ιούλιο του 2008 με απόφαση του Σεβασμιωτάτου μητροπολίτου Δράμας κκ. Παύλου τοποθετείται ως εφημέριος στον ναό των Αγίων Αναργύρων ο ιερέας Δημήτριος Αχθοφορίδης. Ο οποίος ξεκινάει την ολική ανακαίνιση του Ναού. Από το παλιό κτίσμα, διατηρήθηκαν μόνο οι τέσσερις τοίχοι, με τις εργασίες να διαρκούν τεσσεράμισι χρόνια. Το αποτέλεσμα είναι ο σημερινός Ιερός Ναός των Αγίων Αναργύρων στην άριστη κατάσταση στην οποία βρίσκεται.
