Χωρίς ξεκάθαρο χωροταξικό πλαίσιο οι ΑΠΕ στην Ελλάδα
Σε καλύτερη κατάσταση περιβαλλοντικά
η Δράμα, αλλά αντιμετωπίζει κινδύνους
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας της Φύσης κ. Πέτρου μιλάει στον «Π.Τ.»
Του Θανάση Πολυμένη
ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ χρόνια, γίνεται μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με την κλιματική αλλαγή, την προστασία του περιβάλλοντος, τις τεράστιες παρεμβάσεις του ανθρώπου πάνω στη φύση. Όλο αυτό, συντελεί στην μεγαλύτερη ευαισθησία των πολιτών απέναντι στην προστασία του περιβάλλοντος, καθώς πλέον καταλαβαίνει ότι όλη αυτή η κατάσταση, μπορεί να έρθει εναντίον τους.
Στο πλαίσιο ενός γενικότερου προβληματισμού, ο «Π.Τ.» μίλησε με τον κ. Νίκο Πέτρου, ο οποίος είναι πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας της Φύσης και από τον Μάιο του 2025, νέος πρόεδρος του Foundation for Environmental Education (FEE). Για πρώτη φορά ένας Έλληνας στο τιμόνι του κορυφαίου διεθνούς οργανισμού περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
Ο κ. Πέτρου είχε πρόσφατα βρεθεί στη Δράμα, στα εγκαίνια μιας προσωπικής του έκθεσης φωτογραφίας με τίτλο «Αφρική», στον πολυχώρο πολιτισμού της ΑμΚΕ ΚΥΚΛΩΨ στο Μαρμάρινο Σπίτι.
Μιλώντας με τον κ. Πέτρου, έχει κανείς την ευκαιρία να καταλάβει τι σημαίνει προστασία του περιβάλλοντος, να μάθει τι κάνει και τι δεν κάνει η πολιτεία γι’ αυτό, ενώ μας δίνει σημαντικά στοιχεία γύρω από τα ζητήματα του περιβάλλοντος στην περιοχή του Νομού Δράμας. Ο ίδιος είναι τακτικός επισκέπτης της Δράμας, καθώς με το Δραμινό φωτογράφο φύσης κ. Κώστα Βιδάκη, έχουν προχωρήσει στην έκδοση φωτογραφικών άλμπουμ με φωτογραφίες από το Φαλακρό και άλλα σημεία της περιοχής.
Πολύπλευρη η προστασία του περιβάλλοντος
Όπως αρχικά σημειώνει μιλώντας στον «Π.Τ.» ο κ. Πέτρου, το ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος «είναι ένα θέμα πολύπλευρο, γιατί η κρίση είναι πολύπλευρη, ενώ ενυπάρχει και η απώλεια της βιοποικιλότητας».
Όπως εξηγεί, «στην ουσία αυτά τα δύο είναι αλληλένδετα, ενώ η περιβαλλοντική κρίση στην πραγματικότητα είναι μία».
Ιδιαίτερα τόνισε ότι όλα αυτά έχουν διαφορετικές εκφάνσεις, καθώς σε ότι αφορά το κλίμα «φαίνεται ότι δεν είμαστε σε καλό δρόμο. Διότι ήδη τα τελευταία χρόνια, σε ετήσια βάση, έχουμε ξεπεράσει αυτό το περίφημο 1,5 βαθμό της αύξησης της θερμοκρασίας που είχε θέσει η συμφωνία του Παρισιού. Βέβαια, σε βάθος χρόνου που γίνονται οι μετρήσεις, σε επίπεδο δεκαετιών ή οτιδήποτε, είμαστε ακόμα πιο κάτω, είμαστε γύρω στο 1,3-1,35. Αλλά οι προβλέψεις δεν είναι αισιόδοξες, διότι δεν έχουν ληφθεί και δεν λαμβάνονται μέτρα που στην ουσία είναι ο περιορισμός της χρήσης των ορυκτών καυσίμων. Άρα, η εκτίμηση με τα σημερινά δεδομένα μέχρι το τέλος του αιώνα είναι ότι θα είμαστε πάνω από 2 βαθμούς και μπορεί να φτάσουμε μέχρι και τους 4».
Η κατάσταση στη Δράμα
Όπως αναφέρουμε και παραπάνω, ο κ. Πέτρου είναι τακτικός επισκέπτης της Δράμας και γνωρίζει πολύ καλά τι συμβαίνει στην περιοχή με τις παρεμβάσεις στο περιβάλλον.
