Εν αναμονή απόφαση του ΣτΕ στις 4 Μαρτίου 2026
Στη Βουλή το ζήτημα άδειας ανοικτής
λατόμευσης στην περιοχή του Βώλακα
► Ζητείται η ανάκληση της απόφασης του Υπ. Περιβάλλοντος
► Μελέτη από το ΔΠΘ για μη αναστρέψιμη ζημιά από την επιφανειακή εξόρυξη
Του Θανάση Πολυμένη
ΜΕ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ της λατόμευσης στην περιοχή «προστατευόμενου τοπίου» εντός της Ζώνης Natura 2000 της Κοινότητας Βώλακα του Δήμου Κ. Νευροκοπίου, ο «Π.Τ.» είχε ασχοληθεί και παλαιότερα. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα, καθώς εντός της συγκεκριμένης έκτασης, απαγορεύεται η οποιαδήποτε ίδρυση λατομείου επιφανειακού τύπου.
Στα μέσα του 2025, είχε δημιουργηθεί μια υπόθεση η οποία εκκρεμεί ακόμα και σήμερα στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ). Στο πλαίσιο αυτό, εταιρεία είχε ζητήσει άδεια δημιουργίας λατομείου επιφανειακού τύπου εντός της συγκεκριμένης προστατευόμενης περιοχής, στη θέση «Καλλίδρομο» της Κοινότητας Βώλακα.
Η περιοχή στην οποία χωροθετείται το έργο αποτελεί θεσμοθετημένο προστατευόμενο τοπίο και ταυτόχρονα δασική έκταση ιδιαίτερης οικολογικής αξίας, καλυπτόμενη σε σημαντικό βαθμό από δάση μαύρης πεύκης, τα οποία, σύμφωνα με το άρθρο 3 του Ν. 998/1979, χαρακτηρίζονται ως δάση ιδιαίτερης προστασίας. Παράλληλα, στην περιοχή απαντάται οικότοπος προτεραιότητας με κωδικό 9530, ήτοι υπομεσογειακά δάση μαύρης πεύκης, ο οποίος τυγχάνει αυξημένης προστασίας τόσο από την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ όσο και από το εθνικό δίκαιο.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είχε δώσει θετική έγκριση, ενώ ο Δήμος Κ. Νευροκοπίου αντέδρασε άμεσα, ζητώντας την ανάκληση της απόφασης, κάτι που μέχρι σήμερα ακόμα δεν έχει γίνει.
Στη συνέχεια, ο Δήμος Κ. Νευροκοπίου μαζί με μια ομάδα νομικών καθώς και φορείς προστασίας του περιβάλλοντος, κατέθεσαν προσφυγή στο ΣτΕ, ώστε να ακυρώσει την σχετική απόφαση. Η πρώτη συνεδρίαση αναμενόταν να γίνει στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του περασμένου Οκτωβρίου 2025, η οποία όμως αναβλήθηκε τελικά για τις 4 Μαρτίου 2026, μια ημερομηνία που πλησιάζει, ενώ μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμιά ενέργεια του αρμόδιου Υπουργείου, ώστε να ανακαλέσει την απόφαση αυτή.
Στο πλαίσιο αυτό, ο αρμόδιος τομεάρχης του ΠΑΣΟΚ για περιβαλλοντικά ζητήματα κ. Μανώλης Χριστοδουλάκης, την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026, κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή με θέμα: «Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων για ανοιχτή (επιφανειακή) εξόρυξη
μαρμάρου σε προστατευόμενη δασική περιοχή στον Βώλακα Δράμας εντός της ζώνης Natura 2000».
Υπενθυμίζουμε ότι στα μέσα του περασμένου Οκτωβρίου, η Οικολογική Κίνηση Δράμας με το Δήμο Κ. Νευροκοπίου, είχε διοργανώνει σχετική ημερίδα, στην οποία μεταξύ άλλων καλεσμένη ομιλήτρια ήταν η κα Μαρία Καραμανώφ, Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ. και Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας.
Σε ένα πυκνό κείμενο πέντε σελίδων, ο κ. Χριστοδουλάκης αναφέρεται αναλυτικά στην κατάσταση που επικρατεί στην περιοχή λατόμευσης του Βώλακα, αναφέρεται σε σχετικές νομοθεσίες, αλλά και για ποιο λόγο θα πρέπει ο υπουργός να ανακαλέσει την θετική απόφαση για λατόμευση ανοικτού τύπου εντός του προστατευόμενου τοπίου.
Όπως αναφέρεται σε κάποιο σημείο και «σύμφωνα με τα άρθρα 13 και 45 του Ν. 998/1979, απαγορεύεται η αποψίλωση δασών και δεν επιτρέπονται επεμβάσεις που οδηγούν σε μόνιμη αλλοίωση του δασικού χαρακτήρα μιας περιοχής. Ο δε Ν. 4280/2014 επιτρέπει επεμβάσεις σε δασικές εκτάσεις μόνο κατ’ εξαίρεση, όταν δεν υπάρχει καμία άλλη εναλλακτική λύση και μόνο για λόγους υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος, αποκλείοντας ρητώς την επίκληση ιδιωτικού ή επιχειρηματικού οφέλους».
