INACHOS – Το πρώτο ελληνικό σύστημα πρόγνωσης πλημμυρών
Σημαντική βοήθεια για την Πολιτική
Προστασία και τους Δήμους
στη Δράμα και όχι μόνο
Ο καθηγητής Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων του Τμ. Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Κρίσης της Δράμας και πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου Δ. Εμμανουλούδης μιλάει στον «Π.Τ.»
Του Θανάση Πολυμένη
ΤΗΝ περασμένη εβδομάδα παρουσιάστηκε στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης, το Σύστημα Πρόγνωσης Πλημμυρικού Κινδύνου INACHOS.
Το συγκεκριμένο Σύστημα INACHOS, υλοποιήθηκε από επταμελή Επιστημονική ομάδα του εργαστηρίου Assist που ανήκει στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ), με συντονιστή τον κ. Δημήτρη Εμμανουλούδη, καθηγητή Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων του Τμ. Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Κρίσης με έδρα τη Δράμα – Δ/ντή Έδρας UNESCO CON-E-ECT με έδρα τη Δράμα στο Δ.Π.Θ. και πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου.
Πρόκειται για ένα Σύστημα Πρόγνωσης Πλημμυρών, το οποίο δίνει άμεσα στοιχεία για πλημμυρικά φαινόμενα κατά τόπους σε ζωντανό χρόνο σε βάθος τριών ημερών.
Το INACHOS, δανείζεται το όνομά του από τον Ίναχο, τον μυθικό πρώτο βασιλιά του Άργους, ο οποίος έδωσε το όνομά του στον ομώνυμο ποταμό που υδροδοτεί το δυτικό τμήμα του αργολικού κάμπου. Ο Ίναχος θεωρείται ως ένας από τους ποτάμιους θεούς που ήταν όλοι γιοι του Τιτάνα Ωκεανού και της Τηθύς.
Οι ιδιαιτερότητες της Ελλάδας
Με τις τεράστιες αλλαγές που επιφέρει η κλιματική κρίση, οι πλημμύρες αποτελούν έναν από τους βασικούς κινδύνους, μαζί με τις φωτιές, ενώ αποτελεί το αντίθετο πρόβλημα της λειψυδρίας.
Μέχρι σήμερα η Ελλάδα δεν είχε κάποιο σύστημα πρόγνωσης πλημμυρών, που να μπορεί να λαμβάνει υπόψη το γεωγραφικό ανάγλυφο της χώρας, τις κλιματικές συνθήκες, αλλά βασιζόταν στο αντίστοιχο πρόγραμμα της Ευρώπης, που αφορά όμως στο σύνολο της ηπείρου.
Για το σύστημα INACHOS, μιλάει αποκλειστικά στον «Π.Τ.» ο συντονιστής του Συστήματος κ. Δημήτρης Εμμανουλούδης, που ανέλαβε το πρότζεκτ να δημιουργηθεί ένα σύστημα εκτίμησης πλημμυρικού κινδύνου και πρόγνωσης σε πανελλαδικό επίπεδο.
Όπως σημειώνει αρχικά, «μέχρι σήμερα, παίρναμε – όπως και η ΕΜΥ – μετεωρολογικά δεδομένα από το ευρωπαϊκό και το αμερικανικό μοντέλο και τα προσαρμόζαμε στο ελληνικό και έτσι μπορούσαμε να κάνουμε κάποιες προγνώσεις. Το ευρωπαϊκό σύστημα είναι το European Flood Awareness System, δηλαδή Ευρωπαϊκό Σύστημα Ενημέρωσης για Πλημμύρες. Αυτό, το προσαρμόζαμε στην ελληνική πραγματικότητα, αν και δεν ήταν το καλύτερο, καθώς η κλίμακα είναι διαφορετική».
