Home > Αρθρα > Πώς η εξατομικευμένη Ιατρική καθοδηγεί τις θεραπευτικές αποφάσεις στην Ογκολογία Γράφει η Μαρία Τζήμου Παθολόγος – Ογκολόγος

Πώς η εξατομικευμένη Ιατρική καθοδηγεί τις θεραπευτικές αποφάσεις στην Ογκολογία Γράφει η Μαρία Τζήμου Παθολόγος – Ογκολόγος

Πώς η εξατομικευμένη

Ιατρική καθοδηγεί τις θεραπευτικές

αποφάσεις στην Ογκολογία

 

Γράφει η Μαρία Τζήμου

Παθολόγος – Ογκολόγος

 

Η Μέχρι Πρότινος Προσέγγιση του Καρκίνου

Μέχρι πρότινος, οι ερευνητές θεωρούσαν ότι όλοι οι καρκίνοι με το ίδιο όργανο προέλευσης ήταν παρόμοιοι. Η αντιμετώπισή τους βασιζόταν σε παραμέτρους  όπως το μέγεθος του όγκου και η έκταση της νόσου. Η χημειοθεραπεία, η χειρουργική επέμβαση και η ακτινοθεραπεία αποτελούσαν κάποτε τις μοναδικές θεραπευτικές επιλογές για τον καρκίνο. Αν και οι μέθοδοι αυτές είναι ακόμη πολύτιμες, βλέπουμε καθημερινά ότι ορισμένοι ασθενείς ανταποκρίνονται καλύτερα σε συγκεκριμένα φάρμακα σε σχέση με άλλους, καθώς και ότι η χειρουργική αντιμετώπιση δεν ενδείκνυται σε όλες τις περιπτώσεις.

Νέα Δεδομένα στη Βιολογία του Καρκίνου

Στη σημερινή εποχή γνωρίζουμε ότι ο καρκίνος δεν είναι μία ενιαία νόσος. Ακόμη και όγκοι του ίδιου τύπου μπορεί να διαφέρουν σημαντικά. Συνεπώς, η επιλογή της ίδιας θεραπείας με μοναδικό κριτήριο το όργανο προέλευσης του καρκίνου μπορεί να είναι γενικά αποτελεσματική, αλλά δεν ωφελούνται όλοι οι ασθενείς στον ίδιο βαθμό.

Αυτή ακριβώς η καλύτερη κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου οφείλεται στην ανάλυση της γονιδιακής έκφρασης των νεοπλασματικών κυττάρων. Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές έχουν μελετήσει την έκφραση χιλιάδων γονιδίων σε δεκάδες χιλιάδες δείγματα από κάθε τύπο καρκίνου. Αυτή η τεράστια επιστημονική προσπάθεια οδήγησε στη μοριακή σκιαγράφηση των όγκων, επιτρέποντας στους ερευνητές να αναγνωρίσουν τη μοναδική μοριακή ταυτότητα κάθε όγκου.

Η μελέτη των γονιδίων λοιπόν αποτελεί τη βάση της εξατομικευμένης ιατρικής. Με τον όρο εξατομικευμένη ιατρική αναφερόμαστε στην επιλογή της θεραπείας με βάση τα μοναδικά βιολογικά και μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς, δηλαδή στην “κατάλληλη θεραπεία, στον κατάλληλο ασθενή, την κατάλληλη στιγμή».

Ο Καρκίνος ως Γενετική Νόσος

Για να κατανοήσουμε τον ρόλο της εξατομικευμένης θεραπείας, πρέπει πρώτα να αντιληφθούμε τον καρκίνο ως μια γενετική νόσο, που προκαλείται από διαδοχικές βλάβες (λάθη) στο γενετικό μας υλικό (DNA). Αυτές οι βλάβες, όπως οι μεταλλάξεις, οδηγούν στον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Οι μοριακά στοχευμένες θεραπείες, σε αντίθεση με την παραδοσιακή χημειοθεραπεία, η οποία πλήττει αδιάκριτα όλα τα κύτταρα του οργανισμού που πολλαπλασιάζονται γρήγορα, λειτουργούν με ακρίβεια. Αναγνωρίζουν και στοχεύουν επιλεκτικά συγκεκριμένες μοριακές βλάβες του όγκου, αναστέλλοντας την ανάπτυξη και την επιβίωση των καρκινικών κυττάρων, ενώ παράλληλα περιορίζουν σημαντικά τις παρενέργειες από τους υγιείς ιστούς.