Όπως αναφέρει στην ερώτησή του ο κ. Χριστοδουλάκης, «κατόπιν έντονων ανησυχιών της τοπικής κοινωνίας και του Δήμου Κάτω Νευροκοπίου, ανατέθηκε η εκπόνηση ειδικής επιστημονικής τεχνικής μελέτης στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, η οποία εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2025. Η μελέτη αυτή, βασισμένη σε εκτενή επιτόπια έρευνα πεδίου, οικολογική και γεωβοτανική ανάλυση, διαχρονική ανάλυση της δυναμικής των οικοσυστημάτων και των κλιματικών συνθηκών και αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας του οικοσυστήματος, καταλήγει στο σαφές συμπέρασμα ότι η ανοιχτή εξόρυξη μαρμάρου θα επιφέρει μη αναστρέψιμη αλλοίωση του δασικού και τοπιακού χαρακτήρα της περιοχής, μόνιμη καταστροφή τμημάτων του οικοτόπου προτεραιότητας 9530, απώλεια προστατευόμενων ειδών χλωρίδας και ουσιώδη διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας. Η ίδια επιστημονική μελέτη επισημαίνει ότι η προβαλλόμενη δυνατότητα «αποκατάστασης» δεν δύναται να αναιρέσει τη γεωμορφολογική και οικολογική βλάβη που προκαλείται από την ανοιχτή εξόρυξη, γεγονός που συνάδει πλήρως με την πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με την οποία η αποκατάσταση δεν νομιμοποιεί εκ των υστέρων μια παράνομη και μη αναστρέψιμη αλλοίωση του φυσικού αναγλύφου, όπως έχει κριθεί, μεταξύ άλλων, με τις αποφάσεις ΣτΕ 3478/2000 και 2759/1994».
Σε άλλο σημείο, αναφέρεται επίσης και [η εκφρασμένη εγγράφως θέση του ιδίου του κλάδου της μαρμαροβιομηχανίας (δια του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Μαρμάρου Μακεδονίας-Θράκης (ΣΕΜΜΘ) κατά το χρόνο θέσης σε διαβούλευση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης, σύμφωνα με την οποία «[…] Οι ερευνητικές εργασίες για την αξιολόγηση του κοιτάσματος προτείνεται να γίνουν αποκλειστικά με δειγματοληπτικές γεωτρήσεις, και όπου δεν υπάρχει δρόμος πρόσβασης θα υλοποιηθούν με φορητό γεωτρύπανο. Για την εκμετάλλευση στην εν λόγω περιοχή προτείνεται υπόγεια εξόρυξη με στοές από όμορους αδειοδοτημένους λατομικούς χώρους οι οποίοι βρίσκονται εκτός των ορίων των απαγορευτικών ζωνών (…) Αντί αυτού, η σχετική πρόβλεψη για αποκλειστικά υπόγεια εξόρυξη απαλείφθηκε αναίτια και αιφνίδια από την τελική Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη που εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 2025.]
Ερωτήσεις που ζητούν απαντήσεις
Καταλήγοντας ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Χριστοδουλάκης, θέτει ορισμένα ερωτήματα προς τον υπουργό, για τα οποία ζητούνται συγκεκριμένες απαντήσεις:
[1. Προτίθεται το Υπουργείο να επανεξετάσει την επίμαχη ΑΕΠΟ, λαμβάνοντας υπόψη: (α) το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, (β) τα τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, (γ) τις σωρευτικές επιπτώσεις και τις αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας;
- Ποια συγκεκριμένα μέτρα σκοπεύει να λάβει το Υπουργείο για την ουσιαστική προστασία του τοπίου Βώλακα και την αποτροπή ανεπανόρθωτων περιβαλλοντικών βλαβών;
- Γιατί δεν εξετάστηκε ουσιαστικά η υπόγεια εξόρυξη ως βιώσιμη εναλλακτική λύση, παρότι αυτή συνιστά τεχνικά εφαρμόσιμη και περιβαλλοντικά σαφώς ηπιότερη μέθοδο, έχει εφαρμοστεί σε άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις στον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο και προβλέπεται από την περιβαλλοντική νομοθεσία ως επιβεβλημένα προτασσόμενη έναντι κάθε άλλης μεθόδου εκμετάλλευσης, καθώς και από την επιστημονική μελέτη του ΔΠΘ;
- Πώς διασφαλίζεται η συμμόρφωση της χώρας με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ, όταν εγκρίνεται ανοιχτή εξόρυξη σε περιοχή με οικότοπο προτεραιότητας, χωρίς ειδική και αυξημένη αιτιολόγηση;
- Πώς απαντά το Υπουργείο στα επιστημονικά συμπεράσματα της μελέτης του ΔΠΘ, τα οποία κάνουν λόγο για μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στον οικότοπο προτεραιότητας 9530 και στο προστατευόμενο τοπίο Βώλακα;
- Για ποιο λόγο υιοθετήθηκαν τα συμπεράσματα της ΜΠΕ του φορέα του έργου, ενώ παραγνωρίστηκαν ή υποβαθμίστηκαν αντίθετα πορίσματα ανεξάρτητης πανεπιστημιακής έρευνας;
- Για ποιο λόγο απαλείφθηκε η σχετική πρόβλεψη της μεθόδου υπόγειας εξόρυξης από το αρχικό σχέδιο της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) και παρά τη σύμφωνη γνώμη του κλάδου της μαρμαροβιομηχανίας; Θα παρέμβετε, ώστε να μην εκδοθεί το προβλεπόμενο Προεδρικό Διάταγμα για την υπό σημ. 7 Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ);]
