Παρουσιάστηκε το βιβλίο «Γεντί Κουλέ» του Σπ. Κουζινόπουλου
Το κολαστήριο του Γεντί Κουλέ
και η ιστορική του περίοδος
από το 1896 έως το 1989
Κουζινόπουλος: «Η γαλλική Βαστίλη μπροστά στο Γεντί Κουλέ θυμίζει σουίτα πεντάστερου ξενοδοχείου»
Του Θανάση Πολυμένη
ΠΛΗΘΟΣ κόσμου παρέστη στην παρουσίαση του βιβλίου του δημοσιογράφου κ. Σπύρου Κουζινόπουλου με τίτλο: «Γεντί Κουλέ – Η Βαστίλης της Θεσσαλονίκης».
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στη φιλόξενη αίθουσα εκδηλώσεων της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Δράμας το βράδυ της Τετάρτης 4 Μαρτίου. Τη διοργάνωση είχαν ο Σύλλογος Δικαστικών Υπαλλήλων Δράμας, ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Δράμας, η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Δράμας και οι εκδόσεις «ΙΑΝΟΣ».
Για το βιβλίο μίλησε ο ίδιος ο συγγραφέας και δημοσιογράφος κ. Κουζινόπουλος, ο διδάκτωρ Ιστορίας και εκπαιδευτικός κ. Νικόλαος Θ. Γεωργιάδης, η αντιπρόεδρος του Συλλόγου Δικαστικών Υπαλλήλων κα. Ράνια Κοσμίδου, ο εκπαιδευτικός κ. Δημήτρης Καζάκης, ενώ χαιρετισμό απηύθυνε ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Δράμας κ. Αναστάσιος Πούλιος. Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα του Μορφωτικού Ιδρύματος της Ένωσης Συντακτών Μακεδονίας Θράκης. Στο τέλος της παρουσίασης μουσικό συγκρότημα έπαιξε τραγούδια που γράφτηκαν για το Γεντί Κουλέ.
Το βιβλίο αποτελεί προϊόν έρευνας 50 ετών και καταγράφει την ιστορία ενός αιώνα (1896-1989), ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στους Δραμινούς πολιτικούς κρατούμενους και εκτελεσμένους, των οποίων τα ιδανικά και η στάση ζωής αναδεικνύονται μέσα από το έργο.
Οι ομιλητές χαρακτήρισαν τις φυλακές ως «κολαστήριο» και «κάτεργο», με συνθήκες που αποτέλεσαν «στίγμα» για την εποχή, μέχρι το οριστικό κλείσιμό τους το 1989, ενώ τονίστηκε επίσης, η ανάγκη της ιστορικής γνώσης να φτάσει στους νέους (ακόμα και στα σχολεία), ώστε η κοινωνία να διδαχθεί από το παρελθόν και να μην επαναληφθούν παρόμοιες θηριωδίες.
Κουζινόπουλος: Το κολαστήριο του Γεντί Κουλέ
Μιλώντας για το βιβλίο του στα τοπικά μέσα ενημέρωσης ο κ. Κουζινόπουλος, σημείωσε ότι ξεκίνησε την έρευνά του στα τέλη του 1974, «όταν έπεσε στα χέρια μου μια χειρόγραφη εφημεριδούλα που έβγαζαν οι πολιτικοί κρατούμενοι της περιόδου 1945-1947. Ήταν γραμμένη στο χέρι, με βάση πληροφορίες που συγκέντρωναν οι κρατούμενοι στη διάρκεια του επισκεπτηρίου, είτε από τους συγγενείς τους, είτε από τους συνηγόρους τους».
Όπως είπε, «κυκλοφορούσε χέρι με χέρι, το διάβαζε ο ένας, το έδινε στον άλλον κλπ. Έτσι, ξεκινώντας από εκεί, βρήκα και τους ανθρώπους που τη συνέτασσαν. Είναι τόσο καλλιγραφικά τοποθετημένα τα γράμματα το ένα δίπλα στο άλλο, που αν τη δει κανείς από απόσταση ενός μέτρου, νομίζει ότι είναι βγαλμένη από τυπογραφείο».
Επισημαίνει στη συνέχεια, ότι, με αφορμή αυτό το γεγονός «άρχισα να συγκεντρώνω υλικό, μαρτυρίες δεκάδων κρατουμένων –και πολιτικών και ποινικών– και έτσι μέσα από το βιβλίο μου περνάει όλη η ιστορία όχι μόνο του Γεντί Κουλέ, από το 1896 που άνοιξε ως φυλακή μέχρι το 1989 που έκλεισε (δηλαδή στη διαδρομή ενός αιώνα), αλλά περνάει όλη η ιστορία της Θεσσαλονίκης και της υπόλοιπης Βόρειας Ελλάδας αυτή την περίοδο».
