«Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός»
Το σώμα ως αρχείο-μνημείο,
που έχει βιωμένο τον χώρο
και τον χρόνο πάνω του
Στον «Π.Τ.» μίλησε ο χορογράφος, performer, filmmaker και καλλιτεχνικός διευθυντής του Athens Video Dance Project, κ. Ιωάννης Καρούνης
Του Θρασύβουλου Πεγγαρά
«Ενσωματωμένα Ίχνη: Ερμηνεύοντας την Πόλη» είναι ο τίτλος του συμμετοχικού εργαστηρίου του θεσμού του Υπουργείου Πολιτισμού «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός», που παρουσιάζεται στη Δράμα από την 7η Ιουλίου έως και τις 13 του μηνός. Το εργαστήριο γίνεται σε συνδιοργάνωση της Εταιρείας Πολιτισμού Belleville, του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δράμας και του Δήμου Δράμας. Το εργαστήριο, με υπεύθυνο τον αναγνωρισμένο performer και ερευνητή Ιωάννη Καρούνη, απευθύνεται σε καλλιτέχνες ή και ανθρώπους χωρίς προηγούμενη ενασχόληση με τον χώρο, προκειμένου να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση σώματος και αστικού χώρου, και να αναδιαμορφώσουν το σκηνικό του αστικού ιστού της πόλης, δημιουργώντας μερικές πολύ ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις στην πόλη της Δράμας. Επιπλέον, την Τρίτη 14 Ιουλίου 2026, θα πραγματοποιηθεί και μία ανοιχτή δημόσια συζήτηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας, αμέσως μετά την παράσταση «IXNOS», με τη συμμετοχή των συντελεστών, των συμμετεχόντων και του κοινού.
Καρούνης: «Στο παρελθόν χόρευα όσα δεν μπορούσα να πω. Αλλά κάποια στιγμή, χρειάζεται να καταφέρεις να πεις όλα όσα κάποτε δεν μπορούσες»
Ο «Π.Τ.» συνομίλησε με τον καλλιτέχνη κ. Καρούνη, ο οποίος, Λάκων γαρ, επέλεξε από την πρώτη του νιότη ακόμα, να εκφραστεί με την πιο λακωνική, την πιο δωρική από τις τέχνες, τον χορό. Μιλήσαμε επίσης για την πορεία και την εξέλιξη της τέχνης του συν τω χρόνω, αλλά φυσικά και για το συμμετοχικό εργαστήρι που υλοποιεί και παρουσιάζει αυτές τις μέρες στη Δράμα: «Αυτό που κάνω στην πραγματική μου ζωή, το κάνω και με την τέχνη. Συμπληρώνω κομμάτια σαν σε παζλ. Χρειάζεται να βρίσκεις κάποια κομμάτια και να συμπληρώσεις τον χάρτη βάζοντας αυτά που λείπουν. Το background μου είναι ο σύγχρονος και ο κλασικός χορός. Κάποια στιγμή αποφάσισα να περάσω στην performance art. Αισθανόμουν ότι εγκλωβιζόμουν με τον όρο της τέχνης «χορός». Έπρεπε να μπουν και άλλα πράγματα.
Εγώ χόρευα όσα δεν μπορούσα να πω, αλλά κάποια στιγμή χρειάζεται να καταφέρεις να τα πεις αυτά τα πράγματα. Έτσι, θεωρώ ότι για αυτόν τον λόγο πέρασα στην performance art. Ήθελα και άλλα στοιχεία, και τότε ήταν όταν κατάλαβα ότι ο όρος performance, δεν είναι ακριβώς, ή μόνο, παράσταση, αλλά εμπεριέχει και άλλα πράγματα. Το performing είναι γενικότερα, το πώς είσαι ως άνθρωπος, το πώς παρουσιάζεις και παρουσιάζεσαι. Είναι μια υβριδική τέχνη που άρχισε να καταγράφεται και να οριοθετείται τη δεκαετία του ’60-’70. Τώρα πλέον σπουδάζεται και στα πανεπιστήμια βέβαια. Προσωπικά, είδα ότι μου δίνει και άλλα στοιχεία, και άλλα εργαλεία έκφρασης. Είναι ένας τρόπος που με ασκεί σαν σώμα και σαν πνεύμα. Αυτό συμβαίνει και με τα κομμάτια που κάνω εδώ, στο «IXNOS».
Θα με δείτε πάνω σε μια μπάλα, πάνω σε σκάλες, πάνω σε υψώματα στον δημόσιο χώρο, σε έναν βράχο. Και μπορεί να στέκομαι εκεί 8 ώρες, πάνω σε έναν κομμένο κορμό. Φυσικά, η κάθε performance έχει και το θεωρητικό της υπόβαθρο. Ουσιαστικά προσπαθώ να είμαι μέρος του χωροχρόνου. Πολλές φορές θέλω να δημιουργήσω μια ρωγμή. Ούτως ή άλλως, καταλαβαίνω ότι φαίνεται αφύσικο για την καθημερινότητα του καθενός, να βλέπει κάποιον να στέκεται πάνω σε έναν κομμένο κορμό. Αλλά πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτό έχει να κάνει με μια εξουσία, συμβολίζει τον, συχνά, εξουσιαστικό ρόλο που παίζει ο άνθρωπος. Όταν δηλαδή, έχει κόψει ένα δέντρο και στέκεται επάνω του, ουσιαστικά έχει κόψει τα ίδια του τα πόδια. Και αυτοκαταστρέφεται.
