Πέντε νέα στοιχεία εντάσσει
η Δράμα στο Εθνικό Ευρετήριο
Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Λιτανεία Καλής Βρύσης, Αράπηδες Παγονερίου, Σωκιαλίδικη Μικρασιατική Τσαμπούνα Κυργίων, Καραβάκια των Ευχών της Αγίας Βαρβάρας και τα Χελιδονίσματα περνάνε στη δεύτερη φάση
Του Θανάση Πολυμένη
Ο ΝΟΜΟΣ Δράμας, είναι μια περιοχή με πλούσια πολιτιστική κληρονομιά. Και αυτό είναι γνωστό και διαχέεται μέσα από τις διάφορες δράσεις, εκδηλώσεις και δρώμενα που περιοδικά μέσα στη χρονιά διεξάγονται σε διάφορα σημεία της περιοχής μας.
Τόσο από τα δρώμενα των μεταμφιέσεων στο τέλος του Δωδεκαημέρου, των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιά και των Φώτων, αλλά και στη συνέχεια με διάφορα άλλα έθιμα και δράσεις.
Από τα έθιμα και δρώμενα της περιοχής, οι διάφοροι πολιτιστικοί φορείς έχουν κάνει πραγματικά εξαιρετική δουλειά, έχουν αφιερώσει τεράστιο προσωπικό χρόνο, ώστε να ετοιμάσουν φακέλους με τεκμηριωμένα στοιχεία, ώστε πολλά από αυτά να ενταχθούν πλέον στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Και η αλήθεια είναι ότι δεν είναι και λίγα. Και ίσως η Δράμα, είναι ο Νομός με τα περισσότερα στοιχεία στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά (ΑΠΚ).
Στο πλαίσιο αυτό και με πρωτοβουλία των Πολιτιστικών Συλλόγων και τη σημαντική βοήθεια της Αναπτυξιακής Εταιρείας Δράμας, έχει ήδη συσταθεί και το Δίκτυο Φορέων Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Δράμας, στο οποίο μέχρι στιγμής μέλη είναι: Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Μοναστηρακίου Δράμας (Αράπηδες), Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Καλαμπακίου Δράμας (Καλογεροδευτέρα, Κουρμπάνι του Αγίου Αθανασίου, Κάλαντα Κρυόνερου Ανατολικής Θράκης, Η παρασκευή του Κους-Κους), Ιππικός Σύλλογος Δοξάτου Δράμας «Οι Φίλιπποι» (Ιπποδρομίες), Πολιτιστικός Σύλλογος Καλής Βρύσης Δράμας (Μπαμπούγερα) και Πολιτιστικός Σύλλογος Πετρούσας Δράμας (Μπάμπιντεν).
Από εκεί και πέρα, στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς έχει ενταχθεί και η παραγωγή Σπαθόλαδου και το Σπαθουράκι από τον Μορφωτικό Πολιτιστικό Σύλλογο Δοξάτου.
Τα νεότερα στοιχεία της Δράμας
Η Δράμα όμως δεν σταματά εδώ και σίγουρα είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι πλέον, το Υπουργείο Πολιτισμού και η αρμόδια επιτροπή της διαδικασίας εμπλουτισμού του Εθνικού Ευρετηρίου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς για το 2026, ενέκρινε νέα στοιχεία του Νομού, τα οποία περνάνε πλέον στη δεύτερη φάση. Από εδώ και πέρα μένει η ανακήρυξη στην τελική φάση, ενώ το να απενταχθεί κάποιο απ’ όλα αυτά, είναι αρκετά δύσκολο.
Τα νέα στοιχεία που έχουν πλέον κατατεθεί από διάφορους φορείς από το Νομό Δράμας είναι:
– Λιτανεία στην Καλή Βρύση
Η μεγάλη Λιτανεία στη Καλή Βρύση, λαμβάνει χώρα την Πέμπτη της Δικαινησίμου αμέσως μετά το Πάσχα, όπου οι κάτοικοι του χωριού, με την εικόνα της Αναστάσεως, γυρνάνε όλο τον κάμπο της Καλής Βρύσης για καλή σοδειά και ευετηρία.
Η Πέμπτη της Διακαινησίμου αποτελεί για την Καλή Βρύση μια από τις σπουδαιότερες θρησκευτικές εκδηλώσεις καθώς συμμετέχει πλήθος κόσμου. Της πομπής, προηγείται ο ιερέας, με τους κατοίκους να κρατούν την εικόνα της Αναστάσεως, ενώ δύο άντρες κρατούν και χτυπούν ρυθμικά ένα μεγάλο σήμαντρο. Εκτός από τους πεζούς, το πλήθος συνοδεύουν και αναβάτες σε άλογα.
