Με στόχο την αναγέννηση της ιστορικής οδού Βενιζέλου
Το ιστορικό «Καφενείο Ελευθερία»
αναζητά ταυτότητα χρήσης
καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους
Μια πρόταση διασύνδεσης του Πανεπιστημίου με την τοπική κοινωνία
Του Θανάση Πολυμένη
ΟΠΩΣ ΕΧΟΥΜΕ ήδη γράψει στα μέσα Απριλίου στον «Π.Τ.», σύντομα αναμένεται να ξεκινήσουν το επόμενο διάστημα, οι εργασίες ανακατασκευής και αναπαλαίωσης του αλλοτινού ξενοδοχείο ΣΑΝΤΡΑΛ, επί της οδού Βενιζέλου.
Το κτίριο είχε αγοράσει ο αείμνηστος ιδρυτής και πρόεδρος της εταιρείας Raycap, και σύντομα θα έχουμε σημαντικές εξελίξεις γι’ αυτό.
Στόχος του σημερινού σημειώματος, είναι η αναβάθμιση και λειτουργία του γνωστού σε όλους μας «Καφενείου Ελευθερία», ακριβώς απέναντι από το ΣΑΝΤΡΑΛ, ώστε αν κάποια στιγμή μπορέσει να λειτουργήσει και αυτό από την πλευρά του Δήμου, η οδός Βενιζέλου θα γνωρίσει μια σημαντική αναβάθμιση.
Το «Καφενείο Ελευθερία» ανήκει στο Δήμο Δράμας. Για πολλά χρόνια λειτούργησε ως νεανικό καφενείο, ενοικιαζόμενο από ιδιώτη επιχειρηματία. Παρ’ όλα αυτά, επειδή έφτασε στο σημείο να αφήσει ένα μεγάλο χρέος, ο Δήμος προχώρησε στην αποβολή του επιχειρηματία το 2019 και έκτοτε δεν διατέθηκε ξανά προς εκμίσθωση.
Το 2021 και μετά από την σχετική αδειοδότηση από την Υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων του Υπουργείου Πολιτισμού που εδρεύει στην Ξάνθη, ανακαινίστηκε πλήρως και έκτοτε λειτουργεί μόνο κατά την περίοδο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου.
Το πρόβλημα είναι ότι ένας όμορφος και ιστορικός χώρος παραμένει αναξιοποίητος και χωρίς καμιά χρησιμότητα. Για παράδειγμα, θα μπορούσε καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους να χρησιμοποιείται από το Δήμο Δράμας, είτε ως ένα κέντρο ενημέρωσης επισκεπτών ή για κάποιες άλλες χρήσεις και τον Σεπτέμβριο να χρησιμοποιείται και για το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους.
Η διασύνδεση του Πανεπιστημίου με την τοπική κοινωνία
Μια άλλη πρόταση που θα μπορούσε να αναπτυχθεί, είναι η χρήση του από τα δύο Πανεπιστημιακά Τμήματα του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης στη Δράμα: Του Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Ανθεκτικότητας και του Αμπελουργίας – Οινολογίας.
Ο χώρος είναι ιδανικός, ώστε να υπάρξει στην πόλη της Δράμας ένα κέντρο, ένα σημείο συνάντησης των φοιτητών και συμπολιτών μας, με στόχο την ενσωμάτωση του Πανεπιστημίου και των φοιτητών στην τοπική κοινωνία.
Μέσα από διάφορες δράσεις, θα μπορούσε να υπάρξει μια συνύπαρξη φοιτητών και συμπολιτών μας ακόμα και φορέων, ώστε να ενδυναμώσει ο ρόλος του Πανεπιστημίου στην πόλη και να γίνει γνωστό το σημαντικό έργο που παρέχει.
Τουριστική προβολή και οργάνωση του Δήμου
Με επίσημη ανακοίνωσή του τον Αύγουστο του 2023, ο Εμπορικός Σύλλογος Δράμας ζητάει από το Δήμο Δράμας, να του παραχωρηθεί ο χώρος ώστε να το λειτουργήσει ως Λέσχη Επιχειρηματιών.
Η πρόταση αυτή προφανώς και δεν προχώρησε με αποτέλεσμα να παραμένει κλειστό ακόμα και σήμερα.
Στις αρχές Απριλίου 2026, ο νέος εντεταλμένος σύμβουλος για θέματα Τουρισμού του Δήμου Δράμας κ. Γκλαβόπουλος, ανακοίνωνε ότι, η αξιοποίηση του «Καφενείου Ελευθερία» αποτελεί προτεραιότητα για το Δήμο Δράμας. Όπως σημείωνε μάλιστα, στόχος του Δήμου δεν είναι η λειτουργία του ως καφέ – μπαρ ή κέντρο εστίασης, αλλά ένας διευρυμένος χώρος για την τουριστική προβολή και οργάνωση που έχει ανάγκη ο Δήμος Δράμας. Και είχε αναγγείλει μάλιστα και τη διαβούλευση μεταξύ του Δήμου Δράμας, του Εμπορικού Συλλόγου Δράμας, της Ένωσης Ξενοδόχων Ν. Δράμας και εκπροσώπους του φορέα των Οινοπαραγωγών Δράμας.
