Ο καθ. Ιστορίας του ΔΠΘ κ. Παπάζογλου στον «Π.Τ.» για κειμήλια του Παγγαίου
Κειμήλια που κλάπηκαν
από τους Βουλγάρους
το 1917 επιστρέφουν στην Ελλάδα
Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος στον «Π.Τ.»: Η Εκκλησία δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις
Παπάζογλου: Συμφωνία σκάνδαλο για τα κειμήλια – Τροφοδοτούν τον βουλγαρικό αλυτρωτισμό και εθνικισμό
Του Θανάση Πολυμένη
ΤΟ λεγόμενο Μνημόνιο Κατανόησης των Υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, Λίνας Μενδώνη και Evtim Miloshev, για την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων ιστορικής αξίας για τις δύο χώρες, υπεγράφη την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου.
Το χαρακτηριστικό, αλλά προφανώς και σημαντικό ιστορικό στοιχείο, είναι ότι το Μνημόνιο αυτό, υπεγράφη ακριβώς την ημέρα – προφανώς και τις ώρες – που η Δράμα, το Δοξάτο, η Προσοτσάνη, τιμούσαν με σχετικές εκδηλώσεις και κατάθεση στεφάνων, τη μαύρη επέτειο των Σφαγών υπό του βουλγαρικού στρατού Κατοχής τον Σεπτέμβριο του 1941.
Πρόκειται για ένα Μνημόνιο, το οποίο μιλάει για την επιστροφή 49 κειμηλίων που είχαν κλαπεί από τους Βουλγάρους κομιτατζήδες από τις Ιερές Μονές Εικοσιφοίνισσας του Παγγαίου (Ιερά Μητρόπολη Δράμας), και Τιμίου Προδρόμου Σερρών (Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης) το 1917, κατά την περίοδο της Δεύτερης Βουλγαρικής Κατοχής, κατά την οποία η περιοχή γνώρισε πολλά θύματα. Κειμήλια, χειρόγραφα, διάφορα αντικείμενα και πολύτιμα Ευαγγέλια εκατοντάδων ετών και τεράστιας ιστορικής και οικονομικής αξίας.
Σύμφωνα με την σχετική ανακοίνωση, «πρόκειται για μια ιστορικής σημασίας συμφωνία, για την οποία το Υπουργείο Πολιτισμού εργάστηκε συστηματικά». Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, τα κειμήλια αυτά «είχαν μεταφερθεί στη Σόφια, το 1917, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και τα οποία εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας».
Τι δίνουμε όμως εμείς
Στο πλαίσιο του Μνημονίου, γίνεται γνωστό ότι, «η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ανευρέθηκαν στη Βασιλική του Αγίου Αχίλλειου, το 1965, από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας, (997-1014), μαζί με το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους, εντός της Βασιλικής. Τα εν λόγω λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη.
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για την ταυτοποίηση και ένταξη σε επακόλουθη συμφωνία, ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν υπάχθηκαν στην παρούσα. Η υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων θα λάβει χώρα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού το Σάββατο, 3 Οκτωβρίου τ.έ., παρουσία των Πρωθυπουργών των δύο χωρών, Κυριάκου Μητσοτάκη και Rumen Radev».
Μητροπολίτης Δωρόθεος: Δεν συμμετείχε η Εκκλησία
Σχετικά με την αρχική γνωστοποίηση της είδησης και μιλώντας στον «Π.Τ.» ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος, σημείωσε: «Κατ’ αρχάς, η σημερινή μέρα είναι μέρα αποφράδα για τη Δράμα και για την πόλη και για την επαρχία, για το Δοξάτο, που θυμόμαστε τα τραγικά γεγονότα, τις σφαγές, αντιστοίχως από αδελφούς Χριστιανούς».
Τόνισε ακόμα ότι, «σήμερα μαθαίνουμε ότι έγινε μία συμφωνία της Υπουργού Πολιτισμού, της κας Μενδώνη, με τον αντίστοιχο Υπουργό της Βουλγαρίας για να μας επιστραφούν πίσω 48 κειμήλια. Και εμείς να δώσουμε τα θεωρούμενα οστά του τσάρου Σαμουήλ που είχαν βρεθεί από τον κ. Μουτσόπουλο στις Πρέσπες».
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο Μητροπολίτης Δράμας, «εμείς ως Εκκλησία, ως Μητρόπολη Δράμας, δεν συμμετείχαμε σ’ αυτή τη διαπραγμάτευση και δεν γνωρίζουμε περισσότερες λεπτομέρειες. Εκείνο που θα ήθελα να ευχηθώ είναι, η συμφωνία αυτή να είναι συμφέρουσα για την πατρίδα μας και ευελπιστώ σε αυτό ως καθήκον της. Από εκεί και πέρα, οφείλω να πω ότι, τα 48 κειμήλια είναι λίγα, όταν εμείς διεκδικούμε 800 και επίσης και 430 χειρόγραφα που έχουν κλαπεί. Μεταξύ άλλων είναι και ένα υποκάμισο της Παναγίας, μια επένδυση. Αυτή την ώρα δεν ξέρουμε αν είναι και αυτό στα 48».
