Το «Σοκ του Μέλλοντος» είναι εδώ:
Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως το Τρίτο Κύμα της Ανθρωπότητας
Γράφει ο Παναγιώτης Μαραβέλιας
Με το σημερινό άρθρο ας πάμε λίγο πιο βαθιά στην κατανόηση μιας επανάστασης που δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά την ίδια την ουσία της ανθρώπινης οργάνωσης και της κρατικής υπόστασης. Αν ο Άλβιν Τόφλερ (Αμερικανός μελλοντολόγος και συγγραφέας, «Το Σοκ του Μέλλοντος» (Future Shock), το «Τρίτο Κύμα» (The Third Wave) γνωστός για τις προβλέψεις του σχετικά με την επανάσταση της πληροφορίας και τις κοινωνικές επιπτώσεις της τεχνολογίας) περιέγραφε το «Τρίτο Κύμα» ως τη μετάβαση στην κοινωνία της πληροφορίας, σήμερα βρισκόμαστε στους «πρόποδες της Μοναδικότητας» (Singularity), όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) παύει να είναι ένα απλό εργαλείο και μετατρέπεται σε έναν αυτόνομο πράκτορα (agent), έναν παράγοντα δηλαδή που δρα αυτόνομα.
Βρισκόμαστε στις παρυφές μιας μεταβολής τόσο βαθιάς, που οι παλιοί κανόνες της ιστορίας μοιάζουν πλέον με ξεθωριασμένα χειρόγραφα. Αν λοιπόν ο Άλβιν Τόφλερ ζούσε σήμερα, θα αναγνώριζε στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) όχι απλώς μια νέα εφεύρεση, αλλά το «Τρίτο Κύμα» (το Πρώτο Κύμα η Αγροτική Επανάσταση, το Δεύτερο Κύμα η Βιομηχανική Επανάσταση) που έρχεται να σαρώσει τη βιομηχανική εποχή. Δεν κατασκευάζουμε πλέον εργαλεία αλλά κυοφορούμε ένα νέο ψηφιακό είδος.
Να εξηγήσω λίγο τους παραπάνω όρους που είναι όμως πλέον του συρμού στον χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τι σημαίνει «Πρόποδες της Μοναδικότητας» (Foothills of the Singularity); Ο όρος αυτός, τον οποίο χρησιμοποίησε ο Demis Hassabis (CEO της Google DeepMind, Κυπριακης καταγωγής με βραβείο Νόμπελ στην Χημεία), περιγράφει τη χρονική και εξελικτική στιγμή στην οποία βρίσκεται η κοινωνία μας σήμερα. Η «Μοναδικότητα» (Singularity) αναφέρεται στην εποχή που θα αναδυθεί η Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη (AGI), μια μορφή ΤΝ που θα είναι πραγματικά γενική και ικανή να εκτελέσει οποιαδήποτε γνωστική εργασία μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος. Τι είναι ο «Πράκτορας» (Agent) στην Τεχνητή Νοημοσύνη; Η μετάβαση της ΤΝ από «εργαλείο» σε «πράκτορα» είναι η πιο σημαντική ποιοτική αλλαγή στη σχέση ανθρώπου-μηχανής. Σε αντίθεση με όλα τα προηγούμενα ανθρώπινα εργαλεία (όπως το τυπογραφείο ή η ατομική βόμβα) που χρειάζονται έναν άνθρωπο για να αποφασίσει πώς θα χρησιμοποιηθούν, ο πράκτορας ΤΝ μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις ανεξάρτητα, ένα «νέο ψηφιακό είδος»— που θα δρα, θα μαθαίνει και θα συνεργάζεται μαζί μας σε κάθε πτυχή της ζωής μας.
Στο παρελθόν, όπως έχουμε πει, οι εφευρέσεις μας —από το τυπογραφείο μέχρι την ατομική βόμβα— ήταν παθητικά εργαλεία που απαιτούσαν το ανθρώπινο χέρι για να λειτουργήσουν. Σήμερα, η ΤΝ αναδύεται ως ανεξάρτητος πράκτορας (agent) με δική του ικανότητα λήψης αποφάσεων, σχεδιασμού και δράσης.
