Κλιμάκιο του ΟΟΣΑ στην Αλεξανδρούπολη
Στο μικροσκόπιο του ΟΟΣΑ
το δημογραφικό στην Περιφέρεια
Αν. Μακεδονίας – Θράκης
ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ συνάντηση για το δημογραφικό ζήτημα στην Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης, διεξάγεται τις ημέρες αυτές στην Αλεξανδρούπολη, όπου βρίσκεται κλιμάκιο του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης).
Συγκεκριμένα, το κλιμάκιο εμπειρογνωμόνων του ΟΟΣΑ έχει θέσει στο επίκεντρό του την Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας – Θράκης, με στόχο τη δημιουργία του πρώτου Παρατηρητηρίου για το Δημογραφικό και την εκπόνηση του Περιφερειακού Σχεδίου Δράσης για το Δημογραφικό της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας – Θράκης και θα βρίσκεται στην περιοχή μέχρι και 5 Ιουνίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, η Περιφέρεια ΑΜΘ, βρίσκεται στο επίκεντρο μίας ιδιαίτερα σημαντικής εθνικής προσπάθειας για την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, ο περιφερειάρχης κ. Τοψίδης, συμμετείχε χθες Τρίτη στις εργασίες του κλιμακίου και υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασία της Περιφέρειας με τον ΟΟΣΑ, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επισημαίνοντας ότι η Περιφέρεια συνεχίζει να βρίσκεται στο επίκεντρο σημαντικών διεθνών συνεργασιών και πρωτοβουλιών στρατηγικού σχεδιασμού.
Το Δημογραφικό Παρατηρητήριο θα αποτυπώνει κάθε χρόνο τον πληθυσμό της Περιφέρειας ΑΜΘ, την κοινωνική συνοχή, το επίπεδο υγείας και θα παρέχει προτάσεις για την βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της υπαίθρου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, η συνεργασία της ΠΑΜΘ και τον ΟΟΣΑ έχει ξεκινήσει από το 2025 ενώ ο φετινός στόχος είναι η αποτύπωση του επενδυτικού και αναπτυξιακού περιβάλλοντος της περιοχής.
Το δημογραφικό ζήτημα είναι ιδιαίτερα έντονο σε όλη την επικράτεια της Περιφέρειας ΑΜΘ και ειδικότερα στην Π.Ε. Δράμας, όπου έχει πλέον χτυπήσει καμπανάκι. Η μείωση των γεννήσεων σε σχέση με το διπλασιασμό των θανάτων έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο και τα στοιχεία είναι απογοητευτικά. Ο πληθυσμός μας γερνάει με φρενήρεις ρυθμούς (μείωση 25% έως το 2070) ενώ δεν υπάρχουν γεννήσεις ώστε να γίνει αναπλήρωση.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο άλλωστε, ότι το πρόγραμμα μετεγκατάστασης οικογενειών ή μεμονωμένων ατόμων, είχε ξεκινήσει από μικρές Κοινότητες της Π.Ε. Έβρου και σταδιακά επεκτάθηκε και σε άλλες περιοχές, όπως και στη Δράμα.
Μέχρι σήμερα όμως σχετικά μ’ αυτό το πρόγραμμα, δεν έχουμε απτά στοιχεία για το τι ακριβώς γίνεται, αν έχουν γίνει και πόσες μετεγκαταστάσεις και κατά πόσο υπάρχει ενδιαφέρον.
Η φυγή των νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα και το εξωτερικό έχει αφήσει βαθιά τα σημάδια της. Χωριά που άλλοτε έσφυζαν από ζωή σήμερα «σιωπούν», ενώ η οικονομική δραστηριότητα περιορίζεται. Η απόφαση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας να συμπεριλάβει τη Δράμα στις νέες επιδοτούμενες περιοχές, αντανακλά την ανάγκη για άμεση παρέμβαση σε περιοχές όπου το ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων είναι ανησυχητικά αρνητικό.
Η Δράμα δεν αναζητά απλώς «αριθμούς» για να γεμίσει τις στατιστικές της, αλλά νέους ανθρώπους και οικογένειες που θα δώσουν νέα πνοή στην τοπική αγορά και την κοινωνική ζωή.
Η μείωση του πληθυσμού δεν φαίνεται στα μεγάλα αστικά κέντρα της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας – Θράκης, αλλά στις Κοινότητές της, στους ορεινούς και μικρούς πληθυσμιακά Δήμους, οι οποίοι κυριολεκτικά αδειάζουν. Και αυτό φαίνεται ιδιαίτερα έντονο στον μαθητικό πληθυσμό, όπου κάθε χρόνο Νηπιαγωγεία και Δημοτικά σχολεία, εγγράφουν ολοένα και λιγότερους μαθητές.