Παπαζόγλου: Είχαν ρημάξει την Ανατολική Μακεδονία
Για το θέμα της επιστροφής των 48 κειμηλίων, αλλά και για το Μνημόνιο το οποίο υπεγράφη αρχικά, ο «Π.Τ.» μίλησε με τον Καθηγητή Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, κ. Γεώργιο Παπάζογλου. Βαθύς γνώστης της ιστορίας των κειμηλίων της Μονής Εικοσιφοινίσσης Παγγαίου, ο κ. Παπάζογλου γνωρίζει πολύ καλά την ιστορία αυτών από την κλοπή τους το 1917 και τη διαδρομή τους μέχρι και σήμερα.
Είναι ο άνθρωπος, που μαζί με τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας κυρό Παύλο, είχε κάνει μεγάλο αγώνα, για τα ελάχιστα μετρημένα στα δάκτυλα κειμήλια που επέστρεψαν από τις ΗΠΑ στην Ελλάδα πριν από μερικά χρόνια.
Μιλώντας στον «Π.Τ.» ο κ. Παπάζογλου δηλώνει «εξοργισμένος» για την εν λόγω συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας και επισημαίνει ότι «έγινε εν αγνοία της Μονής, εν αγνοία του επιχώριου δεσπότη, όπως και του Πατριάρχη που επί 10 χρόνια αγωνίζονται μόνοι τους».
Ο ίδιος αναφέρει στη συνέχεια ότι «έχουν κλέψει χειρόγραφα, κειμήλια, μέσα από ένα πρόγραμμα επίσημο κρατικής αρχαιολογικής πειρατείας, για να αφελληνίσουν την περιοχή. Μόνο από την Εικοσιφοίνισσα, γύρω στα 800 κειμήλια και 430 χειρόγραφα μεμβράνινα και χαρτώα. Ρήμαξαν την Ανατολική Μακεδονία. 230 από τη Μονή του Τιμίου Προδρόμου Σερρών. Μόνο χειρόγραφα, αφήστε τα κειμήλια. Από το Ιμαρέτ της Καβάλας, που είχε en bloc τη βιβλιοθήκη του ιδρυτή της αιγυπτιακής δυναστείας, ελληνικά πολιτιστικά αγαθά, και ανήκαν στο ελληνικό κράτος, τα ρήμαξαν όλα.
Επίσης, τη Μονή Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας και Καλαμούς από την Ξάνθη. Αρχαιολογικοί χώροι όπου είχαν ελληνικές επιγραφές. Αυτά όλα, μέχρι σήμερα, αφότου τα ενεφάνισαν –έλεγαν ότι δεν τα έχουν–στις αρχές της δεκαετίας του 1990, τα περιφέρουν ως δείγματα του Βουλγαροβυζαντινού πολιτισμού και όχι ως ελληνικά βέβαια».
«Τους δίνουμε κειμήλια που μας ανήκουν»
Ερωτώμενος για το τι πραγματικά δίνει τελικά η Ελλάδα μ’ αυτή τη συμφωνία, ο κ. Παπάζογλου εξηγεί: «Η κυβέρνηση με μία συμφωνία η οποία δεν εξυπηρετεί τον τόπο, αλλά εξυπηρετεί – και θα μιλήσω όταν θα πρέπει – άλλα συμφέροντα, δίνει την κάρα, τα κόκκαλα και ό,τι έχει βρεθεί στις ανασκαφές στην Πρέσπα, τα οποία δεν είναι κλεμμένα από εμάς, είναι αγαθά τα οποία ανήκουν στην Ελλάδα, βρέθηκαν στην Ελλάδα και σήμερα απόκεινται στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Τα δικά μας κλεμμένα, μόνο αυτά τα οποία έχουν στη Βουλγαρία – όπως ο Μπόζινταρ Ντιμιτρόφ λίγο πριν πεθάνει τα είχε εκτιμήσει – ανέρχονται σε 1 δισ. 100 εκατομμύρια δολάρια».
