Τα κάλαντα του Λαζάρου
από την Θρακική Εστίας Δράμας
Μιλάει στον Π.Τ. η κα. Χρύσα Σιδερά, μέλος της Θρακικής Εστίας Δράμας
Του Θρασύβουλου Πεγγαρά
Τα πασχαλινά έθιμα ξεκινούν από το Σάββατο του Λαζάρου. Ένα από αυτά είναι και τα Θρακικά κάλαντα του Λαζάρου, τα οποία αποτελούν ένα προαγγελτικό μήνυμα της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα, εστιάζοντας στην ελπίδα και την άνοιξη. Τα παιδιά κατά ομάδες γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας τα λαζαρικά. Τα κοριτσάκια κρατώντας πανέρι στολισμένο με λουλούδια χτυπούν τις πόρτες των σπιτιών και τραγουδούν.
Την ημέρα του Λαζάρου (Σάββατο πριν τη Κυριακή των Βαΐων), ομάδες παιδιών (παλαιότερα κυρίως κορίτσια, οι “Λαζαρίνες”) γύριζαν στα σπίτια τραγουδώντας, κρατώντας συχνά φαναράκι με κερί. Υπάρχουν καταγραφές και αρκετές εκδοχές από διάφορες περιοχές. Πολλά από αυτά τα έθιμα έρχονται από την αρχαιότητα, πολύ πριν την εμφάνιση του Χριστιανισμού, δομώντας το δίπολο θανάτου και ανάστασης, και αργότερα πολύ, κυρίως στην εποχή του βυζαντίου, μετεξελίχθηκαν από παγανιστικά, σε χριστιανικά έθιμα.
Για την όμορφη αυτή παράδοση του τόπου μας, καταλύτης για την διάσωση και την διάδοσή της αποτελεί η Θρακική Εστία Δράμας. Το μέλος της, Χρύσα Σιδερά, περιγράφει στον Π.Τ., τον τρόπο με τον οποίο ο σύλλογος, ως θεματοφύλακας των παραδόσεων, διαφυλάττει το έθιμο: «Κάθε χρόνο η Θρακική Εστία τιμά τη μνήμη του Φτωχολαζάρου, όπως είθισται να λέγεται. Τα παιδιά της Θρακικής Εστίας ετοιμάζουν από την προηγούμενη μέρα τα λαζαράκια, πλάθοντας το ζυμάρι, σε νηστίσιμη εκδοχή, σε σχήμα σαβανωμένου μικρού ανθρώπου, που αναπαριστά τον Λάζαρο. Τα ετοιμάζουμε, μαζί με τα καλαθάκια μας, τα στολίζουμε με λουλούδια της άνοιξης και βγαίνουμε, όπως κάναμε και εμείς όταν ήμασταν παιδιά, να πούμε τα κάλαντα του Λαζάρου.
Τα κάλαντα του Λαζάρου διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή, από χωριό σε χωριό. Παρόλα αυτά το έθιμο μένει ζωντανό ακόμη σε πολλές περιοχές της Θράκης. Έτσι και εμείς προσπαθούμε να δώσουμε μια όμορφη νότα, για να συνεχιστούν, να θυμηθούν οι παλιότεροι, να μάθουν οι νεότεροι. Κάνουμε τις προετοιμασίες μας και βγαίνουμε στην αγορά της Δράμας, λέμε τα κάλαντα, βλέπουμε ότι ο κόσμος δέχεται με μεγάλο ενθουσιασμό τα παιδιά, κι αυτό είναι κάτι που μας χαροποιεί πολύ. Έπειτα πηγαίνουμε και στον Μητροπολίτη Δράμας ψάλλοντας τα κάλαντα.
Μαζί μας πάντα φυσικά και η Λαζαρίνα ή ο Λάζαρος, που είναι μια κούκλα, η οποία έχει μια συγκεκριμένη δομή, γίνεται πάνω σε σταυρό. Ένα ομοίωμα δηλαδή. Και με τη συνοδεία του Λαζάρου, τα καλαθάκια μας, τα λουλουδάκια μας, πάμε και λέμε τα κάλαντα. Τα παλιότερα χρόνια μάζευαν και αβγουλάκια για να τα βάψουν την Μεγάλη Πέμπτη, κάτι που όμως τώρα πλέον δεν συνηθίζεται και πολύ».
