Όταν η διπλωματία δεν αποδίδει
η σύγκρουση διαιωνίζεται
Γράφει η Δρ. Ελένη Χυτοπούλου-Παππά
Σχεδόν σαράντα μέρες από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και μια μέρα μετά από τις απειλές του Προέδρου Trump για ολοκληρωτική καταστροφή του Ιράν, ο ίδιος ανακοίνωσε εκεχειρία μέχρι τις 21 Απριλίου για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων. Η πρόταση του Προέδρου για εκεχειρία έγινε δεκτή στο σύνολό της με ανακούφιση από όλες τις πλευρές, με εξαίρεση το Ισραήλ που επέμεινε ότι η εκεχειρία δεν αφορά τον Λίβανο.
Οι διαπραγματεύσεις που διοργανώθηκαν θα έλεγε κανείς υποδειγματικά από το Πακιστάν διεξήχθησαν με απευθείας συζητήσεις σε δύο γύρους στο Ισλαμαμπάντ.
Οι διαπραγματεύσεις, αν και διήρκεσαν 21 ώρες, δεν κατέληξαν γιατί δεν κατέστη δυνατόν να υπάρξει συμφωνία για το θέμα της διαχείρισης των στενών του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η συνάντηση του Ισλαμαμπάντ μπορεί να μην κατέληξε σε συμφωνία, θα καταγραφεί όμως σαν την υψηλότερου επιπέδου συνάντηση ΗΠΑ-Ιράν από το 1979. Η κάθε πλευρά αποδίδει την αποτυχία στην άλλη. Από τις συνθέσεις των αντιπροσωπειών συμπεραίνει ότι η 70 μελής Ιρανική Αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον Πρόεδρο της Βουλής M.B.Galibaf και με τη συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών A. Araghchi, διπλωματών και εμπειρογνωμόνων, ήρθε κατά δήλωση του Galibaf όχι μόνο για να υπερασπιστεί τα συμφέροντα του Ιράν, αλλά και για να προσπαθήσει να δώσει βιώσιμες λύσεις. Από την άλλη πλευρά η πολυπληθής (300 μέλη) αντιπροσωπεία των ΗΠΑ, με επικεφαλής τον Αντιπρόεδρο J.D.Vance και με την συμμετοχή του Steve Witkoff , του Jerard Kuchner,του συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας A.Baker και του συμβούλου Ασιατικών Υποθέσεων Michael Vance, δεν μπόρεσε να οδηγήσει τις συζητήσεις στην κατεύθυνση που ο Πρόεδρος επιθυμούσε. Oι Πακιστανοί, που φιλοξένησαν τις διαπραγματεύσεις, θεωρούν ότι θα μπορούσε να υπάρξει συμφωνία, εάν είχε ξεπεραστεί η εκατέρωθεν δυσπιστία για τις προθέσεις της άλλης πλευράς και προτίθενται να οργανώσουν νέο γύρο διαπραγματεύσεων πριν την εκπνοή της εκεχειρίας.
Μόνος εναντίον όλων και υπό την πίεση του Ισραήλ που αξιώνει την πλήρη εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν o Πρόεδρος Trump εξαπολύει μύδρους προς κάθε κατεύθυνση, ακόμα και εναντίον του Πάπα Λέοντα που μίλησε για τερματισμό του πολέμου και υπέρ της ειρήνης.
Από τη Δευτέρα 13 Απριλίου ισχύει ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων από τις ΗΠΑ με την απειλή βομβαρδισμών των λιμένων και βύθιση των πλοίων. Ο αποκλεισμός αφορά μόνο τα ιρανικά πλοία ή τα πλοία που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο. Οι συνέπειες του αποκλεισμού είναι πολύ βαριές για την ναυσιπλοΐα, το διεθνές εμπόριο και εν τέλει τη διεθνή οικονομία. 187 πετρελαιοφόρα έχουν παγιδευτεί στα στενά. Τα πλοία αυτά μεταφέρουν 172 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και προϊόντα διύλισης, ικανά παραδείγματος χάριν να εξυπηρετήσουν για περισσότερες από 100 μέρες τις ανάγκες μιας χώρας. Στο στενό βρίσκονται επίσης 15 δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν φυσικό αέριο, 41 πλοία που μεταφέρουν 1,9 εκατομμύρια τόνους λιπασμάτων, πλοία χύδην ξηρού φορτίου και λοιπά φορτηγά. Συνολικά στις 8 Απριλίου 715 πλοία ήταν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε αυτά τα πλοία βρίσκονται πληρώματα, με προμήθειες που δεν επαρκούν και επιθυμούν απεγνωσμένα να αποπλεύσουν. Πολύ λίγα πλοία μέχρι σήμερα έχουν μπορέσει να περάσουν το στενό, είτε πληρώνοντας διόδια στους Ιρανούς είτε γιατί είναι πλοία που εξυπηρετούν φίλες χώρες, όπως η Κίνα. Η αλήθεια είναι ότι τα εγκλωβισμένα πλοία δεν είναι δυνατόν να αποπλεύσουν σε σύντομο χρονικό διάστημα, ακόμα και εάν υπάρξει συμφωνία για το Στενό του Ορμούζ. Στο πρόσφατο παρελθόν, τον Οκτώβριο του 2025,όταν είχαν παγιδευτεί πλοία στη Ερυθρά Θάλασσα εξαιτίας των επιθέσεων των Χούθι, χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να γίνει η διέλευση των πλοίων, επειδή οι ασφαλιστικές εταιρείες είχαν ανεβάσει πολύ τα ασφάλιστρα.
Η συνέχιση του πολέμου ανησυχεί ιδιαίτερα τη Σαουδική Αραβία που μόλις κατόρθωσε να επαναφέρει τις εξαγωγές πετρελαίου στο επίπεδο που ήταν προπολεμικά, 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Το πετρέλαιο διοχετεύεται σε λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας μέσω της ερήμου. Εάν συνεχιστεί ο αμερικάνικος αποκλεισμός υπάρχει άμεσος κίνδυνος εφαρμογής αντιποίνων από τους Χούθι που απειλούν να κλείσουν και το στενό του Μπάμπ αλ Μαντέμπ στην έξοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Ενώ έχει σημάνει συναγερμός στον Λευκό Οίκο και γίνονται προσπάθειες για εκεχειρία στον Λίβανο, οι προβλέψεις για τον άμεσο τερματισμό του πολέμου και τον έλεγχο της ενεργειακής κρίσης είναι μάλλον απαισιόδοξες.
Οι διαπραγματεύσεις χρειάζονται λεπτούς χειρισμούς, ευστροφία και ενσυναίσθηση. Μια συμφωνία δεν μπορεί να προκύψει άμεσα, χρειάζεται χρόνος και οι κατάλληλες συνθήκες. Επιπλέον πρέπει η κάθε πλευρά να αναγνωρίζει και να σέβεται τα όρια της άλλης.