Και στη συνέχεια αναρωτιέται, «τι συμφωνία λοιπόν πήγαν και έκαναν, μπορείτε να μου πείτε; Δίνουμε δικά μας, για να μας δώσουν 48 κλεμμένα. Όταν το 2014 – 2015 ο Πατριάρχης πήγε μετά από επίσημη πρόσκληση να συναντήσει τον Βούλγαρο Πρόεδρο και επειδή μίλησε για επιστροφή όλων όσων έχουν κλέψει, ακύρωσαν τη συνάντηση με τον Πρόεδρο και έβαλαν από έξω από το ξενοδοχείο, μέχρι να φύγει, εθνικιστές Βουλγάρους να ωρύονται και να τον γιουχάρουν. Και αυτοί τι πάνε κάνουν τώρα; Μόνο 48 κειμήλια; Και θα το παρουσιάσουν ως μεγάλη επιτυχία;»
«Να ξεσηκωθεί ο Δραμινός λαός»
Όπως επισημαίνει στη συνέχεια ο κ. Παπαζόγλου «γράφουν τώρα για μεγάλη επιτυχία και δεν έχει ξεσηκωθεί ο Δραμινός λαός. Που, αν λίγο ξύσεις τις οικογένειες στη Δράμα, θα βρεις από κάτω από δύο σκοτωμένος και σφαγμένους από τους Βουλγάρους».
Στην υπενθύμιση ότι την ίδια μέρα, Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου, η Δράμα τιμούσε τους νεκρούς της κατά τη μαύρη επέτειο των σφαγών του 1941, ο ίδιος συνέχισε λέγοντας ότι, «τώρα θα κάνουν εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη. Πρώτα να επιστρέψουν αυτά τα 15 που δήθεν μόνο αυτά είχαν το ’23 οι Βούλγαροι και τα επέστρεψαν και τα έχουν στην Αθήνα. Να επιστρέψουν αυτά στη Μονή γιατί εκεί ανήκουν. Και όχι μονάχα αυτά, να επιστρέψουν και τα άλλα στις Σέρρες».
«Να μην πάνε οι τοπικές άρχοντες»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει μάλιστα ο ίδιος, ώστε στην εκδήλωση της Θεσσαλονίκης να μην είναι κανένας εκεί από τους τοπικούς άρχοντες: «Γιατί οι τοπικοί άρχοντες μετά από αυτό θα πρέπει να ξεσηκωθούν και οι ίδιοι να κινήσουν διαδικασία αγωγών εναντίον της Βουλγαρίας για να επιστρέψουν αυτά τα οποία έχουν κλέψει, που είναι η ελληνικότητα της περιοχής. Και βλέπω να μιλάει η επίσημη πολιτεία για αυτά τα οποία “μετεφέρθησαν” λέει και “φυλάγονται”».
Όπως εξηγεί, «τα γυρνούν σε όλη την Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο λέγοντας ότι αυτά είναι δείγματα του βουλγαροβυζαντινού πολιτισμού».
Ο βουλγαρικός αλυτρωτισμός
Στην ερώτηση αν μ’ αυτή τη συμφωνία και με την επιστροφή των οστών του τσάρου Σαμουήλ ενισχύεται ο βουλγαρικός αλυτρωτισμός, ο κ. Παπάζογλου απαντάει θετικά: «Μα και βέβαια. Όταν αυτοί θα πάρουν τα κειμήλια του Σαμουήλ, την κάρα και τα οστά του, θα τα προσκυνούν. Ο οποίος Σαμουήλ είναι αυτός που έφτασε ως τη Θεσσαλία, δημιούργησε μια πρωτοβουλγαρική αυτοκρατορία. Και μάλιστα θα τονιστεί περισσότερο ο εθνικισμός τους».
Όπως λέει χαρακτηριστικά, «επί 10 χρόνια αγωνίζονταν στην Αμερική (σ.σ. για την επιστροφή των προηγούμενων), και δεν είδαμε ποτέ την ελληνική πολιτεία! Ποτέ! Και εγώ ξέρω γιατί ποτέ δεν εμφανίστηκε η ελληνική πολιτεία. Και τώρα πηγαίνουν εν όψει εκλογών και το παρουσιάζουν ως ότι επέτυχαν και τα λοιπά. Τι επέτυχαν;»
Τονίζει μάλιστα χαρακτηριστικά στο σημείο αυτό: «Θέλω να μιλήσει ένας πρώην πρωθυπουργός πρώτα, που ξέρω μέχρι πού το είχε φτάσει το θέμα. Αν δε μιλήσει αυτός, θα μιλήσω εγώ τότε. Τι συμφωνίες υπήρχαν παλαιότερα, τι γίνονταν μεταξύ ελληνικής κυβέρνησης και τι αφορούσαν οι συμφωνίες. Και τι έδιναν οι συγκεκριμένοι για να πάρουν την κάρα του και τα οστά του Σαμουήλ». Ερωτώμενος πάντως δεν θέλησε να πει για ποιον πρώην πρωθυπουργό αναφέρεται.
Το τελευταίο μας χαρτί
Κλείνοντας τη συζήτησή μας πάντως, ο κ. Παπάζογλου τονίζει ιδιαίτερα και με σημασία ότι, η κάρα και τα οστά του Σαμουήλ είναι το τελευταίο διαπραγματευτικό χαρτί που έχουμε. Η πολιτεία δεν έχει τίποτα άλλο πέρα από αυτό για τα υπόλοιπα κειμήλια.