Η πομπή ξεκινάει από τον Ιερό Ναό του Προφήτη Ηλία, περνάει από τους αγροτικούς δρόμους και από τα καταπράσινα μονοπάτια φτάνοντας στα γεωγραφικά όρια του χωριού στα οποία υπάρχουν ξωκλήσια. ε κάθε ξωκλήσι τοποθετήθηκε ένα κομμάτι αντίδωρο από την λειτουργία της Μεγάλης Πέμπτης τυλιγμένο σε ένα σβόλο άσπρου κεριού.
– Οι Αράπηδες από το Παγονέρι του Κ. Νευροκοπίου
Οι Αράπηδες στο Παγονέρι του Κ. Νευροκοπίου Δράμας, διεξάγονται μαζί με όλα τα άλλα δρώμενα των μεταμφιέσεων στην περιοχή, τις ημέρες των Φώτων. Οι «Αράπηδες» είναι μεταμφιεσμένοι με προβιές που καλύπτουν όλο το σώμα, φέρουν μάσκα με τρεις τρύπες για τα μάτια και το στόμα, στη μέση κρεμούν κουδούνια, ενώ στο χέρι κρατούν ξύλινα σπαθιά και στάχτη και στα πόδια φέρουν γουρουνοτσάρουχα.
στα δρώμενα του Παγονερίου συμμετέχουν επίσης και οι θεατές, που άλλο υποδύονται τον άρρωστο για να τους κάνει ο γιατρός καλά, ενώ όλες οι εκδηλώσεις συνοδεύονται από τους ήχους της γκάιντας και τους νταϊρέ. Οι βασικοί πρωταγωνιστές οι Αράπηδες ή Χαράπια, το Αλογάκι, Χατλί ή Γιατρός, η Γύφτισσα με το μωρό της και η νύφη.
– Η Σωκιαλίδικη Μικρασιατική Τσαμπούνα των Κυργίων
Η Σωκιαλίδικη Μικρασιατική Τσαμπούνα των Κυργίων, είναι ένα ελάχιστο αναγνωρισμένο λαϊκό μουσικό όργανο. Έφτασε στην Ελλάδα μαζί με τους Μικρασιάτες πρόσφυγες των παραλίων της Μ. Ασίας και κατάφερε να διατηρηθεί στην πάροδο των χρόνων μέσα από το έθιμο της «μικρασιατικής Αποκριάς», στο οποίο κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Είναι σημαντικό βέβαια να αναφέρουμε ότι το δρώμενο αυτό σήμερα το συναντάμε μόνο στα Κύργια Δράμας και σε κανένα άλλο προσφυγικό χωριό της Ελλάδας.
– Τα «Καραβάκια των Ευχών» στη λίμνη πηγών της Αγίας Βαρβάρας Δράμας
Τα γνωστά μας καραβάκια της Αγίας Βαρβάρας, που ρίχνονται από τους πιστούς στις ομώνυμες πηγές την παραμονή του εορτασμού της πολιούχου Αγίας Βαρβάρας. Συγκεντρώνει πλήθος κόσμου και είναι ένα από τα πλέον σημαντικά έθιμα στην πόλη της Δράμας. Μικροί και μεγάλοι περιμένουν με ανυπομονησία να ετοιμάσουν ένα καραβάκι και να το ρίξουν στα πεντακάθαρα νερά των πηγών που δίνουν ζωή στην πόλη μας. Στα καθαρά νερά τους, βλέπουμε κάθε χρόνο να καθρεφτίζονται τα χαρούμενα πρόσωπα των παιδιών και να ανάβουν ένα κεράκι πάνω στο μικρό καράβι, με τις ευχές όλων να ταξιδέψει μακριά!
Μόλις αρχίζει να σουρουπώνει κάθε 3 Δεκεμβρίου, ότι καιρό κι αν έχει, κρύο, χιόνια ή βροχή, από κάθε γωνιά της πόλης ξεπροβάλλουν μικροί «καπεταναίοι» που στα χέρια τους κρατούν τα αυτοσχέδια καράβια τους με προορισμό τη μεγάλη λίμνη της Αγίας Βαρβάρας. Εκεί αφού κάνουν την ευχή τους, θα τα ρίξουν στα αγιασμένα νερά της λίμνης και θα τα καμαρώσουν ώσπου να καούν ή να πλεύσουν ως τα θεμέλια της βυθισμένης εκκλησίας. Τα παιδιά, επάνω στα καραβάκι, ανάβουν κεράκια και γράφουν το όνομά τους.
– Τα Χελιδονίσματα
Τα Χελιδονίσματα, εορτάζονται στη Δράμα, αλλά και στην Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης, από τα Δημοτικά Σχολεία κυρίως. Πλήθος μαθητών και μαθητριών πραγματοποιεί εκδηλώσεις, προκειμένου να υποδεχθούν την άνοιξη. Πρόκειται για ένα έθιμο με βαθιές ρίζες στην ελληνική αρχαιότητα. Τα Χελιδονίσματα είναι τα κάλαντα της άνοιξης όπως έχουν χαρακτηριστεί. Οι δράσεις αναδεικνύουν το μήνυμα της αναγέννησης της φύσης, της ελπίδας και της συνεργασίας.
