Τι δείχνει ο δείκτης της Αγίας Βαρβάρας…
Συγκρατημένη αισιοδοξία για
τα αποθέματα νερού στη Δράμα
► Μιλάει στον «Π.Τ.» ο Δασοπόνος Υδρολόγος Ι. Κασαπίδης – Το κενό στα δεδομένα κατανάλωσης και η ανάγκη για έργα ορεινής υδρονομίας
Του Θανάση Πολυμένη
ΔΥΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΑ με ιδιαίτερα εμφανή και έντονη ξηρασία πέρασε η περιοχή της Δράμας. Τόσο το 2024, όσο και το 2025, ήταν δύο χρονιές κατά τις οποίες όλη η περιοχή του Νομού Δράμας, βίωσε έντονες περιόδους ξηρασίας και λειψυδρίας.
Από τα πλέον χαρακτηριστικά στοιχεία είναι ότι είχε σχεδόν αδειάσει η τεχνητή λίμνη Λευκογείων στην περιοχή του Κ. Νευροκοπίου, το Σπήλαιο και ο ποταμός Αγγίτης είχε στεγνώσει στην κυριολεξία όπως και οι πηγές της Αγίας Βαρβάρας. Παράλληλα, οι καλλιεργητές τόσο στο οροπέδιο του Κ. Νευροκοπίου όσο και στην πεδιάδα της Δράμας, αντιμετώπιζαν προβλήματα άρδευσης, ενώ είχαμε φτάσει στο σημείο να γίνει και μια σύσκεψη υπό την προεδρία του περιφερειάρχη Αν. Μακεδονίας – Θράκης κ. Τοψίδη, ώστε να ανοίξει το φράγμα στην περιοχή της Νικήσιανης και να μπορέσει να αρδευτούν οι καλλιέργειες στον κάμπο της Δράμας.
Τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν ήταν έντονα και μέσα από αυτά, αναδείχθηκε η ανάγκης λήψης μέτρων, όπως η δημιουργία φράγματος στο Καρβουνόρεμα του Δήμου Νευροκοπίου, η ανάγκη να προχωρήσουν επιτέλους μετά από δεκαετίες τα έργα κατασκευής του φράγματος Τεμένους στην περιοχή του Παρανεστίου από τη ΔΕΗ για την άρδευση μέρους του κάμπου της Δράμας, καθώς και η δημιουργία ταμιευτήρων σε διάφορα σημεία.
Από εκείνα τα δύο δύσκολα χρόνια, σήμερα βλέπουμε τα νερά να επιστρέφουν στη Δράμα, να γεμίζουν οι πηγές της Αγίας Βαρβάρας και μάλιστα και σε αρκετά υπόγεια της πόλης το νερά έχουν ήδη ανέβει.
Είναι όμως αυτό ένα δείγμα που θα μπορούσε να δώσει ελπίδες για τη συνέχεια, για το επερχόμενο καλοκαίρι; Πόσο θα κρατήσουν αυτά τα νερά και κατά πόσο μπορούμε να κάνουμε σωστή διαχείριση ώστε να μην … ξεμείνουμε από εδώ και πέρα; Φυσικά, όλα εξαρτώνται πλέον από την κλιματική αλλαγή και αυτό σίγουρα το έχουμε καταλάβει. Το ζήτημα είναι, τι μπορούμε να κάνουμε από εδώ και πέρα.
Γι’ αυτά τα ζητήματα, ο «Π.Τ.» μιλάει με τον κ. Ιορδάνη Κασαπίδη, Δασοπόνο – Υδρολόγο και ιδρυτή της ΑμΚΕ Roots, προκειμένου να δούμε πού βρισκόμαστε σήμερα όσον αφορά στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Δείκτης η Αγία Βαρβάρα
Ζητώντας του αρχικά να κάνει ένα σχόλιο σχετικά με το ότι αυτή την εποχή φαίνεται οι περισσότερες πηγές να έχουν γεμίσει και τα νερά να είναι «φουσκωμένα» όπως λέμε, ο κ. Κασαπίδης σημειώνει:
«Όντως, αυτή την ώρα έχουμε πολύ καλές ποσότητες νερού. Από το φθινόπωρο που αφήσαμε πίσω μας, είχαμε ικανοποιητικές ποσότητες βροχοπτώσεων και χιονοπτώσεων στο Φαλακρό, όπως έχουμε κι αυτές τις μέρες. Σημαντικό είναι να καταλάβουμε ότι οι χιονοπτώσεις βοηθούν σημαντικά για τα νερά της Αγίας Βαρβάρας, είναι και ο δείκτης του υδροφόρου ορίζοντα στην περιοχή μας. Είναι ικανοποιητική η κατάσταση αυτή την ώρα και αυτό το λέμε με μια κάποια συγκρατημένη αισιοδοξία».
Επισημαίνει πάντως ότι «θα πρέπει να δούμε και άλλες παραμέτρους και δεδομένα όσο θα πλησιάζουμε προς το καλοκαίρι, όπως για παράδειγμα τη διαχείριση και τη χρήση του νερού. Για παράδειγμα τι ποσότητες άντλησης έχουμε για αρδεύσεις από τους αγρότες, αλλά και την βιομηχανική του χρήση από διάφορες εγκαταστάσεις στην περιοχή».
