Για να εξευμενίσει τον καιρό και να ξορκίσει το χαλάζι
Το έθιμο του «Χαλαζία» αναβιώνει
σήμερα στο Περιθώρι Κ. Νευροκοπίου
Στον Π.Τ. μιλάει ο πρόεδρος της Τ.Κ. Περιθωρίου, Άγγελος Προσώτσανλης
Του Θρασύβουλου Πεγγαρά
Το έθιμο του «Χαλαζία» έχει ως στόχο την καρποφορία, την καλή σοδειά, αλλά και να ξορκίσει την πιθανότητα χαλαζόπτωσης στα χωράφια. Το όνομα «χαλαζία» βγαίνει από το χαλάζι, μιας και οι παλαιότεροι έλεγαν ότι είναι η γιορτή του χαλαζιού. Ένα καιρικό φαινόμενο που καταστρέφει τις καλλιέργειες, ματαιώνοντας τον μόχθο των αγροτών και αφήνοντας άδεια τα τραπέζια τους.
Ο «Χαλαζίας», είναι ένα παλιό έθιμο που οι σημερινοί κάτοικοι του Περιθωρίου έχουν βρει και ακολουθούν από τους προγόνους τους. Όπως περιγράφει στον Π.Τ. ο πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Περιθωρίου, Άγγελος Προσώτσανλης, πρόκειται για έθιμο που αναβιώνει κάθε χρόνο, εδώ και πάνω από έναν αιώνα, και αξιοσημείωτο είναι πως το περιμένουν με μεγάλη προσμονή, από τα μικρά παιδιά έως και οι γηραιότεροι: «Τα παλαιότερα χρόνια, πριν έρθουν πρόσφυγες με την ανταλλαγή των πληθυσμών, στην περιοχή ζούσαν μόνο ντόπιοι πληθυσμοί.
Τότε, επειδή υπήρχαν διάφορες διαμάχες με τα διπλανά χωριά, σε μια προσπάθεια να οχυρώσουν τα χωράφια τους, να ξεχωρίσουν τα σύνορα του ενός χωριού από το άλλο, αλλά και να βοσκάνε τα ζώα τους σε άλλα χωράφια, έχτιζαν εκκλησάκια. Με τη λογική ότι ένα εκκλησάκι δεν το γκρεμίζει κανένας. Και αυτά τα εκκλησάκια οριοθετούσαν τα σύνορα του χωριού».
Σύμφωνα με το έθιμο, πέντε μέρες μετά το Πάσχα, οι κάτοικοι της περιοχής, ψέλνοντας το Χριστός Ανέστη και κρατώντας εικόνες από το Ιερό της κεντρικής εκκλησίας, περνάνε απ’ όλα τα εκκλησάκια, αλλά και από τα μνήματα. Ο κ. Άγγελος Προσώτσανλης δίνει στον Π.Τ. το ακριβές στίγμα της διαδρομής και των σταθμών που περιλαμβάνει: «Η διαδρομή ξεκινάει από τον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου, και με την ευχή του πατέρα της εκκλησίας, μπαίνουν μέσα στο βουνό ψάλλοντας το Χριστός Ανέστη. Καθ’ όλη τη διάρκεια του εθίμου, οι καμπάνες στο χωριό χτυπάνε χαρμόσυνα και μικροί και μεγάλοι που συμμετέχουν στο δρώμενο, κάνουν στάσεις σε όλα τα εξωκκλήσια που συναντάμε στο δρόμο μας.
Η πορεία καταλήγει στο εξωκκλήσι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, όπου εκεί τους περιμένουν από την Εκκλησιαστική Επιτροπή για να τους κεράσουν ένα έδεσμα και μετά από λίγη ώρα ξεκούρασης, γυρνούν από τον ίδιο δρόμο μέχρι τον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου. Χαρακτηριστικό του εθίμου είναι ότι, στο δρόμο τους, όπου βρουν καρποφόρα δέντρα, ανοίγουν τρύπα στον κορμό του δέντρου με μια αρίδα και βάζουν μέσα το λεγόμενο νάμα που το έχει διαβάσει ο παπάς το πρωί. Είναι ένα κομμάτι αντίδωρο και ξανακλείνουν την τρύπα με γνήσιο κερί. Αυτό σημαδεύει κάθε χρόνο τα καρποφόρα δέντρα, γνωρίζοντας ότι αυτά είναι και τα σύνορα του χωριού.
Σήμερα, το έθιμο αυτό έχει μια ακόμα έννοια, καθώς οι κάτοικοι του Περιθωρίου, κατά κύριο λόγο είναι αγρότες και αυτή την εποχή σπέρνουν κυρίως πατάτες. Με τη λιτανεία αυτή γύρω από το χωριό, επιδιώκουν να εξευμενίσουν τον καιρό, για να έχουν καλή παραγωγή, αλλά και για να μην ρίξει χαλάζι που θα καταστρέψει τις καλλιέργειες στα χωράφια τους».
