Χωρίς αντισταθμιστικά & ανταποδοτικά οφέλη
Παραμένει η ενεργειακή αδικία
στους κατοίκους της περιοχής
από το Φράγμα Θησαυρού Δράμας
Μιλάνε στον «Π.Τ.» ο γεν. γραμ. του Δήμου Νευροκοπίου Γ. Μουρουζίδης και ο δήμαρχος Παρανεστίου Αν. Καγιάογλου
Του Θανάση Πολυμένη
ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ μας, το ενεργειακό ζήτημα είναι από τα ιδιαιτέρως σοβαρά ζητήματα που απασχολούν όλους μας. Και πέρα από το πετρέλαιο και τα καύσιμα, αυτό που απομυζά μεγάλο μέρος της οικονομίας των νοικοκυριών αλλά και των επαγγελματιών, είναι το ρεύμα.
Υποθετικά, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), θα έπρεπε να δίνουν σήμερα φθηνότερο ρεύμα στον καταναλωτή. Και αυτές οι ανανεώσιμες πηγές είναι ο ήλιος και ο αέρας. Μπορεί να έχουν τοποθετηθεί μεγάλες εκτάσεις φωτοβολταϊκών πάνελ σε όλη τη χώρα και στη Δράμα, παρ’ όλα αυτά, το οικονομικό όφελος δεν το έχουμε δει ακόμα, πουθενά. Όλο το κέρδος από τη ΔΕΗ που χρησιμοποιεί αυτή την ενέργεια που παράγουν οι ΑΠΕ, πηγαίνει απευθείας στις εταιρείες οι οποίες στήνουν αυτά τα πάρκα.
Κάποτε στο Νευροκόπι…
Με ένα αρκετά ενδιαφέρον σχόλιο, ο Γιώργος Μουρουζίδης, σήμερα γενικός γραμματέας του Δήμου Κ. Νευροκοπίου, θυμίζει σε όλους μας μια παλιά εποχή. Όπως αναφέρει ο ίδιος, «στη δεκαετία του 1930 στην Κοινότητα των Ποταμών Δράμας, συντελέστηκε ένα θαύμα. Ένας υδροκίνητος μηχανισμός, τοποθετημένος μέσα στην κοίτη του Νέστου, αξιοποιούσε τη φυσική ορμή του νερού. Το φθηνό ρεύμα που παραγόταν διοχετευόταν κατευθείαν στο χωριό».
Και όπως εξηγεί μάλιστα, «κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, σε μια Περιφέρεια που ανασυγκροτούνταν μετά τις ανταλλαγές πληθυσμών, η ηλεκτροδότηση των Ποταμών ενσάρκωνε την ανάγκη της αξιοποίησης και της αυτοδιαχείρισης των τοπικών κοινών πόρων».
Το Φράγμα του Θησαυρού
Το θέμα είναι ότι σήμερα, αν είχαν εξελιχθεί διαφορετικά τα πράγματα στη χώρα και αν η ΔΕΗ δεν ήταν αυτή που είναι, θα μπορούσαν να στηθούν ορισμένα σημεία, από τα οποία να τροφοδοτούνται με ρεύμα μικρές Κοινότητες.
Όπως σημειώνει ο κ. Μουρουζίδης, λιγότερο από έναν αιώνα μετά από το 1930, στην περιοχή του Νέστου, «ορθώνεται το επιβλητικό Φράγμα του Θησαυρού, το ψηλότερο φράγμα της Ελλάδας με έναν γιγάντιο ταμιευτήρα 705 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού και επιφάνεια περίπου 20 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό έργο βαριάς μηχανικής που παράγει καθαρή, ανανεώσιμη ενέργεια με σχετική εντροπική επιβάρυνση του οικοσυστήματος, το οποίο στηρίζει την ευστάθεια του ηλεκτρικού δικτύου ολόκληρης της χώρας».
Η αντίφαση και η μη ανταπόδοση
«Εδώ όμως αποκαλύπτεται μια πολιτική και κοινωνική αντίφαση: Η ενέργεια που παράγει ο Νέστος φεύγει κατευθείαν στις γραμμές υψηλής τάσης και πωλείται καθημερινά στο Χρηματιστήριο Ενέργειας. Οι άνθρωποι των παραποτάμιων χωριών πληρώνουν το ρεύμα εξίσου ακριβά με τους κατοίκους των μεγαλουπόλεων. Το φράγμα του Θησαυρού δικαιώνει απόλυτα το όνομά του, μόνο που αυτοί που πραγματικά «θησαυρίζουν» από τα νερά του Νέστου δεν είναι οι κάτοικοι των παρανέστιων χωριών».
Κάποτε, η ΔΕΗ υποσχόταν να παρέχει ανταποδοτικά οφέλη στην περιοχή του Φράγματος Θησαυρού. Παρ’ όλα αυτά όμως, μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει τίποτα. Καμία ανταπόδοση, ούτε καν χαμηλότερους λογαριασμούς πληρώνουν οι άνθρωποι που κατοικούν στην περιοχή, όπως στο Δήμο Παρανεστίου ή στο Δήμο Κ. Νευροκοπίου.
