Στο αίθριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Δράμας
Παιδιά από Δημοτικά σχολεία
της Δράμας στόλισαν την Ειρεσιώνη
► Μιλάει στον «Π.Τ.» η υποδ/ντρια του 2ου Δημοτικού σχ. κα. Αλατζιά
► Τι σημαίνει Ειρεσιώνη, από πού προέρχεται και πώς εξελίχτηκε από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα
Του Θανάση Πολυμένη
ΧΑΡΟΥΜΕΝΕΣ παιδικές φωνές και γέλια γέμισε το πρωί της Τετάρτης 10 Δεκεμβρίου, το αίθριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Δράμας, στο πλαίσιο της δράσης στολισμού της Ειρεσιώνης.
Δεκάδες παιδιά, από Δημοτικά σχολεία της πόλης, βρέθηκαν χθες στο Αρχαιολογικό Μουσείο, ενώ θα βρεθούν και σήμερα και αύριο, προκειμένου να στολίσουν την Ειρεσιώνη, κρατώντας όλα από ένα κλαδί ελιάς και διάφορα στολίδια.
Η Ειρεσιώνη, είναι ο στολισμός μιας ελιάς κατά την αλλαγή του χρόνου που γινόταν στην αρχαία Ελλάδα και αποτελεί την πρόδρομη κατάσταση για το σημερινό χριστουγεννιάτικο έλατο.
Στη Δράμα, ο στολισμός της Ειρεσιώνης ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια από το 2ο Δημοτικό σχολείο και επεκτάθηκε και σε άλλα σχολεία. Μάλιστα την περυσινή χρονιά, με τη βοήθεια του Δήμου Δράμας, είχε φυτευτεί και μια ελιά δίπλα στο άγαλμα της Ελευθερίας στο Δημοτικό Κήπο.
Για τη μεγάλη αυτή γιορτή στα σχολεία της Δράμας, μίλησε στα τοπικά μέσα ενημέρωσης η υποδιευθύντρια του 2ου Δημοτικού σχολείου κα. Χρύσα Αλατζιά, η οποία σημειώνει αρχικά, ότι, «στόχος είναι να δείξουμε την ιστοριογραμμή για την αρχαία Ειρεσιώνη, που είναι ο πρόδρομος του χριστουγεννιάτικου δέντρου που έχουμε σήμερα».
Όπως εξηγεί, «ξεκινήσαμε πριν από τρία χρόνια, συνεχίζουμε φέτος και μετά από κάλεσμα που μας έκανε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Δράμας και η κα. Πουλιούδη συνεχίζουμε και φέτος τη δράση αυτή, που έχει την έναρξή της στα βάθη της αρχαιότητας».
Σημειώνει ακόμα η κα. Αλατζιά, ότι, «όσον αφορά στην περιοχή μας για τη Μακεδονία και τη Θράκη, το έθιμο αυτό συνεχίζεται ακόμα και σήμερα με τα πρωτοχρονιάτικά κάλαντα της Θράκης, τα σούρβα – σούρβα που έλεγαν παλαιότερα τα παιδιά».
Ερωτώμενη σχετικά με την Ειρεσιώνη, η κα. Αλατζιά, εξηγεί ότι «είναι ένα κλαδί ελιάς που το στόλιζαν στην αρχαιότητα με κόκκινες και άσπρες κλωστές. Το κόκκινο χρώμα συμβόλιζε το αίμα των Θεών. Το λευκό χρώμα το αίμα των ανθρώπων.
Επίσης στόλιζαν την ελιά με ξηρούς καρπούς και αυτό γινόταν πάντα το φθινόπωρο, τότε που είχαμε τους ξηρούς καρπούς και όλη την παραγωγή που είχαν οι άνθρωποι να αποθηκεύσουν για τον χειμώνα τους».
Σύλλογος Γονέων – Κηδεμόνων 2ου Δημοτικού σχολείου
Με ανακοίνωσή του, ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του 2ου Δημοτικού Σχολείου Δράμας εκφράζει την ιδιαίτερη υπερηφάνεια του για την αναβίωση, για ακόμη μία χρονιά, του πανάρχαιου εθίμου της Ειρεσιώνης. «Η φετινή εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο φιλόξενο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας, στο πλαίσιο της Ονειρούπολης, όπου οι μαθητές παρουσίασαν την ιστορική πορεία του εθίμου από τη μυθική εποχή έως και τις μέρες μας. Στόλισαν κλαδιά ελιάς, την Ειρεσιώνη, και απέδωσαν τα κάλαντα του Ομήρου, όπως ακριβώς έκαναν οι συνομήλικοί τους πριν από τρεις χιλιετίες.