Ένα καλά μελετημένο παράδειγμα προέρχεται από τον καρκίνο του πνεύμονα. Όταν ο υποδοχέας EGFR εμφανίζει μετάλλαξη, οδηγεί στον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Το φάρμακο Osimertinib (Tagrisso) στοχεύει ειδικά τον μεταλλαγμένο υποδοχέα EGFR, αναστέλλοντας άμεσα το σήμα που συμβάλει στην εξάπλωση και την επιβίωση των καρκινικών κυττάρων.

Πώς Εφαρμόζεται στην Πράξη η Εξατομικευμένη Θεραπεία;

Η αναγνώριση των μοριακών βλαβών ενός όγκου επιτυγχάνεται μέσω σύγχρονων διαγνωστικών εξετάσεων υψηλής ακρίβειας:

  1. Ανάλυση Ιστού: Πραγματοποιείται είτε στον ιστό της βιοψίας είτε απευθείας από τον ίδιο τον όγκο μετά τη χειρουργική του αφαίρεση.
  2. Μέθοδος της Υγρής Βιοψίας (Liquid Biopsy): Πραγματοποιείται με μια απλή λήψη αίματος και ανιχνεύει ελεύθερα τμήματα καρκινικού DNA στην κυκλοφορία του αίματος.

Τι Πρέπει να Γνωρίζουν οι Ασθενείς για τη Διαδικασία

Οι εξειδικευμένες αυτές αναλύσεις απαιτούν συνήθως 2 έως 4 εβδομάδες, μια αναμονή πολύτιμη για την επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας. Ωστόσο, αν ο καρκίνος αναπτύσσεται ταχέως ή προκαλεί έντονα συμπτώματα, η έναρξη της θεραπείας δεν αναβάλλεται και χορηγείται άμεσα χημειοθεραπεία.

Ο κατάλληλος χρόνος για τη λήψη βιολογικών δειγμάτων εξαρτάται από το στάδιο του καρκίνου. Η συλλογή τους είναι κρίσιμη κατά την αρχική διάγνωση, αλλά τα δείγματα αυτά παραμένουν πολύτιμα και σε περίπτωση υποτροπής. Ωστόσο, αν ο καρκίνος επανέλθει, ενδέχεται να απαιτηθεί νέα βιοψία ιστού ή λήψη αίματος, καθώς τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου μπορεί να έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου.

Ο Ασθενής στο Επίκεντρο

Η βαθύτερη ουσία της εξατομικευμένης ιατρικής στην ογκολογία είναι ότι δεν αντιμετωπίζουμε απλώς μια «ασθένεια» σε ένα όργανο, αλλά έναν μοναδικό άνθρωπο.

Ένα νέο Ογκολογικό Ιατρείο

Η επιλογή της Δράμας για τη δημιουργία του νέου Ογκολογικού Ιατρείου αποτελεί συνειδητή απόφαση προσφοράς στον τόπο καταγωγής μου. Με την λειτουργία του ιατρείου σε προγραμματισμένη βάση, επιδιώκεται η παροχή ογκολογικής εκτίμησης, ο σχεδιασμός της θεραπευτικής αντιμετώπισης, η παρακολούθηση και η υποστηρικτική φροντίδα.

Θεωρώ σημαντικό οι συμπολίτες μου στη Δράμα να έχουν πρόσβαση σε εξειδικευμένη ογκολογική φροντίδα και σε μια σχέση εμπιστοσύνης με τον γιατρό τους. Με αυτή τη σκέψη ξεκινά η λειτουργία του νέου ιατρείου, με υπευθυνότητα, επιστημονική συνέπεια και ουσιαστικό ενδιαφέρον για τον ασθενή.

Το Ογκολογικό Ιατρείο βρίσκεται στην οδό Λαμπριανίδου 20, στον 2ο όροφο, στη Δράμα.

Για πληροφορίες και προγραμματισμό ραντεβού, μπορείτε να επικοινωνείτε στο τηλέφωνο 6972606888.

Σύντομο βιογραφικό σημείωμα

Η Μαρία Τζήμου είναι Παθολόγος – Ογκολόγος, απόφοιτος του ΑΠΘ, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος και υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Ολοκλήρωσε την ειδίκευσή της στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο» και στην Αιματολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός». Διαθέτει ευρωπαϊκή (ESMO) και ελληνική πιστοποίηση ογκολογίας, με πλούσιο συγγραφικό, ερευνητικό και διδακτικό έργο σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Σήμερα, προσφέρει τις υπηρεσίες της στο Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης, ενώ παράλληλα διατηρεί το ιδιωτικό της Ογκολογικό Ιατρείο στη Δράμα.