- Ένα ερώτημα που πρέπει να μας απασχολήσει είναι: Πώς θα νιώσουμε όταν οι «πράκτορες» —δισεκατομμύρια αλγόριθμοι που ταξιδεύουν με την ταχύτητα του φωτός— ενσωματωθούν στην κοινωνία μας χωρίς να ζητήσουν άδεια, αλλάζοντας για πάντα τον πολιτισμό και την οικονομία μας;
Η γεωπολιτική σκακιέρα δεν ορίζεται πλέον μόνο από σημαίες και σύνορα. Ζούμε την ανάδυση μιας «τεχνο-πολικής τάξης», όπου οι τεχνολογικοί κολοσσοί έχουν μεγαλύτερη επιρροή στην ταυτότητα και την ασφάλειά μας από τις παραδοσιακές κυβερνήσεις. Στην Ουκρανία, είδαμε το μέλλον, ποιό δηλαδή, ένας διαφανής θάλαμος επιχειρήσεων, όπου τα drones και η αυτοματοποίηση καθιστούν τα τανκς και τα παραδοσιακά όπλα «εκλεκτά κειμήλια» του παρελθόντος.
- Το ερώτημα μας είναι: Είμαστε έτοιμοι για έναν κόσμο όπου η ασφάλειά μας δεν θα εξαρτάται από έναν στρατιώτη, αλλά από έναν αλγόριθμο που εκτελεί «σμήνη» επιθέσεων σε χιλιοστά του δευτερολέπτου;
Γιατί, παρά την τεχνολογική έκρηξη, η οικονομία μας αναπτύσσεται ακόμα με το «αργό» 2% της βιομηχανικής εποχής; Η απάντηση κρύβεται στους «αδύναμους κρίκους» (weak links), τις ανθρώπινες δηλαδή εργασίες που λειτουργούν ως σημεία συμφόρησης. Όταν όμως η ΤΝ αυτοματοποιήσει και αυτούς τους κρίκους, η ανάπτυξη θα μπορούσε να εκτοξευθεί στο 50% ετησίως, οδηγώντας μας σε έναν κόσμο μετα-σπανιότητας (post–scarcity), όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) θα αποτελεί τον καταλύτη για τη μετάβαση σε αυτόν τον «κόσμο της αφθονίας» όπου δεν θα υπάρχουν σπάνια, δυσκολόβρετα δηλαδή αγαθά.
- Το ερώτημα μας γίνεται: Σε έναν κόσμο όπου η νοημοσύνη και η ενέργεια θα είναι άφθονες και δωρεάν, τι θα δίνει νόημα στη ζωή μας πέρα από την εργασία για την επιβίωση;
Η εποχή του «προγραμματιστή» τελειώνει, η εποχή του «αρχιτέκτονα» αρχίζει. Δεν θα γράφουμε πλέον κώδικα, αλλά θα καθοδηγούμε στρατιές από AI συνεργάτες για να χτίσουν τα οράματά μας. Η ΤΝ θα είναι ο ψυχολόγος, ο δάσκαλος και ο επιχειρηματικός μας εταίρος, προσαρμοσμένος με ακρίβεια στο δικό μας δείκτη νοημοσύνης IQ και την δική μας συναισθηματική νοημοσύνη EQ.
- Το ερώτημα που προκύπτει: Θα επιλέξουμενα γίνουμε «γεννημένοι με την ΤΝ» όπως συμβαίνει με τους σημερινούς φοιτητές και τους νέους, ενισχύοντας την προσωπική μας δράση, ή θα παραμείνουμε θεατές σε ένα μέλλον που δεν θα μπορούμε πια να κατανοήσουμε;
Ας κλείσουμε με ένα συμπέρασμα. Βρισκόμαστε στους πρόποδες της Μοναδικότητας (Singularity). Η ΤΝ είναι ένας καθρέφτης της ανθρωπότητας, αποστάζει όλη τη γνώση μας, αλλά και όλες τις προκαταλήψεις μας. Το «Σοκ του Μέλλοντος» δεν είναι η τεχνολογία η ίδια, αλλά η ταχύτητα με την οποία πρέπει να αποφασίσουμε ποια ανθρώπινα χαρακτηριστικά, όπως η ενσυναίσθηση, η καλοσύνη και η δημιουργικότητα, θα εμφυσήσουμε στο νέο αυτό ψηφιακό είδος.
Τελικά, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αλλάζει μόνο την οικονομία, αλλά και την ίδια την ανθρώπινη φύση και διακυβέρνηση ,δεν είναι κάτι «έξω» από εμάς. Η ΤΝ είμαστε εμείς. Είμαστε έτοιμοι να συναντήσουμε τον εαυτό μας στο μέλλον;