Η Δράμα αποτελεί πλέον σημείο αναφοράς για την Ειρεσιώνη, το «χριστουγεννιάτικο δέντρο» των αρχαίων Ελλήνων. Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμη και οι σύγχρονες πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης, στο λήμμα «Ειρεσιώνη», αναφέρονται στην πόλη μας.
Ο Σύλλογος απευθύνει θερμές ευχαριστίες στους εκπαιδευτικούς και στους μαθητές του σχολείου για την άρτια προετοιμασία τους, στους γονείς και κηδεμόνες για την πολύτιμη συνδρομή τους, στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Δράμας για την υποστήριξή της, καθώς και στον Δήμο Δράμας για την συμμετοχή μας στις παράλληλες εκδηλώσεις της Ονειρούπολης και την συνολική του αρωγή στις δράσεις μας.
Καλούμε όλους τους δημότες και επισκέπτες να συμμετάσχουν στον στολισμό της μεγαλύτερης Ειρεσιώνης της Ελλάδας, το υπέροχο δέντρο ελιάς που κοσμεί εδώ και έναν χρόνο τον Δημοτικό Κήπο της Δράμας, δίπλα στο Άγαλμα της Ελευθερίας».
Προέλευση του εθίμου
Την ώρα που τα παιδιά στόλιζαν το δέντρο της ελιάς, τραγουδούσαν και τις «καλένδες» τα κάλαντα. Το έθιμο συμβόλιζε την αφθονία της γης και συνδεόταν με την ελπίδα για καλή σοδειά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, το έθιμο δανείστηκαν στη συνέχεια οι Ρωμαίοι, προσθέτοντας φαναράκι, ενώ αργότερα κατά την επικράτηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας απαγορεύτηκε ως ειδωλολατρικό.
Πολλοί θεωρούν την «ειρεσιώνη» ως τον πρόγονο του σύγχρονου χριστουγεννιάτικου δέντρου, καθώς τα παιδιά που μετανάστευσαν το διέδωσαν σε άλλους λαούς, οι οποίοι, λόγω έλλειψης ελαιόδεντρων, άρχισαν να χρησιμοποιούν άλλα δέντρα όπως το έλατο.
Η λέξη Ειρεσιώνη προέρχεται από το είρος= έριον, μαλλί. είναι κλάδος αγριελιάς. Η κίνηση αυτή ήταν έκφραση ευχαριστίας για την γονιμότητα του έτους που τελείωνε και παράκληση για εξακολούθηση της γονιμότητας και κατά το επόμενο. Η Ειρεσιώνη ήταν αφιερωμένη στην Αθηνά, τον Απόλλωνα, τον Ήλιο και τις Ώρες (Ευνομία, Δίκη και Ειρήνη).
Την εβδόμη ημέρα του μηνός Πυανεψιώνος (22 Σεπτεμβρίου-20 Οκτωβρίου), αμφιθαλείς παίδες, παιδιά δηλαδή των οποίων και οι δύο γονείς ζούσαν, περιέφεραν την Ειρεσιώνη στους δρόμους της πόλης των Αθηνών και τραγουδούσαν τα κάλαντα (καλένδες) από σπίτι σε σπίτι, παίρνοντας το αντίστοιχο φιλοδώρημά από τους νοικοκυραίους. Όταν έφθαναν έξω από το σπίτι, κρεμούσαν την Ειρεσιώνη πάνω από την εξώπορτά τους, όπου έμενε εκεί μέχρι την επόμενη χρονιά οπότε και την έκαιγαν τοποθετώντας τη νέα Ειρεσιώνη. Να σημειώσουμε ότι τα αρχαιοελληνικά κάλαντα δεν είχαν, ως φαίνεται, θρησκευτικό χαρακτήρα, αλλά μάλλον κοινωνικό και χρονικό/ημερολογιακό.