Σήμερα ακόμα, ο χώρος παραμένει αναξιοποίητος και δυστυχώς όσο περνάει ο καιρός ρημάζει. Προς το παρόν δεν υπάρχει καμιά συγκεκριμένη ανακοίνωση για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ο χώρος.
Σίγουρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πολλές και διάφορες χρήσεις. Το θέμα είναι να μπορέσει να έχει μια ζωντανή λειτουργία και να παραμένει ανοικτό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ενώ μετά από την ανακατασκευή και ανακαίνιση του πρώην ξενοδοχείου ΣΑΝΤΡΑΛ, σίγουρα θα υπάρξει μια σημαντική αναβάθμιση στην οδό Βενιζέλου.
Ο χώρος προσφέρεται, καθώς στο δεύτερο όροφο του κτιρίου βρίσκεται η ομώνυμη αίθουσα «Ελευθερία» για παρουσίαση εκθέσεων, ενώ λίγα μέτρα πιο πάνω, είναι τα Βυζαντινά Τείχη και ο ναός της Αγίας Σοφίας, ο οποίος παρουσιάζει ένα σημαντικό αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Το «Καφενείο Ελευθερία» βρίσκεται επίσης εντός του ιστορικού κέντρου της πόλης.
Φυσικά, για να μπορέσει να λειτουργήσει σε μια καθημερινή βάση ένα τέτοιο Κέντρο Ενημέρωσης, απαιτείται και το κατάλληλο προσωπικό. Μπορεί να είναι ένα ή δύο άτομα και να παραμένει ανοικτό από το πρωί μέχρι και τις 21.00 το βράδυ. Η ενημέρωση δεν μπορεί να γίνεται μόνο πρωινές ώρες. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να πληρώνει το προσωπικό αυτό.
Σε πρόσφατο δημοσίευμα είχαμε αναφερθεί στη λειτουργία του Ενυδρείου Μυλοποτάμου που έκλεισε εξαιτίας έλλειψης προσωπικού, όπως και ότι ο Δήμος Δράμας αναζητεί έναν τρόπο λειτουργίας για το Κέντρου Οίνου και Αποσταγμάτων στη Χωριστή. Τεράστια η αδυναμία του Δήμου να βρει προσωπικό να το λειτουργήσει!
Πώς θα μπορέσει να λειτουργήσει μια σύμπραξη Δήμου, Εμπορικού Συλλόγου, Ένωσης Ξενοδόχων και Οινοπαραγωγών. Θα υπάρχει προσωπικό ή θα ανοίγει μια στο τόσο;
Ένας ιστορικός χώρος
Το «Καφενείο Ελευθερία», χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, 1906 – 1907, από την Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα της Δράμας και τον αείμνηστο Μητροπολίτη Δράμας Χρυσόστομο επί της οδού Ερμού (τότε, λόγω παρακείμενου ταχυδρομείου), στη συμβολή των σημερινών οδών Βενιζέλου και Κουντουριώτου. Μετά την απελευθέρωση της πόλης πήρε το όνομα «Ελευθερία».
Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον νεοκλασικό με στοιχεία μπαρόκ κτίριο, όπου με μεγάλη επιτυχία ο Αρχιτέκτονας (δυστυχώς δεν είναι γνωστό το όνομά του) έχει δώσει λύση στο δύσκολο πρόβλημα της γωνίας. Αρχικά ο χώρος χρησιμοποιήθηκε ως εντευκτήριο, δηλαδή τόπος συγκέντρωσης των προυχόντων της περιοχής, όπου και οργανώθηκε ο Μακεδονικός Αγώνας (1904—1908). Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος χρησιμοποιούσε τον όροφο του κτιρίου ως στέκι για να οργανώσει τους απελευθερωτικούς αγώνες της εποχής.
Έπειτα, ο ισόγειος χώρος λειτούργησε ως καφέ-ζαχαροπλαστείο έως τα χρόνια της βουλγαρικής κατοχής (1941-1944), οπότε και κατασχέθηκε από τους κατακτητές και χρησιμοποιήθηκε ως λέσχη. Ο όροφος του κτιρίου είχε διάφορες χρήσεις κατά τη διάρκεια όλων αυτών των ετών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η χρήση του ορόφου, κατά τη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο ως «στρατοδικείο». Οι Βούλγαροι καταδίκαζαν εκεί Δραμινούς πολίτες και τους οδηγούσαν στο θάνατο με συνοπτικές διαδικασίες δια απαγχονισμού.
Μετά την απελευθέρωση της πόλης ο ισόγειος χώρος επαναλειτούργησε ως καφενείο και πήρε το όνομα «Ελευθερία», ταυτόχρονα με τη μετονομασία της οδού «Ερμού» σε οδό «Ελευθερίου Βενιζέλου» και της κεντρικής πλατείας της πόλης σε «Πλατεία Ελευθερίας».
Ιδιοκτήτης του οικοδομήματος ήταν καταρχάς η Μητρόπολη της Δράμας. Το 1965 περίπου παραχωρήθηκε χωρίς συμβόλαιο στο Διδασκαλικό Σύλλογο και το 1994 στο Δήμο της Δράμας, οπότε και αναπαλαιώθηκε.
[Σημ. Τα ιστορικά στοιχεία για το «Καφενείο Ελευθερία» από εργασία του 1ου ΕΠΑΛ Δράμας.]