Ερωτώμενος πως βλέπει την κατάσταση στη Δράμα, σημειώνει: «Θα έλεγα ότι η Δράμα είναι από τις περιοχές εκείνες, που βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση από άλλες. Υπήρχε πάντοτε το δυσπρόσιτο των ορεινών όγκων. Άρα λοιπόν, έχουνε περισωθεί κάποια ιδιαίτερα κομμάτια στη Δράμα, όπως για παράδειγμα το Παρθένο Δάσος στη Ροδόπη και το δάσος της Ελατιάς».
Επισημαίνει παρ’ όλα αυτά, ότι «βλέπουμε μια οπισθοδρόμηση σε ορισμένα σημεία, όπως πολύ εκτεταμένες ξηράνσεις στην δασική πεύκη και στην ερυθρελάτη. Οι ξηράνσεις αυτές έχουν ξεκινήσει εδώ και αρκετά χρόνια να επεκτείνονται. Η αιτία τώρα σε μεγάλο βαθμό μπορεί να είναι και η κλιματική αλλαγή και η αύξηση της θερμοκρασίας. Υπάρχουν εισβολές από ξυλοφάγα έντομα, από μύκητες, ενώ φαίνεται ότι το θέμα αυτό δεν αντιμετωπίζεται».
Διαπιστώνει πάντως ο ίδιος, ότι, «δεν υπάρχουν προβλέψεις γι’ αυτό και άρα εκεί πλέον ίσως πλησιάσει η στιγμή που η κατάσταση μπορεί να είναι μη αναστρέψιμη. Άρα λοιπόν πρέπει να δούμε πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί, καθώς ήδη έχει μεγάλη έκταση το φαινόμενο. Τώρα, σε ό,τι αφορά τις εξορύξεις, και αυτό είναι ένα θέμα, ενώ από την άλλη μεριά, υπάρχει, αυτή η δυσκολία συγκερασμού των χρήσεων».
Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας χωρίς ξεκάθαρο πλαίσιο
Στο σημείο αυτό κάνει λόγο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, επισημαίνοντας ότι, «σε αντίστοιχο βαθμό έχουμε μια παρόμοια κατάσταση με τις εγκαταστάσεις των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Δηλαδή, όταν έχουμε μια δραστηριότητα τόσο σημαντική για την οικονομία του Νομού και μιας περιοχής, αυτή κάπου θα πρέπει να γίνει. Με την ίδια λογική, από τη στιγμή που ζητάμε έντονα την κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, κάπου θα πρέπει να δώσουμε και την εναλλακτική λύση, που είναι οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών».
Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι, η ύπαιθρος της Δράμας έχει αντιμετωπίσει ζητήματα με εγκαταστάσεις τους είδους, όπως στην περιοχή της Αδριανής, στην περιοχή του Νευροκοπίου, αλλά και περιοχές της Προσοτσάνης, όπου υπήρξαν μεγάλες διαμαρτυρίες από κατοίκους και Δήμους.
Σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Πέτρου, ότι, «εμείς στην Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, γενικότερα, ποτέ δεν είχαμε την ακραία θέση “δεν κάνουμε τίποτα πουθενά, δεν ακουμπάμε τίποτα”. Πρέπει να βρεθεί μια ισορροπία και της οικονομικής ανάπτυξης, και της στήριξης των περιοχών και της στήριξης των ανθρώπων. Απλώς, αυτό που λείπει σε μεγάλο βαθμό είναι το ξεκάθαρο πλαίσιο. Άρα λοιπόν, αν έχουμε σαφείς χωροθετήσεις και χωροταξικό σχεδιασμό, τα πράγματα είναι απλά. Αλλά, βέβαια, χωροταξικός σχεδιασμός ο οποίος δεν θα γίνει με το “αποφασίζω και διατάζω” του Υπουργείου, το οποίο βγάζει ένα σχέδιο σε διαβούλευση τον Αύγουστο για μια εβδομάδα, για παράδειγμα. Και όταν βγαίνει σε διαβούλευση, τα σχόλια του κοινού και των οργανώσεων σχεδόν ποτέ δεν λαμβάνονται υπόψη».