Όπως εξηγεί, «πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό σύστημα που βγαίνει για όλη την Ευρώπη. Η Ελλάδα έχει πολλές ιδιαιτερότητες που αλλάζουν τα πλημμυρικά δεδομένα, όπως μεγάλη ακτογραμμή, έχει πολλά νησιά, έχει βουνά, έχει ιδιαίτερη γεωμορφολογία και, άρα, αυτό το ευρωπαϊκό δεν ήταν ακριβές».
Η αναγκαιότητα ενός ελληνικού συστήματος
Ερωτώμενος για την αναγκαιότητα ύπαρξης ενός τέτοιου συστήματος, ο κ. Εμμανουλούδης σημειώνει: «Είναι πλέον του εμφανούς αναγκαιότητα να δημιουργήσουμε κάτι επικεντρωμένο καθαρά στα ελληνικά γεωχωρικά, κλιματικά και μορφολογικά δεδομένα».
Η ομάδα με επικεφαλής τον κ. Εμμανουλούδη ξεκίνησε να εργάζεται από το καλοκαίρι του 2025. «Στην αρχή δημιουργήθηκε ένας κώδικας πληροφορικής, ένα software, εντελώς καινούργιο, from the scratch που λένε, από την αρχή. Τεσταρίστηκε, παίρναμε μετεωρολογικά δεδομένα από την ΕΜΥ και από το Εθνικό Αστεροσκοπείο. Οποιοδήποτε πλημμυρικό μοντέλο για να γίνει στηρίζεται πάντα στα μετεωρολογικά δεδομένα. Αυτοί μας λένε το πόσο νερό θα πέσει και πού θα πέσει, και εμείς μετά οι υδρολόγοι αναλαμβάνουμε να πούμε εκεί που θα πέσει τι θα δημιουργήσει και με ποιον τρόπο θα πρέπει να το αντιμετωπίσουμε.
Οπότε, συνεργαστήκαμε με μετεωρολογικούς φορείς, υπολογίσαμε και όλα τα άλλα γεωχωρικά, μορφολογικά, βλαστητικά, εδαφολογικά, πετρολογικά και, επίσης, και δεδομένα αστικά, γιατί είναι διαφορετική η πρόγνωση της πλημμύρας και ο τρόπος της επέκτασής της και της εξέλιξής της σε αστικές περιοχές, σε αγροτικές περιοχές, σε δασικές περιοχές. Όλα αυτά λήφθηκαν υπόψη».
Πρόγνωση στο πεδίο μέχρι και 500 μέτρα
Σχετικά με το ζήτημα της ακρίβειας που μπορεί να έχει στο γεωγραφικό πεδίο, ο κ. Εμμανουλούδης τονίζει ότι το INACHOS, «είναι ένα μοντέλο με πολύ μεγάλη ακρίβεια, δηλαδή σε επίπεδο ενός κελιού 500 επί 500 μέτρων. Δημιουργήσαμε 3,7 εκατομμύρια κελιά σε όλη την Ελλάδα, δίνει πρόγνωση για το τι θα γίνει που με την ακρίβεια των 500 μέτρων. Πρόκειται για εντυπωσιακή ακρίβεια για ένα μοντέλο έκτασης 132.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όσο είναι η χώρα».
Όπως εξηγεί στη συνέχεια, «το INACHOS είναι ένα σύστημα που δίνει πρόγνωση για τρεις ημέρες. Η πρόγνωση αυτή γίνεται κάθε πρωί από τις 10:30 έως 11:00 και αφορά την ημέρα στην οποία ξεκινάει και τις επόμενες δύο. Και συνεχίζει, ενσωματώνοντας καινούργια δεδομένα καθημερινά τις επόμενες δυο μέρες και ούτω καθεξής».
Η γεωγραφική πρόγνωση
Στη διαπίστωση ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι το σύστημα INACHOS μπορεί να κάνει πρόγνωση μέχρι και στα 500 μέτρα, ο κ. Εμμανουλούδης εξηγεί ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον επιχειρησιακό τομέα.