Αναφερόμενος στην περίοδο αυτή, ο κ. Κουζινόπουλος επισημαίνει: «Ξεκινώντας από την περίοδο της Τουρκοκρατίας, μετά την περίοδο του Μεσοπολέμου… αναφέρω μια σειρά από εκπληκτικές αποδράσεις που είχαν γίνει μέσα από το Επταπύργιο. Πάω στα γεγονότα του Μάη του 1936 με τις μεγάλες απεργίες των καπνεργατών και στη Θεσσαλονίκη και στη Δράμα, στην Καβάλα και στις Σέρρες.
Μετά στην Κατοχή, αναφέρομαι στους 500 κρατούμενους που είχαν εκτελέσει οι Γερμανοί στο Γεντί Κουλέ την περίοδο της Κατοχής, μεταξύ των οποίων και κάποιους Δραμινούς. Και πάω στον Εμφύλιο Πόλεμο. Εκεί σημειώνονται 400 εκτελέσεις πολιτικών κρατουμένων. Είναι τα λείψανα που το τελευταίο διάστημα βρέθηκαν πίσω από το Γεντί Κουλέ σε έξι ομαδικούς τάφους».
Αναφερόμενος στο κλείσιμο του βιβλίο, σημειώνει ότι «κλείνει με την υπόθεση Παγκρατίδη, έναν νεαρό που θεωρήθηκε ως ο Δράκος του Σέιχ Σου και εκτελέστηκε, αν και τα στοιχεία βοούσαν ότι δεν ήταν αυτός ο άνθρωπος που διέπραξε τα εγκλήματα εκεί στο Γεντί Κουλέ. Και κλείνω με την υπόθεση των δύο θαρραλέων εισαγγελέων, Γιαταγάνα και Λογοθέτη, οι οποίοι την περίοδο 1985-1988 αποκάλυψαν όλο το βούρκο που επικρατούσε μέσα στο Επταπύργιο: διακίνηση ναρκωτικών, βασανιστήρια από φύλακες σε βάρος κρατουμένων, βιασμοί νεαρών κρατουμένων, χρηματισμοί κλπ. Όταν αυτά ήρθαν στο φως, αντί οι δύο εισαγγελείς να επιβραβευτούν, τους εξανάγκασαν σε παραίτηση γιατί ήθελαν να κουκουλωθούν εκείνα τα εγκλήματα που είχαν αποκαλυφθεί».
Αυτό που τέλος τονίζει ο κ. Κουζινόπουλος, είναι ότι, «το γεγονός ότι πάνω από 12 ρεμπέτικα τραγούδια γράφτηκαν για το Γεντί Κουλέ, δείχνει το πόσο άθλιες ήταν εκείνες οι συνθήκες που επικρατούσαν εκεί μέσα. Αποκαλέστηκε «κολαστήριο», «χώρος βασανιστηρίων» κλπ. Μέχρι το σημείο που αυτά τα στοιχεία που προέκυψαν, με έκαναν κάποια στιγμή να πω ότι τελικά η γαλλική Βαστίλη μπροστά στο Γεντί Κουλέ θυμίζει σουίτα πεντάστερου ξενοδοχείου. Τόσο άθλια ήταν τα πράγματα μέσα στις φυλακές Επταπυργίου».
Από αρ. Ο κ. Καζάκης, η κα. Κοσμίδου, ο κ. Κουζινόπουλος και ο κ. Γεωργιάδης.
Γεωργιάδης: Δραμινοί και Δραμινές στο Γεντί Κουλέ
Με δηλώσεις του στα τοπικά μέσα ενημέρωσης, ο Δραμινός ιστορικός κ. Γεωργιάδης, σημειώνει: «Το δικό μου τμήμα της παρουσίασης αυτής του βιβλίου έχει να κάνει με τους πολιτικούς κρατούμενους και εκτελεσμένους, κυρίως Δραμινούς, που πέρασαν τα νιάτα τους στο Γεντί Κουλέ. Πρόκειται για επτά Δραμινούς και Δραμινές, ενώ αναφέρομαι και σε άλλους τέσσερις Δραμινούς, οι οποίοι εκτελέστηκαν στον Παύλο Μελά και αναφέρονται στις τελευταίες σελίδες του συγκεκριμένου βιβλίου. Μέσα από αυτό το βιβλίο, πιστεύω ότι αναδεικνύεται περισσότερο το πολιτικό κίνητρο και η ιδεολογία, τα πιστεύω και τα ιδανικά των συγκεκριμένων εκτελεσμένων, οι οποίοι έμειναν ανυποχώρητοι, δεν λύγισαν μπροστά στο θάνατο και αντιμετώπισαν, όπως και στην Καισαριανή οι 200 κομμουνιστές, το θάνατο στα μάτια μένοντας πιστοί στα ιδανικά τους, όντας και αυτοί κομμουνιστές».