Τονίζει ότι αυτή την ώρα είμαστε πολύ καλύτερα από την περσινή χρονιά, «αλλά αυτό θα το δούμε το επόμενο καλοκαίρι. Πλέον δεν μπορείς να υπολογίσεις, γιατί δεν έχουμε τα απαραίτητα εκείνα στοιχεία για την κατανάλωση που γίνεται στο βιομηχανικό και στον αγροτικό τομέα».
Σωστή διαχείριση και δεδομένα
Ερωτώμενος για το τι θα μπορούσε να γίνει για μια σωστή διαχείριση των υδάτων στην περιοχή μας, ο κ. Κασαπίδης, σημειώνει αρχικά ότι, «σ’ αυτό σίγουρα παίζει ρόλο να δούμε τη χρήση που γίνεται, σε τι ποσότητες και πού, πάνω στον χάρτη. Να δούμε δηλαδή στην περιοχή που γίνεται πιο έντονη, που χρησιμοποιούμε παραπάνω νερό. Και μετά εκεί, παίρνεις τα δεδομένα, τη χρήση, παίρνεις τα δεδομένα από τους μετεωρολογικούς σταθμούς τι ποσότητες είχες από τη βροχή, τι ποσότητες από χιόνι και τα λοιπά, και προσπαθείς να κάνεις μια διαχείριση».
Φράγματα…
Ερωτώμενος κατά πόσο σήμερα μπορούν να γίνουν κάποια έργα όπως φράγματα ή άλλα στην περιοχή της Δράμας, ο κ. Κασαπίδης τονίζει: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση εδώ και χρόνια αποφεύγει να χρηματοδοτήσει τέτοιες ενέργειες. Πιο πολύ τώρα τα φράγματα μπορείς να τα εντάξεις στο αντιπλημμυρικό, που και σ’ αυτό πλέον με δυσκολία νομίζω να μπορείς να εντάξεις ένα μεγάλο φράγμα. Αλλά νομίζω ότι το πώς θα κάνουμε διαχείριση των υδάτων στην Ελλάδα είναι ακόμα λίγο δύσκολο, γιατί δεν έχουμε επαρκή δεδομένα χρήσης. Μπορεί να έχουμε από κάποιες κατηγορίες στοιχεία, σίγουρα όμως η μεγάλη ποσότητα χρήσης είναι νομίζω κατά κύριο λόγο στον αγροτικό τομέα και στο βιομηχανικό εδώ στον νομό της Δράμας».
Από τον ορεινό όγκο τα νερά της Δράμας
Στη διαπίστωση ότι κατά κύριο λόγο το μεγαλύτερο ποσοστό των υδάτων στη Δράμα έρχεται από τα ορεινά του Φαλακρού, ο ίδιος απαντάει θετικά. «Ναι, και αυτό γιατί είναι η λεκάνη της Δράμας. Είναι ο κύριος ορεινός όγκος της περιοχής, η βόρεια πλευρά η οποία μας δίνει τα νερά στην πεδιάδα στη δική μας περιοχή, ενώ λιγότερα έρχονται και από δυτικά, από το Μενοίκιο, από Αγγίτη».
Εξηγεί στο σημείο αυτό, ότι, «ο Αγγίτης για εμάς είναι ένα μικρό κομμάτι, και πηγαίνει το περισσότερο προς τα χωριά των Σερρών».
Διευκρινίζει ακόμα, ότι «θα πρέπει να βρούμε το ισοζύγιο και αυτό είναι το δύσκολο. Να βρούμε το ισοζύγιο δηλαδή της κατανάλωσης. Για παράδειγμα, τι πηγαίνει στις καλλιέργειες, τι νερό χρειάζονται και πόσο νερό μπορεί να διατεθεί πλέον εκεί, που κι αυτό είναι δύσκολο γιατί με τα καιρικά δεδομένα τώρα δεν ξέρεις πώς θα εξελιχθεί».
Έργα ορεινής υδρονομίας
Στην ερώτηση αν μπορούμε με κάποιο τρόπο να κάνουμε αποταμίευση του νερού για δύσκολες περιόδους, επισημαίνει ότι «υπάρχουν διάφοροι τρόποι. Δεν ξέρω κατά πόσο είναι εφικτό εδώ στην Ελλάδα και βάσει της νομοθεσίας. Δηλαδή κάποια πράγματα γίνονται στην Ευρώπη. Εδώ στην Ελλάδα δεν βοηθάει ιδιαίτερα και το ανάγλυφο που είναι λίγο πιο άγριο και είναι δύσκολο».
Σημειώνει ακόμα στο σημείο αυτό, ότι, «αυτό που έκαναν παλαιότερα τα Δασαρχεία με τα μικρά φράγματα και σήμερα έχουν εγκαταλειφθεί, είχε ένα θετικό αποτέλεσμα. Μικρά φράγματα στα ορεινά, βοηθούσαν και στο αντιπλημμυρικό, αλλά και στο ότι κρατούσαν σε διάφορα σημεία μικρές ποσότητες νερού, τις οποίες αποδέσμευαν αργά στον υδροφόρο ορίζοντα. Όμως, μετά το 1990 οι επιδοτήσεις αυτές σταμάτησαν και έτσι εγκαταλείφθηκαν όλα αυτά τα έργα ορεινής υδρονομίας. Αυτά τα μικρά φράγματα στα ορεινά, συγκρατούσαν την ορμή των υδάτων, ενώ κατέβαιναν πιο αργά στον κύριο ποταμό και μετά στην πεδιάδα.