Το πρόγραμμα «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός» του Υπουργείου Πολιτισμού, γίνεται κάθε χρόνο, εδώ και αρκετά χρόνια. Περιλαμβάνει πολλές παραστάσεις σε όλη την Ελλάδα, σε συνεργασία με αρχαιολογικούς χώρους, όπως και εδώ, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας. Άλλες παραστάσεις είναι μουσικές, άλλες θεατρικές, υπάρχει χορός, performance, εικαστικά. Η δίκη μου παράσταση έχει τον τίτλο «IXNOS».
Κάνω παράλληλα και μία διδακτορική διατριβή, και προσπαθώ να δω το σώμα σαν μνημείο-αρχείο στο δημόσιο χώρο. Μέσα από αυτή τη διατριβή ερευνώ τα ίχνη που αφήνει το σώμα στο δημόσιο χώρο και την ορατότητα. Και δημιουργώ μία σχέση. Είναι τα ίχνη που δημιουργούν ορατότητα; Ή η ορατότητα των ιχνών μας, δίνει στοιχεία για το πέρασμα και την εξέλιξη του ανθρώπου; Αυτό συνδέεται απόλυτα με το κάλεσμα που έκανε το πρόγραμμα «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός», και έχει να κάνει με το πώς ο άνθρωπος εξελίσσεται, και πώς βγάζει τα θετικά του χαρακτηριστικά στο πέρασμά του πάνω από αυτόν τον πλανήτη. Πρόκειται για μια performance 50 λεπτών, στην οποία σκηνικά-κοστούμια έχει κάνει η Μαρία Καραθάνου σε συνεργασία με μένα, τη δραματουργία η Κατερίνα Κατάκη, και την πρωτότυπη μουσική για το έργο, ο Νίκος Πεταβρίδης.
Αντιμετωπίζω το σώμα ως αρχείο-μνημείο, γιατί είμαι πεπεισμένος ότι είναι, ότι καταγράφει, ότι έχει βιωμένο τον χώρο και βιωμένο τον χρόνο πάνω του. Κουβαλάει αυτό που κουβαλάει. Και πέρα από το αν βρισκόμαστε πάνω σε έναν πλανήτη που σχετίζεται με ένα σύμπαν που διαστέλλεται, εμείς είμαστε ταξιδιώτες οι οποίοι, από τη στιγμή που έχουμε συνείδηση –και για μένα αυτό έχει σημασία, η συνειδητότητα, και πώς ανοίγουμε αυτή τη συνειδητότητα–, είμαστε όχι μόνο ταξιδιώτες που περιμένουμε να φτάσουμε κάπου, αλλά με τον τρόπο και με το πώς λειτουργούμε τη συνείδησή μας, ουσιαστικά δημιουργούμε αυτόν τον κόσμο. Ασχέτως αν δεν το καταλαβαίνουμε. Απ’ τη στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι υπάρχουμε και ότι ταξιδεύουμε, για μένα θεωρώ ότι είμαστε αισθητήρες του σύμπαντος. Δηλαδή ότι είμαστε πομποί και δέκτες. Η παράσταση, στις 14 και 15 Ιουλίου, 8:30 η ώρα το βράδυ, θα γίνει στο αίθριο του Αρχαιολογικού Μουσείου Δράμας, ανάμεσα στους κίονες και τα γλυπτά που ήδη υπάρχουν. Το σκηνικό είναι εξαιρετικό. Και νομίζω ότι η επιτροπή από το Υπουργείο Πολιτισμού έχει πέσει διάνα στην επιλογή. Θα διαρκέσει 50 λεπτά, θα δούμε ουσιαστικά μία performance χορού από ένα άτομο, από εμένα».
Workshop με τίτλο «Ερμηνεύοντας τα ίχνη της πόλης»
Ο κ. Καρούνης αναφέρεται και στο workshop που θα πραγματοποιηθεί με τίτλο «Ερμηνεύοντας τα ίχνη της πόλης»: «Έχουμε διοργανώσει και ένα workshop σε συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων, του Ανοικτού Πανεπιστημίου όπου είμαι και διδάκτορας, και του Δήμου Δράμας, όπου θα είμαστε γύρω στα 10 άτομα. Το workshop έχει τον τίτλο «Ερμηνεύοντας τα ίχνη της πόλης». Θα κάνουμε κάποιες καλλιτεχνικές παρεμβάσεις στην πόλη. Παρόλα αυτά, δεν θα οργανώσουμε, ούτε θα γνωστοποιήσουμε την ημέρα και την ώρα, γιατί δεν θέλουμε να είναι ένα event που θα προσκαλέσουμε τον κόσμο, θέλουμε να πάμε και να μας βρει τυχαία στο χώρο. Απευθυνόμαστε σε όλο τον κόσμο που περνάει, τον περαστικό. θέλουμε να κάνουμε μια ρωγμή στην καθημερινότητά του, και να δει την πλατεία του ή το δρόμο του διαφορετικά».
