Απαγορεύεται η χωρίς άδεια, αντιγραφή, αναδημοσίευση του περιεχομένου
Το βιβλιοπωλείο «Πάτσης» κατεβάζει ρολά
Το τέλος μιας εμβληματικής
εποχής για τη Δράμα
Ο άνθρωπος που ταύτισε το όνομά του με το βιβλίο εξομολογείται στον «Π.Τ.»: «Γεννήθηκα εδώ μέσα, είναι η μεγάλη μου αγάπη»
Του Θρασύβουλου Πεγγαρά
Θυμάμαι εκείνη την σκηνή σαν να ήταν χτες. Όμως έχουν περάσει κιόλας 30 χρονιά. Μέσα της δεκαετίας του ’90 λοιπόν, μαθητής της δεύτερης τάξης του γυμνασίου, όταν για δώρο γενεθλίων ζήτησα για πρώτη φορά ένα βιβλίο. Η μητέρα μου στο άκουσμα της επιθυμίας μου απόρησε, και δικαίως, αφού η απόσταση μεταξύ ποδηλάτου ειδικό για σούζες και του πιο δυνατού ζελέ για τα μαλλιά που αποτελούσαν τις ως τότε συνήθεις και επίμονες επιθυμίες μου, μέχρι το να ζητήσω για δώρο ένα βιβλίο, ήταν ομολογουμένως μεγάλη. «Είσαι σίγουρος;», μου αντιγύρισε, θαρρείς με κάποια βεβαιότητα ότι μάλλον δεν άκουσε καλά. «Θέλω ένα βιβλίο μαμά». Και η μαμά, αφού σταυροκοπήθηκε τρις, είπε «εντάξει, πάμε στον Πάτση».
Η διαδρομή γνωστή. Απογευματινό λεωφορείο από το χωριό, άναμμα κεριού στο εκκλησάκι δίπλα από τα ΚΤΕΛ, ασημί εικοσάδραχμο στο κουτί τις τσιγγάνας που επαιτούσε στο κατώφλι του, πέρασμα από τις άχρονες στοές του κέντρου της Δράμας, αμερικανιά νεόφερτη μεταμφιεσμένη σε χάμπουργκερ στη γνωστή αλυσίδα ταχυφαγείων της πλατείας τότε, και μετά δίπλα, στο βιβλιοπωλείο «Πάτσης».
Χιλιάδες, αν όχι περισσότερα, βιβλία παντού, ράφια γεμάτα από χαμηλά ως το ταβάνι, πάγκοι με στριμωγμένα βιβλία, έμοιαζαν το ένα να σκαρφαλώνει πάνω στο άλλο μπας και προφτάσει να δει λίγο φως πριν σουρουπώσει, άντε να διαλέξεις! Ώσπου, μπορεί και μετά από σαράντα λεπτά περιπλάνησης ή και άγουρης μυσταγωγίας, ένα παράξενο βιβλίο, κάπως παράταιρο-κάπως απόκοσμο, γλίστρησε κι έπεσε μπρος τα πόδια μου, διαλέγοντας αυτό τελικά εμένα, και όχι το αντίθετο. «Ταξίδι στη μοναξιά του χρόνου» Χάουαρντ Φ. Λάβκραφτ. «Μαμά, αυτό θα πάρω», και μαζί με λίγη γραφική υλη, περάσαμε στο ταμείο. Εκεί, ένας ευθυτενής κύριος, με ευγενή φυσιογνωμία, και ένα βλέμμα διερευνητικό εξόχως, ταυτόχρονα με το κλατς του πορτοφολιού της μάνας μου που είχε μόλις ανοίξει, με ρωτά: «Νεαρέ, είσαι σίγουρος;». «Μάλιστα κύριε, πολύ σίγουρος», απάντησα, κι ας ψευδόμουν καταφανώς!