Όπως λέει, «βοηθά σημαντικά στα πληρώματα του Πυροσβεστικού Σώματος και τις ομάδες που είναι έξω για επιτήρηση, στις περιόδους που έχουμε έντονα πλημμυρικά επεισόδια, ώστε να τα κατευθύνει προς ποιους σταθμούς να διαταχθούν, πού να συγκεντρωθούν και πού, σε ποιες περιοχές να είναι περισσότερο σε εγρήγορση».
Δίνοντας ένα παράδειγμα, εξηγεί: «Μέχρι τώρα μας έλεγε η ΕΜΥ ότι θα έχουμε βροχές και καταιγίδες στην Ήπειρο, στη Θεσσαλία, στη Δυτική Ελλάδα. Τι σημαίνει όμως αυτό; Οι Περιφέρειες έχουν μεγάλη έκταση. Οι διευθυντές Πολιτικής Προστασίας ρωτούσαν, “εμείς πού να πάμε; Πού να διατάξω τις δυνάμεις μου, που να στείλω δυνάμεις ώστε να έχουμε ετοιμότητα;” Κι αυτό γιατί θα πρέπει να παρέμβεις άμεσα και όχι μετά από δύο μέρες. Οπότε τώρα με το INACHOS μπορούμε να δούμε που εντοπίζεται ο πλημμυρικός κίνδυνος, πού έχει κόκκινο, γιατί αυτό έχει χρωματική κατηγοριοποίηση, δίνει χάρτες. Αυτό το σύστημα δίνει χάρτες που έχουν μέσα πράσινο, κίτρινο, πορτοκαλί, κόκκινο. Εκεί λοιπόν που είναι κόκκινο, εκεί επικεντρωνόμαστε. Άρα λοιπόν, έχει επιχειρησιακή χρησιμότητα».
Ελεύθερη πρόσβαση
Ερωτώμενος σχετικά με το ποιοι μπορούν να έχουν πρόσβαση στο σύστημα, ο ίδιος σημειώνει ότι «οι χάρτες αυτοί θα ανεβαίνουν σε ένα site, το οποίο είναι ελεύθερο από το καλοκαίρι και μετά και θα έχει πρόσβαση οποιοσδήποτε. Είναι όπως το Windy, θα μπορείτε και εσείς να μπείτε, και θα βλέπεται ανά πάσα στιγμή τι γίνεται στην περιοχή σας, κάνοντας και zoom in στην περιοχή της Δράμας για παράδειγμα».
Ερωτώμενος για το αν οι Δήμοι για παράδειγμα θα μπορούν να έχουν κάποιες λεπτομέρειες, απαντάει θετικά: «Υπάρχουν διαβαθμίσεις στην λεπτομέρεια και στην ανάλυση, όπως, ας πούμε, υπάρχει στο Windy που είναι το Windy, το Windy Premium, το Windy Professional. Έτσι κι εδώ, θα είναι ένα γενικού χαρακτήρα χάρτης, ο οποίος θα είναι διαθέσιμος στον οποιονδήποτε και από το κινητό του να τον κατεβάσει να τον δει».
Διευκρινίζει πάντως, ότι, «μελλοντικά θα ετοιμαστεί ένα πιο ιδιαίτερο σύστημα για τους Δήμους, θα είναι περισσότερο focus. Θα μπορεί ένας Δήμος, αν θέλει να δει στην περιοχή της Δράμας, στον αστικό ιστό και τριγύρω από την περιοχή, στο νομό, σε ποιες περιοχές ενδεχομένως υπάρχουν προβλήματα, όπως εδώ στην πόλη μας, που είναι συγκεκριμένα τα προβλήματα και τα ξέρουμε όλοι, σε κάποιες ισόπεδες διαβάσεις, έτσι, επάνω προς το Πανόραμα, κάτω στους λαχανόκηπους. Και αυτό θα είναι εργαλείο και για τους Δήμους με αναλυτικότερα στοιχεία».