Όπως τονίζει, «αν μπορούσαμε να κάνουμε μια ουσιαστική διαβούλευση και να τραβήξουμε τις γραμμές και να πούμε “μάλιστα, από δω επιτρέπεται, από κει δεν επιτρέπεται”, απλοποιούνται τα πάντα. Διότι εκεί που δεν επιτρέπεται, δεν γίνεται. Άρα λοιπόν, προστατεύουμε αυτά που πρέπει να προστατεύσουμε. Και εκεί που επιτρέπεται, απλοποιούνται οι διαδικασίες, μπορούν να προχωρήσουν γρήγορα οι επενδύσεις. Εδώ έχουμε το παράδοξο αυτή τη στιγμή να έχουμε φτάσει στο σημείο οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, που είμαστε αναφανδόν υπέρ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, να πηγαίνουμε στο Συμβούλιο Επικρατείας τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διότι δεν τηρείται η νομοθεσία. Διότι δίδονται άδειες χωρίς περιβαλλοντικές μελέτες, ενώ υπάρχει καταστρατήγηση τερατώδης της νομοθεσίας σε πάρα πολλά πράγματα».
Και όπως λέει, «υπάρχει αυτό το εξωφρενικά παράδοξο, οι υπέρμαχοι των ανανεώσιμων πηγών να αντιτίθενται στην εφαρμογή τους. Γιατί δεν υπάρχει ακριβώς το ξεκάθαρο πλαίσιο που θα επέτρεπε όλα να γίνονται σωστά. Και, βέβαια, δεν υπάρχει και η εφαρμογή και τήρηση της νομοθεσίας. Διότι και αυτά που προβλέπονται, στις περισσότερες των περιπτώσεων καταστρατηγούνται, γίνονται πράγματα εξόχως παράτυπα ή παράνομα, εγκρίσεις, ας πούμε, έργων με αρνητικές γνωμοδοτήσεις του ΟΦΥΠΕΚΑ που είναι ο οργανισμός υπεύθυνος για τις προστατευόμενες περιοχές. Αυτό έπρεπε να είναι από μόνο του αιτία απόρριψης, χωρίς οποιαδήποτε άλλη συζήτηση. Όταν θεωρεί ο αρμόδιος οργανισμός, κρατικός οργανισμός, ότι υπάρχει σοβαρό περιβαλλοντικό πρόβλημα, πώς μπορεί να προχωράει μια επένδυση; Δυστυχώς έχουμε μεγάλη δυσκολία στην εφαρμογή των νόμων».
Αναφερόμενος στα χωροταξικά των ανανεώσιμων πηγών σημειώνει ότι «έχουμε σε διαβούλευση το σχέδιο για τα χωροταξικά των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το οποίο μεταξύ άλλων, προβλέπει ότι τα υφιστάμενα έργα, στο μέλλον, και στο Σύνδεσμο Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΣΑΗ), θα αξιολογούνται και θα επαναδειοδοτούνται, όποτε χρειαστεί, με βάση το καθεστώς που ίσχυε όταν πήραν την άδεια. Πώς μπορεί, όταν επαναξιολογείς μια άδεια 20 χρόνια μετά την έκδοσή της, να χρησιμοποιήσεις το προ 20 ετών καθεστώς, όταν τα πάντα αλλάζουν τόσο γρήγορα και μάλιστα δραματικά;»
Δεν τηρούμε τις υποχρεώσεις μας
Ερωτώμενος για το τι κάνει η πολιτεία στα ζητήματα προστασία της φύσης, σημειώνει ότι «έχουμε μια σημαντική υστέρηση. Παρότι υπάρχει νομοθεσία, δεν έχουμε κατορθώσει να ακολουθήσουμε τις υποχρεώσεις μας. Και λέω τις υποχρεώσεις μας, γιατί υπάρχουν υποχρεώσεις πλέον που απορρέουν από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, στην οποία συμμετέχουμε και την έχουμε ενσωματώσει στο εθνικό μας δίκαιο. Υπάρχει αυτό το περίφημο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών, το πανευρωπαϊκό, το Natura 2000, στο οποίο, ναι μεν στους αριθμούς είμαστε καλά, γιατί ίσως είναι περίπου το 27% της χέρσου. Άρα λοιπόν, ίσως είμαστε και πάνω από τον μέσο όρο στην Ευρώπη, αλλά το θέμα είναι ποια είναι η ουσιαστική προστασία. Διότι αφενός μεν έχουμε καθυστερήσει πολύ, και σε σημείο καταδίκης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, στο να τηρήσουμε τις υποχρεώσεις μας σε ό,τι αφορά το να καθορίσουμε για τις προστατευόμενες περιοχές στόχους και μέτρα διαχείρισης και διατήρησης. Άρα λοιπόν, εκεί είμαστε πολύ πίσω. Γίνονται κάποια βήματα, αλλά είναι πάρα πολύ αργά και γίνονται καθαρά διαδικαστικά για να καλύψουμε τις εκκρεμότητες και να μην δεχόμαστε πρόστιμα».