Ο κύριος στο ταμείο, ο κ. Πάτσης. Μια εμβληματική προσωπικότητα των εφηβικών μας χρόνων, μία σαν πατρική φιγούρα για πολλούς, ένας άνθρωπος που ταύτισε το όνομά του όσο κανένας άλλος με το βιβλίο στη Δράμα. Αφορμή για το άρθρο που με περίσσια νοσταλγία συντάσσεται, στάθηκε το επερχόμενο κλείσιμο του βιβλιοπωλείου, μετά από πολλές δεκαετίες αδιάλειπτης λειτουργίας του, που θα μπορούσε να οριστεί και ως «τέλος εποχής».
Πάτσης: «Γεννήθηκα εδώ μέσα, είναι η μεγάλη μου αγάπη»
Ο κ. Πάτσης μας έκανε την τιμή, παραχωρώντας στον «Π.Τ.» μία συνέντευξη, από αυτές που λέμε «από καρδιάς», να μας βάλει για λίγο στον ιδιωτικό του κόσμο. Στο προσωπικό του σύμπαν, το οποίο όλα αυτά τα χρόνια αποτελείται, όχι από αμέτρητα αστέρια, αλλά από αμέτρητα βιβλία, προορισμένα άλλωστε αμφότερα, για να παράγουν φως: «Το κατάστημα ήταν του πατέρα μου. Εγώ γεννήθηκα εδώ μέσα. Στο προηγούμενο μαγαζί μας, για να είμαι ακριβής, που είναι λίγο πιο πάνω, εκεί που τώρα είναι το υποκατάστημά μας. Ένα μικρό μαγαζάκι 15 τετραγωνικών. Ήταν η μεγάλη μου αγάπη. Η μυρωδιά των βιβλίων ήταν κάτι που με μάγευε από παιδί. Ακόμα και κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στη Θεσσαλονίκη, ερχόταν κάθε μέρα ένα γράμμα ή δέμα, αναλόγως με το μέγεθος, για να εξυπηρετήσω την επιχείρηση με αγορές ή οτιδήποτε άλλο χρειαζόταν και μπορούσα να το βρω, στη Θεσσαλονίκη ή και οπουδήποτε αλλού. Και παρόλο που τότε είχα και μια πρόταση από το πανεπιστήμιο για να μείνω εκεί, μετά και από κάποια μεταπτυχιακά στα οικονομικά που είχα κάνει, ωστόσο κάτι πάντα με τραβούσε σαν μαγνήτης εδώ, σ’ αυτό το μαγαζί και στο συγκεκριμένο αντικείμενο, και πιο συγκεκριμένα στο βιβλίο και στο εμπόριο».
Τέλη της δεκαετίας του ’80: Ταξίδια στο εξωτερικό, πρωτοπόρες δράσεις, εξωστρέφεια και πωλήσεις σε όλη την Ελλάδα
Ο κ. Πάτσης θυμάται την εποχή που η επιχείρηση άνοιξε τα φτερά της, και μπήκε δυναμικά στον χώρο των πωλήσεων πανελλαδικά: «Ήμασταν πρωτοπόροι, και ίσως από τα ελάχιστα καταστήματα που έκαναν εισαγωγές στα τέλη της δεκαετίας του ’80, αρχές του ’90, μετά και από πολλά ταξίδια μου στο εξωτερικό. Και στη συνέχεια, γίναμε μια επιχείρηση, η οποία από τη Δράμα, πουλούσε στην Αθήνα και σε όλη την Ελλάδα. Μάλιστα, κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ’90, είχαμε κάνει και μια εταιρεία με συναδέλφους μου από τη Βόρεια Ελλάδα. Κάναμε πολλά πράγματα, πολύ προχωρημένα για την εποχή τους, σε επίπεδο μάρκετινγκ, σε μια προσπάθεια μας να φέρουμε κόσμο στο βιβλίο. Ήταν μια εμπειρία καταπληκτική».
