Πρόταση για πλήρη ψηφιακή καταγραφή της ιστορίας της Δράμας
Ομοφωνία για την ανέγερση στήλης
με τα ονόματα των θυμάτων
της βουλγαρικής θηριωδίας στη Δράμα
Σύσταση επιτροπής για την αναζήτηση και καταγραφή ονομάτων και αναζήτηση διαφόρων στοιχείων
Του Θανάση Πολυμένη
ΤΟ ΠΟΛΥ ενδιαφέρον θέμα για την τοποθέτηση μιας στήλης με τα ονόματα των θυμάτων της βουλγαρικής θηριωδίας την περίοδο 1941 – 1944, συζητήθηκε στην τακτική συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβούλιου Δράμας, το βράδυ της Τετάρτης 4 Μαρτίου.
Το θέμα είχε φέρει με πρότασή του ο επικεφαλής της παράταξης της μείζονος αντιπολίτευσης «Πόλη και Ζωή» κ. Μλεκάνης, ζητώντας να εκπονηθεί άμεσα η απαιτούμενη μελέτη και να εγγραφεί στον προϋπολογισμό η αντίστοιχη δαπάνη, ώστε να ολοκληρωθεί το έργο της τοποθέτησης της στήλης με τα ονόματα, πριν από την ημέρα μνήμης των θυμάτων τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Υπενθυμίζει ότι οι εκδηλώσεις για τις Σφαγές της Δράμας από τον βουλγαρικό στρατό κατοχής γίνονται στις 29 Σεπτεμβρίου.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, το θέμα είχε ξαναφέρει παλαιότερα σε συνεδρίαση Λογοδοσίας ο ίδιος, και όπως είπε, «παρ’ ότι έχει περάσει αρκετός καιρός, δεν έχει προχωρήσει κάτι μέχρι τώρα. Σήμερα πρέπει να αποφασίσουμε ότι στην επόμενη αναμόρφωση του προϋπολογισμού, θα υπάρχει η δαπάνη για τη δημιουργία αυτού του μνημείου».
Όπως εξήγησε, η στήλη αυτή – από οποιοδήποτε υλικό και αν είναι – θα τοποθετηθεί στο σημερινό μνημείο Ηρώων στη διασταύρωση των οδών Εθνικής Αμύνης και 28ης Οκτωβρίου. Τόνισε μάλιστα ο κ. Μλεκάνης, ότι, «το θέμα ξαναέρχεται λόγω του ότι επικαιροποιήθηκε με τα γεγονότα που είδαμε στο πανελλήνιο όσον αφορά τις φωτογραφίες με την Καισαριανή, που είχαν βγει σε δημοπρασία και παρενέβη η πολιτεία και πολλοί άλλοι φορείς και ζήτησαν να αποκτήσει η πολιτεία αυτές τις φωτογραφίες γιατί είναι πραγματικά μνημεία».
Χαραλαμπίδης: Δεν πρέπει να ξεχνάμε την ιστορία
Ο επικεφαλής της παράταξης «Ενώνουμε τη Δράμα» κ. Χαραλαμπίδης επαίνεσε τον κ. Μλεκάνη για την πρότασή του, επισημαίνοντας ότι «είναι επίκαιρο τώρα, από κάθε άλλη φορά, να αναγραφούν τα ονόματα όλων των θυμάτων από τα ιστορικά δεδομένα που έχουμε από τους διάφορους ιστορικούς και να συμπληρωθούν μεταγενέστερα αν βρεθούν και κάποιοι άλλοι».
Θύμισε ότι στις Κοινότητες του Δήμου υπάρχουν αντίστοιχα μνημεία με ονόματα, ενώ όπως είπε, «μπορεί η Βουλγαρία αυτή τη στιγμή να είναι ευρωπαϊκή χώρα, να είμαστε μαζί συνοδοιπόροι και σύμμαχοι, αλλά αυτά δεν πρέπει να ξεχνιούνται. Η ιστορία είναι καταγεγραμμένη και δεν πρέπει να την ξεχνάμε».
Ιστορικά στοιχεία από την κα. Μπακάλη
Εκ μέρους της παράταξης «Πρότζεκτ για τη Δράμα», αναφορά στο θέμα έκανε ο δημοτικός σύμβουλος κ. Τσιαμπούσης, ο οποίος όπως είπε, πήρε την πρωτοβουλία να καλέσει τη Δραμινή Ιστορικό κα. Μπακάλη, «η οποία εργάζεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, έχει μελετήσει την ιστορία της Δράμας, καθώς και το ζήτημα αυτό καθ’ εαυτό των βουλγαρικών κατοχών».
Παίρνοντας το λόγο η κα. Μπακάλη, σημείωσε αρχικά ότι «ο αριθμός των θυμάτων δεν είναι εξακριβωμένος και ποτέ νομίζω δεν πρόκειται να εξακριβωθεί». Αναφερόμενη στη συνέχεια σε ορισμένα ιστορικά στοιχεία, είπε ότι η ιστορία του Δήμου Δράμας «είναι πολύ σημαντική, αλλά δυστυχώς δεν την ξέρουμε», ενώ έδωσε και ορισμένα στοιχεία, όπως ότι το πρώτο μνημόσυνο για τα θύματα Κατοχής έγινε το 1945 στη Μητρόπολη Αθηνών παρουσία όλων των αρχών και του Πρωθυπουργού, ενώ τη δεύτερη φορά το 1946 ήρθαν στη Δράμα υπουργοί της κυβέρνησης για να τιμήσουν για πρώτη φορά τα θύματα.
