Υπέγραψε την απόφαση ο Περιφερειάρχης ΑΜΘ
Πράσινο φως» για την προμήθεια
του εκθεσιακού εξοπλισμού για το Αράπ τζαμί
Σε αναμονή η ολοκλήρωση εργασιών στον αύλειο χώρο και το πάρκο στην απέναντι πλευρά
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ απόφαση υπέγραψε στις 22 Ιουλίου 2026, ο περιφερειάρχης Αν. Μακεδονίας – Θράκης κ. Χριστόδουλος Τοψίδης, αναφορικά με το ανακαινισμένο πλέον πρώην οθωμανικό τέμενος Αράπ τζαμί.
Το συγκεκριμένο οίκημα, βρίσκεται στο κέντρο της πόλης της Δράμας και σήμερα αποτελεί ιδιοκτησία του Δήμου Δράμας, ενώ έχει ανακαινισθεί στην αρχική του μορφή από το Υπουργείο Πολιτισμού. Όταν όλα είναι έτοιμα, θα λειτουργήσει ως πολιτιστικός εκθεσιακός χώρος του Δήμου Δράμας.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμος έχει προχωρήσει σε μια μελέτη για την προμήθεια του απαιτούμενου εκθεσιακού εξοπλισμού και για το λόγο αυτό, είχε προταθεί να χρηματοδοτηθεί από την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) Εγνατία της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας – Θράκης.
Πλέον, όπως αναφέρεται και παραπάνω, με την υπογραφή του ο περιφερειάρχης ΑΜΘ ενέταξε το έργο της προμήθειας προς χρηματοδότηση από την ΟΧΕ Εγνατίας με συνολικό ποσό 202.214,02 ευρώ.
Η προτεινόμενη Πράξη αφορά στην προμήθεια του απαιτούμενου εκθεσιακού εξοπλισμού για το Αράπ Τζαμί, κατόπιν ανάθεσης μουσειογραφικής μελέτης. Η μουσειογραφική πρόταση λαμβάνει υπόψη της την ανάγκη, ο υπό προμήθεια εξοπλισμός, να μην παρεμβαίνει στην υλικότητα και το ύψος του υφιστάμενου κτιρίου. Οι ειδικές του απαιτήσεις προκύπτουν από την πολιτιστική – εκθεσιακή χρήση που καλείται να στεγάσει. Στόχος είναι η δημιουργία ενός εκθεσιακού χώρου σύγχρονης αισθητικής, με σεβασμό στην ιστορικότητα του μνημείου, που θα προσελκύει τον επισκέπτη / την επισκέπτρια. Ο εξοπλισμός θα περιλαμβάνει εκθεσιακά πανό, προθήκες, τραπέζια, καθίσματα, διαδραστικές οθόνες, βάση εξωτερικού μπάνερ, κινητό εξοπλισμό βιντεοπροβολέα και πτυσσόμενη οθόνη προβολής καθώς και εκτυπώσεις και ψηφιακές αναρτήσεις για την εγκατάσταση της πρώτης περιοδικής έκθεσης και τέλος δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου για τις δύο διαδραστικές οθόνες. Αναλυτική περιγραφή του αντικειμένου του έργου παρέχεται στη σχετική μουσειογραφική μελέτη.
Η τυπολογία των εκθεσιακών κατασκευών που θα πλαισιώνουν το χώρο, θα συγκροτεί ένα σύνολο διακριτό από το μνημείο, που θα εντάσσεται σε αυτό ομαλά. Σκοπός του σχεδιασμού είναι ο προτεινόμενος εξοπλισμός να προσθέσει στη σύγχρονη εμπειρία, να προσφέρει στους επισκέπτες / στις επισκέπτριες τα μέσα για εμβάθυνση και να προσδώσει στην έκθεση χαρακτήρα σύγχρονο και ατμοσφαιρικό. Ταυτόχρονα, η δυνατότητα για εναλλακτική διάταξη του εκθεσιακού εξοπλισμού που προτείνεται, στοχεύει στην αξιοποίηση του κτιρίου με τρόπο που να αναδεικνύει τα γενικότερα αρχιτεκτονικά του χαρακτηριστικά αλλά και τα επιμέρους μορφολογικά του στοιχεία. Η προτεινόμενη Πράξη περιλαμβάνει επίσης την προμήθεια εξοπλισμού καμερών ασφαλείας.
Διατηρητέο κτίριο
Το Αράπ Τζαμί είναι Οθωμανικό Τέμενος που κρίθηκε διατηρητέο το 1977 από το Υπουργείο Πολιτισμού και το 2001 μεταβιβάστηκε στον Δήμο Δράμας, ενώ το 2004 ανατέθηκαν οι μελέτες αποκατάστασης και επανάχρησης του κτιρίου, οι οποίες ολοκληρώθηκαν το 2009.