Καζάκης: Να διδάσκεται στο σχολείο
Με τη σειρά του, ο κ. Καζάκης αναφέρθηκε στο ποιοι ήταν οι συνειρμοί που του δημιουργήθηκαν με το διάβασμα του βιβλίου όπως και ορισμένα ερωτήματα. Ο ίδιος δεν αναφέρθηκε σε λεπτομέρειες, πρότεινε όμως, ότι, «ίσως θα έπρεπε να διδάσκεται και στα σχολεία αυτό το βιβλίο. Αλλά θα το συνδέσω με ό,τι άλλες παραστάσεις έχουμε εμείς οι απλοί αναγνώστες από τις φυλακές, από πού έχουμε αυτές τις εικόνες και τι έρχεται να προσθέσει αυτό το βιβλίο. Το σημαντικότερο είναι πώς αλλάζει άρδην την εικόνα που έχουμε για τη φυλακή, γιατί νομίζω ότι όλοι από τις παραστάσεις που έχουμε, έχουμε μια εσφαλμένη εικόνα. Και σε αυτό θέλω να σταθώ. Στο τι έρχεται να προσθέσει και πώς έρχεται να μας δώσει πλέον μια πραγματική εικόνα και ότι, όπως λέω και στο τέλος της παρουσίασής μου, δεν μπορούμε πλέον να λέμε “εγώ δεν ήξερα” ή “δεν μπορούσα να το φανταστώ”. Γιατί τώρα ξέρουμε».
Κοσμίδου: Ο ιστορικός μας ρόλος
Σε δηλώσεις της στα τοπικά μέσα ενημέρωσης, η κα. Κοσμίδου τόνισε: «Ως απλή αναγνώστρια, επικεντρώνομαι στο κομμάτι των πολιτικών κρατουμένων, το οποίο είναι και το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου και μιλάει για ταραγμένες περιόδους της ελληνικής ιστορίας και πώς αυτές συνδέονται με τη ζωή των κρατουμένων και με τις συνθήκες των φυλακών. Πρόκειται για ένα κολαστήριο, ένα κάτεργο, όπου χιλιάδες αγωνιστές άφησαν την τελευταία τους πνοή ή φυλακίστηκαν και στη συνέχεια εκτελέστηκαν. Με ενδιαφέρει να θέσω κάποιους προβληματισμούς και όλοι να αφομοιώσουμε τον ιστορικό μας ρόλο στο σήμερα με καλύτερο τρόπο μέσα από τη γνώση που μας προσφέρει αυτό το βιβλίο»
Πούλιος: Ιστορική μνήμη
Στις δηλώσεις του τέλος ο κ. Πούλιος, σημείωσε ότι ο κ. Κουζινόπουλος, «είναι ένας άνθρωπος που έχει ασχοληθεί εδώ και πολλά χρόνια με την ιστορία του τόπου μας, κυρίως την ιστορία της Βόρειας Ελλάδας και της Θεσσαλονίκης. Συμβάλλει τα μέγιστα στην ιστορική μνήμη και θεωρώ ότι οι εποχές που ζούμε είναι εξαιρετικά απαραίτητο, όχι απλώς να έχουμε ιστορική μνήμη, αλλά να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα γεγονότα της ιστορίας αυτού του τόπου, να έχουμε στάση απέναντι σε αυτά, κυρίως για να μην τα ξαναζήσουμε».
Όπως τόνισε, «το σημαντικό είναι ότι οι συνθήκες κράτησης που περιγράφονται αδρά μέσα στο βιβλίο, οι απάνθρωπες συνθήκες κράτησης στις φυλακές του Γεντί Κουλέ, είναι ένα στίγμα για την εποχή μας και ευτυχώς που το 1989 οι φυλακές αυτές έκλεισαν οριστικά».