Μία όμορφη ιστορία με τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας κυρό Παύλο
Ο κ. Πάτσης μοιράζεται μέσω του «Π.Τ.» και μια όμορφη ιστορία από το παρελθόν: «Κάποτε ο Γιάννης Καλπούζος έγραψε ένα βιβλίο για τον Πόντο. Ο Μητροπολίτης μας τότε, ο μακαριστός Παύλος, γνωστός για την αγάπη του για τον Πόντο, με πήρε στο τηλέφωνο και μου είπε ότι έμαθε ότι βγάζει ο Καλπούζος ένα βιβλίο για τον Πόντο. Όταν θα έρθει, μου είπε, θα ήθελε οπωσδήποτε να του το στείλω, γιατί ήθελε πολύ να το διαβάσει. Εγώ του είπα πολύ ευχαρίστως, και πήρα αμέσως τηλέφωνο στον εκδοτικό οίκο στην Αθήνα, στον γνωστό Ψυχογιό, και τους ρώτησα πότε βγαίνει το βιβλίο. Τότε μου απάντησαν ότι έχουν βγάλει το δοκίμιο, μια έκδοση δηλαδή με εκατό βιβλία που τα δίνουν σε εκατό ανθρώπους σχετικούς με το βιβλίο για να πάρουν τη γνώμη τους, πριν προχωρήσουν στην κανονική έκδοση.
Τους είπα λοιπόν, ότι χρειάζομαι ένα βιβλίο, και μου έστειλαν έναν φάκελο με ένα βιβλίο με μαύρο εξώφυλλο, δεν είχε το κανονικό εξώφυλλο ακόμα. Το έστειλα αμέσως στον Μητροπολίτη λοιπόν, και με παίρνει θυμάμαι στο τηλέφωνο ο μακαριστός και μου λέει τι είναι αυτό το μαύρο που μου έφερες; Διάβασέ το, του λέω, και θα δεις. Ώσπου την επομένη κιόλας μέρα, με πήρε στο τηλέφωνο και μου είπε ότι ξενύχτησε όλο το βράδυ για να το διαβάσει. Ήταν η περίφημη ‘’Σέρρα /Η Ψυχή Του Πόντου’’. Και επειδή είμαι σχετικός με το αντικείμενο, και επειδή τον Πόντο τον ξέρω σπιθαμή προς σπιθαμή, να πω ότι ιστορικά, πρόκειται για ένα καταπληκτικό βιβλίο. Και μου είπε μάλιστα ο μακαριστός, ότι αν θα έκανε ο Καλπούζος παρουσίαση του βιβλίου στη Δράμα, θα την έκανε εκείνος. Όπως και έγινε. Και μάλιστα, είχαν εντυπωσιαστεί όλοι. Με πάνω από τριακόσια άτομα παρόντα. Είχαν φέρει και ένα χορευτικό με ανθρώπους από ένα ορεινό χωριό της Δράμας που χόρεψαν τη Σέρρα, η οποίοι ήταν συγκλονιστικοί. Ξετρελάθηκε και ο Μητροπολίτης και ο Καλπούζος, και έκτοτε μάλιστα, δημιούργησαν και μια πολύ καλή σχέση οι δυο τους, γίνανε στενοί φίλοι. Και συναντιόντουσαν και στην Αθήνα, και μάλιστα, εκείνο που πάντα έλεγε ο μακαριστός στον Καλπούζο θυμάμαι, ήταν ότι ήθελε να γράψει και ένα βιβλίο για τη Μονή της Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, που τόσο αγαπούσε»
Κλείνοντας την όμορφη συζήτησή μας ο κ. Πάτσης, δεν παρέλειψε να εκφράσει και τις θερμότερες ευχαριστίες του, και την βαθειά ευγνωμοσύνη του για την μεγάλη στήριξη, την εκτίμηση και την αγάπη που έλαβε όλα αυτά τα χρόνια, από τους ανθρώπους της Δράμας. Κι αυτή είναι η πραγματική επιβράβευση ενός πολυετούς και κοπιώδους αγώνα που έκαναν, πρώτα ο πατέρας του, και στη συνέχεια εκείνος.