Όπως τόνισε, κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου 1946, «συνεργεία του Δήμου Δράμας με τη βοήθεια του στρατού, πήγαν σε διάφορα σημεία στις παρυφές της πόλης όπου υπήρχαν ομαδικοί τάφοι που δεν είχαν ξεθαφτεί ακόμη τα οστά. Και κάποιοι άνθρωποι που ήταν στις ομαδικές εκτελέσεις κατάφεραν να σωθούν, υπέδειξαν στο συνεργείο του Δήμου που βρίσκονταν ομαδικοί τάφοι. Έτσι λοιπόν, επί τρεις-τέσσερις μέρες γίνονταν εκταφές στα πευκάκια, στους στρατώνες πυροβολικού, στο Καπνολογικό Ινστιτούτο, στην Γκιόλα (μια γκιόλα προς την Καλλίφυτο) και στο λατομείο του Κορυλόβου».
Το αποτέλεσμα ήταν, να συλλεχθούν όλα αυτά τα οστά, «μπήκαν σε κιβώτια και μεταφέρθηκαν στον χώρο που είναι σήμερα το μνημείο σφαγιασθέντων. Εκεί έγινε η ταφή των οστών το 1946. Τότε ο Δήμος προσπάθησε να καταγράψει τα ονόματα. Έβγαλε μια ανακοίνωση, κάλεσε τους συγγενείς να δηλώσουν του δικούς τους ανθρώπους που χάθηκαν. Τότε συγκεντρώθηκαν περίπου 500-600 ονόματα. Όμως, στην πορεία των χρόνων, αποδείχθηκε ότι πολλοί δεν δηλώθηκαν ποτέ. Είτε γιατί δεν υπήρχαν πια συγγενείς –ξεκληρίστηκαν ολόκληρες οικογένειες– είτε γιατί πολλοί έφυγαν από τη Δράμα μετά το σοκ της σφαγής και δεν επέστρεψαν ποτέ για να δηλώσουν τον άνθρωπό τους».
Επεσήμανε ακόμα η ίδια ότι, η καταγραφή είναι αρκετά δύσκολη, καθώς «ο αριθμός των θυμάτων δεν είναι εξακριβωμένος και ποτέ, νομίζω, δεν πρόκειται να εξακριβωθεί».
Η ίδια πρότεινε τέλος να δημιουργήσει ο Δήμος ένα ψηφιακό μητρώο θυμάτων, το οποίο θα μπορεί να ανανεώνεται, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά, ότι, «το μάρμαρο είναι στατικό, η ιστορική μνήμη όμως είναι ζωντανή και εξελίσσεται. Πριν χαράξετε, λοιπόν, βεβαιωθείτε ότι έχετε μια επιστημονικά τεκμηριωμένη λίστα, γιατί ένα λάθος σε ένα τέτοιο μνημείο είναι προσβολή για τη μνήμη των νεκρών».
Η κα. Μπακάλη μίλησε για την αναζήτηση αρχειακού υλικού που να τεκμηριώνει τα διάφορα γεγονότα και ότι καλό θα είναι όλα αυτά να μπορέσουν να καταγραφούν, να υπάρξει κάποιος χώρος όπου θα είναι διαθέσιμα και πολλά άλλα.
Πρόταση επιτροπής από το δήμαρχο
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Δράμας σημείωσε ότι «η Καισαριανή είναι πολύ πιο πίσω από τη Δράμα», ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην «απώλεια της ΔΕΚΠΟΤΑ» λέγοντας ότι από εκεί είχαν εκδοθεί πολλά ιστορικά βιβλία για τη Δράμα και είχαν γίνει και ορισμένα συνέδρια γι’ αυτό το λόγο.
Ένα σημείο για το οποίο αναρωτήθηκε ο δήμαρχος κ. Παπαδόπουλος, είναι για το «ποια ονόματα» και από ποιες βουλγαρικές κατοχές: την πρώτη 1912-1913, τη δεύτερη 1916-1918 ή την τρίτη 1941-1944.
Τελικά, πρότεινε να συσταθεί μια επιτροπή με Δραμινούς ιστορικούς και ερευνητές, όπως τον κ. Δημήτρη Πασχαλίδη, την κα. Γεωργία Μπακάλη, τον κ. Χρήστο Φαράκλα και τον κ. Άρη Σφακιανάκη.
Παράλληλα υπήρξε και η δημιουργία μιας διαπαραταξιακής επιτροπής, από τους δημοτικούς συμβούλους: κα. Δέσποινα Αβραμίδου, κ. Μιχάλη Μλεκάνη, κ. Γιάννη Καψημάλη και κ. Αλέξανδρο Τσιαμπούση.
Αυτό που τελικά αποφασίστηκε μετά από μια συζήτηση 90 λεπτών περίπου, είναι ότι το θέμα θα προωθηθεί ώστε να γίνει μια σχετική μελέτη για την τοποθέτηση στήλης με ονόματα, τα οποία θα αναζητηθούν από την εν λόγω επιτροπή.