Οι μελέτες αποκατάστασης εγκρίθηκαν το 2013 από το Υπουργείο Πολιτισμού, ενώ οι αντίστοιχες μελέτες συντήρησης και αποκατάστασης του ζωγραφικού διακόσμου, των μαρμάρινων, μεταλλικών και κεραμικών στοιχείων του τζαμιού εγκρίθηκαν το 2017. Το κτήριο έχει πλέον αποκατασταθεί μέσω της Πράξης «Αποκατάσταση Τεμένους Αράπ – Τζαμί στην πλατεία Δικαστηρίων Δράμας» χρηματοδοτούμενη από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αν. Μακεδονία – Θράκη 2014 – 2020 και προβλέπεται να στεγάσει πολιτιστικές χρήσεις.
Ο περιβάλλον χώρος
Προκειμένου να ανοίξει ο περιβάλλον χώρος και η κεντρική είσοδος του μνημείο που είχε κλειστεί από παλιά καταστήματα, κάποια από αυτά αγοράστηκαν από τους ευεργέτες της Δράμας, τον αείμνηστο Κώστα Αποστολίδη (Raycap) και τον κ. Άρη Θεοδωρίδη (ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ) τα οποία απομακρύνθηκαν.
Αυτή την ώρα παραμένει υπό διαμόρφωση η περίφραξη της κεντρικής εισόδου και του αύλειου χώρου από την πλευρά της οδού Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Το πάρκο επί της οδού Τρικούπη
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο στην όλη λειτουργία του τεμένους του Αράπ τζαμί ως πολιτιστικού χώρου, είναι η διάνοιξη του χώρου πέριξ αυτού, όπως για παράδειγμα στην απέναντι πλευρά του δρόμου, επί της οδού Τρικούπη.
Όπως ήδη έχει δημοσιεύσει ο «Π.Τ.» το προηγούμενο έτος, ο κ. Θεοδωρίδης (ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ) παραχώρησε στο Δήμο το οικόπεδο στη γωνία των οδών Τρικούπη – Ηφαιστίωνος και Μ. Αλεξάνδρου. Εκεί υπήρχε μια παλαιά διώροφη οικία, την οποία αγόρασε και κατεδάφισε. Στη δωρεά που είχε κάνει προς το Δήμο Δράμας, ανέφερε ότι ο ίδιος θα αναλάβει να σχεδιάσει ένα πάρκο στο οικόπεδο αυτό, με στόχο την πλήρη αναβάθμιση και ανάδειξη της περιοχής αλλά και του τεμένους. Προς το παρόν αυτό το σχέδιο βρίσκεται σε αναμονή, και το χειρίζεται αποκλειστικά ο ίδιος ο κ. Θεοδωρίδης
Ιστορικό του μνημείου
Το Αράπ Τζαμί χτίστηκε κατά τα έτη 1850-1875 επί Απτουλαζήζ και αποτελούσε ένα από τα είκοσι εννιά τζαμιά του τέλους της τουρκοκρατίας. Σύμφωνα με τον Τούρκο ιστορικό Eyverdi, το Αράπ Τζαμί βρισκόταν στον Μαχαλά του Ντερβίς Μπαλή, απέναντι από τα τουρκικά κτήρια διοίκησης.
Το τζαμί ήταν περιουσία του “βακουφικού”, δηλαδή υπαγόταν στα ιερά κτήματα της μουσουλμανικής ιδιοκτησίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν το Αράπ Τζαμί έπαψε να λειτουργεί ως λατρευτικός χώρος, χρησιμοποιήθηκε ως χαμάμ.
Ωστόσο, δεν βρέθηκαν στο κτίριο ούτε βρύσες ούτε οι κατάλληλοι χώροι που να επιβεβαιώνουν τη λειτουργία του ως χώρο χαμάμ. Το 1922 πωλήθηκε σε ιδιώτες και λειτούργησε ως χοροδιδασκαλείο. Κατά την περίοδο της βουλγαρικής κατοχής, το τζαμί παραβιάστηκε και λεηλατήθηκε από τους κατακτητές.
Μετά την απελευθέρωση της Δράμας, στο τζαμί στεγάστηκε το Ωδείο της πόλης. Στην πορεία των ετών, το Αράπ Τζαμί μεταβιβάστηκε με πωλητήριο στην ιδιοκτησία διαφόρων ιδιωτών, με τελευταίο τον πολιτικό μηχανικό κ. Χρήστο Καλογήρου.
Το Αράπ Τζαμί, λόγω της αρχιτεκτονικής του ιδιομορφίας, χαρακτηρίστηκε το 1977 ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.
Το 2001 το Αράπ Τζαμί περιήλθε στη δικαιοδοσία του Δήμου Δράμας για να μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο. Το Αράπ Τζαμί ανήκει στον μονότρουλο τύπο με υπερώο προς τα εμπρός.