Χωρίς πλαίσιο αντισταθμιστικών οφελών
Μιλώντας στον «Π.Τ.» ο κ. Μουρουζίδης, αναφέρεται σε μια μονάδα πέλετ που υπάρχει στην Εξοχή, «η οποία παράγει ρεύμα με δικό της τρόπο, μέρος της οποίας το παραχωρεί στην Κοινότητα της Εξοχής. Με αποτέλεσμα, αρκετά από τα νοικοκυριά της Κοινότητας, είτε να έχουν πολύ μειωμένους λογαριασμούς, ακόμα και μηδενικούς σε ορισμένες περιπτώσεις».
Αυτό συμβαίνει επίσης και στην περιοχή της Μικρομηλιάς, όπου υπάρχει ένα μικρό φράγμα και επωφελούνται οι κάτοικοι της περιοχής.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «ενώ οι περιοχές αυτές γειτνιάζουν με το Φράγμα Θησαυρού, οι κάτοικοι του Νευροκοπίου και του Παρανεστίου, δεν απολαμβάνουν κανένα αντισταθμιστικό όφελος. Δεν υφίσταται θεσμοθετημένο πλαίσιο αντισταθμιστικών παροχών για κοινότητες που φιλοξενούν ή γειτνιάζουν με ενεργειακές υποδομές, όπως προβλέπεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Αυστρία, Γαλλία), παρά τις αυξημένες ανάγκες και τις κοινωνικές επιπτώσεις.
Αντιθέτως, οι κάτοικοι πληρώνουν το ηλεκτρικό ρεύμα με βάση τα εθνικά τιμολόγια της ΔΕΗ, χωρίς καμία διαφοροποίηση για ψυχρές ή ακριτικές περιοχές».
Καταλήγοντας εξηγεί ότι, «η ενεργειακή αδικία είναι εμφανής και αντιβαίνει στην αρχή της ενεργειακής δικαιοσύνης, όπως ορίζεται στο Ευρωπαϊκό Green Deal και στη Σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ενεργειακή Φτώχεια. Οι κάτοικοι του Νευροκοπίου και του Παρανεστίου, πληρώνουν υψηλό κόστος για την ενέργεια που παράγεται δίπλα τους, χωρίς να έχουν πρόσβαση σε ειδικά προγράμματα ή τεχνική υποστήριξη. Οι συχνές διακοπές ρεύματος, η έλλειψη δικτύου χαμηλών απωλειών και η απουσία ενεργειακής αυτονομίας εντείνουν την κοινωνική απομόνωση και την αίσθηση εγκατάλειψης. Η απουσία στοχευμένων πολιτικών για τις περιοχές που φιλοξενούν ενεργειακές υποδομές συνιστά θεσμική ασυμμετρία και υπονομεύει την αρχή της δίκαιης μετάβασης. Η ενσωμάτωση μηχανισμών αντιστάθμισης, κοινωνικής επιστροφής και ενεργειακής αυτονομίας είναι αναγκαία για την αποκατάσταση της ισότητας και της εμπιστοσύνης».
Δήμαρχος Παρανεστίου
Για το ιδιαιτέρως αυτό σοβαρό θέμα, ο «Π.Τ.» μίλησε και με το δήμαρχο Παρανεστίου κ. Καγιάογλου.
Θέτοντας το ερώτημα για το αν ο Δήμος και οι κάτοικοι του Δήμου Παρανεστίου, έχουν κάποια ανταποδοτικά ή αντισταθμιστικά οφέλη από τη λειτουργεία του Φράγματος Θησαυρού, απαντάει αρνητικά. «Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ανταποδοτικά», λέει και εξηγεί ότι «το τελευταίο διάστημα έχουμε ξεκινήσει μια τέτοια συζήτηση και θα δούμε τι μπορεί να γίνει γύρω από αυτό. Προσπαθούμε να διαχειριστούμε την όλη κατάσταση, ώστε ο Δήμος να έχει κάποια έσοδα».
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «απ’ όταν κατασκευάστηκαν τα φράγματα στην περιοχή, είχε γίνει κάποια σύμβαση, υπήρξαν κάποιες προϋποθέσεις. Όπως υπήρχε και η σύμβαση για το Φράγμα Τεμένους, το οποίο τελικά δεν έγινε. Αυτά θα ήταν προς ανταπόδοση της τοπικής κοινωνίας και όχι μόνο του Δήμου Παρανεστίου. Αλλά τίποτα».
Στους δύσκολους καιρούς!
Το θέμα μπορεί τα τελευταία χρόνια να έχει παραγκωνιστεί και να μένει στην αφάνεια, όμως ποτέ δεν είναι αργά να εξευρεθεί μια λύση, ώστε η ΔΕΗ να προσφέρει αυτά που οφείλει στις τοπικές κοινωνίες. Για ορισμένες Κοινότητες.
Όπως λέει ο Γ. Μουρουζίδης, «η σύγκριση των δύο εποχών θέτει το καίριο ερώτημα της ενεργειακής δικαιοσύνης. Το 1930 μια ταπεινή κατασκευή έδινε ζωή και φως στους ανθρώπους των Ποταμών. Σήμερα, ενώ δίπλα τους ένας κολοσσός 384 MW παράγει ασύλληπτα ποσά ισχύος, οι κάτοικοι στερούνται τα στοιχειώδη ανταποδοτικά οφέλη, δηλαδή τουλάχιστον φθηνότερη πρόσβαση στο βασικό αυτό αγαθό».
Υποτίθεται ότι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, θα βοηθήσουν στη μείωση των τιμών. Παρ’ όλα αυτά μέχρι σήμερα, δεν το βλέπουμε σε κανένα νοικοκυριό, σε καμιά επιχείρηση.