Μια μελέτη που παραδόθηκε τον περασμένο Φεβρουάριο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο («Improving Essential Services in the EU regions: The role of Cohesion Policy») επισημαίνει πως στην Ελλάδα το δημογραφικό τσουνάμι απειλεί να ερημώσει ολόκληρες περιφέρειες.
Στη μελέτη επισημαίνεται μεταξύ άλλων, ότι ένας δείκτης που μετράει την ποιότητα ζωής είναι η μετακίνηση με το αυτοκίνητο. Για τους κατοίκους των απομακρυσμένων περιοχών, η απόσταση από τις βασικές υπηρεσίες μεταφράζεται σε «μεταφορική φτώχεια», μια έννοια που απέκτησε νομική υπόσταση το 2025.
Η Ελλάδα διαθέτει πλήθος «απομακρυσμένων περιοχών», στις οποίες περισσότερο από το 50% των κατοίκων χρειάζονται πλέον των 45 λεπτών με το αυτοκίνητο για να φτάσουν στο πλησιέστερο αστικό κέντρο.
Για παράδειγμα στη Δράμα, οι περιοχές αυτές είναι ο Δήμος Κ. Νευροκοπίου και ο Δήμος Παρανεστίου. Όπως είναι γνωστό, Δήμοι που ο πληθυσμός τους μειώνεται δραματικά, όπως λιγοστεύουν και τα παιδιά που φοιτούν στα Δημοτικά σχολεία. Ειδικά στο Δήμο Παρανεστίου, η μείωση του μαθητικού πληθυσμού είναι ένα από τα πλέον σημαντικά στοιχεία.
Μέσα από τη μελέτη αυτή, διακρίνεται και η στρατηγική που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, του δικαιώματος να μείνει κάποιος στον τόπο του. Αυτό σημαίνει ότι οι πολιτικές της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζουν την ικανότητα των ανθρώπων να παραμένουν στις κοινότητές τους αντί να εξαναγκάζονται σε μετακίνηση λόγω οικονομικών ή δημογραφικών πιέσεων.
Πώς μπορεί αλήθεια να παραμείνει κανείς στο Δήμο Νευροκοπίου ή στο Δήμο Παρανεστίου χωρίς να εξαναγκασθεί από τις συνθήκες να αναζητήσει εργασία σε ένα μεγαλύτερο αστικό κέντρο;
Δημογραφικό και ανάπτυξη
Στις δηλώσεις του, ο περιφερειάρχης κ. Τοψίδης, στάθηκε ιδιαίτερα στη στενή σύνδεση μεταξύ δημογραφικής εξέλιξης και οικονομικής ανάπτυξης, επισημαίνοντας ότι «είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η προσέλκυση επενδύσεων δημιουργεί θέσεις εργασίας και προοπτικές παραμονής των νέων στον τόπο τους. Αντίστοιχα, η δημογραφική συρρίκνωση επηρεάζει την παραγωγική βάση, την ανταγωνιστικότητα και τις δυνατότητες ανάπτυξης της Περιφέρειάς μας».
Όπως τόνισε, «το δημογραφικό δεν αφορά μόνο στις γεννήσεις. Συνδέεται με την εργασία, τη στέγαση, την προσέλκυση και διατήρηση νέων ανθρώπων, την ποιότητα ζωής, τις υποδομές και συνολικά με την περιφερειακή ανάπτυξη. Η αντιμετώπισή του αποτελεί προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών και την οικονομική προοπτική της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης».
Επεσήμανε μάλιστα, ότι, «η ενεργή συμμετοχή των τοπικών φορέων αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για την επιτυχία της προσπάθειας. Για τον λόγο αυτό, στις συναντήσεις συμμετέχουν εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης, της οικονομίας, της εκπαίδευσης, της υγείας, της κοινωνίας των πολιτών και της αγοράς εργασίας, προκειμένου να καταγραφούν οι πραγματικές ανάγκες και οι προτεραιότητες».
Οι συναντήσεις εργασίας των εμπειρογνωμόνων του κλιμακίου ΟΟΣΑ συνεχίζονται μέχρι την Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026, με στόχο τη συλλογή πρωτογενών στοιχείων και την καταγραφή των αναγκών που θα αποτελέσουν τη βάση για το Περιφερειακό Σχέδιο Δράσης για το Δημογραφικό.
