Από τα έργα του δικτύου φυσικού αερίου στη Δράμα
Βρέθηκε ολόκληρος φούρνος
της νεολιθικής εποχής
στο λόφο του Αρκαδικού
Πουλιούδη: Δείχνει την ανάπτυξη του οικισμού αλλά και τις ιστορικές του φάσεις
Του Θανάση Πολυμένη
ΤΟ ΕΧΟΥΜΕ γράψει και το έχουμε αναδείξει πολλές φορές, ότι μέσα από τα έργα εγκατάστασης του δικτύου φυσικού αερίου στην πόλη της Δράμας, έχουν ανακαλυφθεί ιδιαίτερα σημαντικά αρχαιολογικά στοιχεία, όσον αφορά στην ιστορική συνέχεια της περιοχής, από τη Νεολιθική εποχή μέχρι και τα πρόσφατα ιστορικά βυζαντινά χρόνια.
Πρόκειται για σημαντικά στοιχεία, τα οποία επιβεβαιώνουν για άλλη μια φορά, ότι η περιοχή της Δράμας είχε μόνιμους οικισμούς από την Προϊστορική – Νεολιθική εποχή και αυτό φαίνεται μέσα από τα διάφορα ευρήματα.
Όπως είναι γνωστό, το τελευταίο διάστημα τα έργα πέρασαν και από το λόφο των εργατικών κατοικιών του Αρκαδικού, όπου την περασμένη άνοιξη είχε βρεθεί μάλιστα ένας ολόκληρος κάνθαρος, ένα μικρό αγγείο για κρασί ή νερό, ενώ στη συνέχεια είχαν βρεθεί και τα οστά μιας νεαρής γυναίκας στην εφηβεία, μαζί με άλλα αντικείμενα που χρησιμοποιούσε, μαρτυρία που αφορούσε την χρήση του οικισμού στην περιοχή αυτή ακόμα και στους ελληνιστικούς χρόνους.
Μαζί μ’ αυτά τα ευρήματα, ήρθε επίσης πρόσφατα στο φως, από τα έργα του φυσικού αερίου και ένα άλλο στοιχείο, το οποίο αναδεικνύει την ιστορικότητα του νεολιθικού προϊστορικού οικισμού του Αρκαδικού, αλλά και τη συνέχειά του στην πορεία του χρόνου.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει στον «Π.Τ.» η αναπληρώτρια προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δράμας κα. Πουλιούδη, πρόκειται για την κατασκευή ενός φούρνου, ο οποίος έρχεται ως συνέχεια του προϊστορικού οικισμού του Αρκαδικού. Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, μιας και ο φούρνος έχει βρεθεί ολόκληρος, έχει βρεθεί εστία, ενώ η πασαλόπιξη του φούρνου μαρτυρεί την χρονολογική του ηλικία.
Αυτό που εξηγεί η κα. Πουλιούδη, είναι ότι, «το εύρημα αποκτάει ιδιαίτερη δυναμική, καθώς βρέθηκε ακριβώς δίπλα στον προϊστορικό οικισμό, μερικά μόνο μέτρα από το σημείο όπου σήμερα υπάρχει η περίφραξη του χώρου».
Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα μ’ αυτό, «ήταν ένας από τους προϊστορικούς νεολιθικούς οικισμούς, στον οποίο υπήρχε ζωή, λόγω του νερού που είχαν πολύ κοντά τους, από την περιοχή της Αγίας Βαρβάρας και το ποτάμι που ακολουθούσε από τις πηγές προς τον Αρκαδικό. Γι’ αυτό και οι άνθρωποι της εποχής δεν εγκατέλειψαν τον οικισμό, γι’ αυτό και έχουμε και τις διάφορες ιστορικές φάσεις μέχρι και την ελληνική εποχή».
Ο προϊστορικός οικισμός Αρκαδικού
Αν λοιπόν σήμερα, μέσα από τα έργα φυσικού αερίου, ανακαλύπτονται τόσο σημαντικά στοιχεία στην περιοχή, τότε τι άλλο θα μπορούσε ίσως να είχε βρεθεί όταν χτίζονταν οι πολυκατοικίες των εργατικών κατοικιών του Αρκαδικού, λίγα μόνο μέτρα δίπλα από τον εν λόγω οικισμό; Είναι πραγματικά ένα ζήτημα, στο οποίο ίσως οι αρχαιολόγοι θα μπορούσαν να δώσουν ορισμένες απαντήσεις.
Μετά απ’ όλα αυτά τα ευρήματα, μπορούμε προφανώς όλοι να σκεφτούμε, ότι στο υπέδαφος της περιοχής, κρύβεται ένας πραγματικά μεγάλος αρχαιολογικός θησαυρός.
Πρόκειται για τον αρχαιότερο μόνιμο προϊστορικό οικισμό στην πόλη της Δράμας, η κατοίκηση του οποίου ανάγεται στα μέσα της 6ης χιλιετίας π.Χ., ενώ συνεχίζεται στην πρώιμη εποχή του Χαλκού (3.200 – 2.000 π.Χ.) και σποραδικά μέχρι και τους ιστορικούς χρόνους.
Οι ανασκαφές στην περιοχή μας (από το 1991) έχουν δώσει πολύτιμα στοιχεία για τις κατοικίες του νεολιθικού οικισμού (6500-3200π.Χ.), οι οποίες σύμφωνα με τα δεδομένα είναι μονόχωρες, ορθογώνιου σχήματος, κατασκευασμένες από υλικά που βρίσκονται εύκολα στην περιοχή όπως κλαδιά, πλιθιά, λάσπη και καλάμια. Οι τοίχοι φέρουν πασσαλότρυπες, ενώ το δάπεδο είναι φτιαγμένο από πηλό. (Σημ. Η ανασκαφική έρευνα είχε διεξαχθεί από την Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Καβάλας και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης).
Στον οικισμό είναι χαρακτηριστική η εύρεση εργαστηρίων παρασκευής λίθινων εργαλείων και αντικειμένων, πράγμα το οποίο καταδεικνύει την ασχολία των νεολιθικών ανθρώπων με την οικοτεχνία και συγκεκριμένα με την κατασκευή αγγείων καθημερινής χρήσης, εργαλείων, ειδωλίων και κοσμημάτων.
Τα ευρήματα αυτά ενισχύονται σημαντικά με τα νέα ευρήματα του φούρνου και της εστίας, που εικονίζονται στη φωτογραφία του ρεπορτάζ.
Η νεολιθική κοινότητα του Αρκαδικού
Η νεολιθική κοινότητα του Αρκαδικού, επέλεγε την ορθογώνια κατοικία, μονόχωρη, κατασκευασμένη με πλιθιά, λάσπη, κλαδιά και καλάμια. Το δάπεδο των κατοικιών ήταν απλό, από πατημένο πηλό, ενώ η στέγη ήταν μάλλον δικλινής, με σκελετό από δοκίδες, κλαδιά και καλάμια. Μέσα και έξω από τα σπίτια αποκαλύφθηκαν πηλοκατασκευές για την προετοιμασία και την παρασκευή των τροφών, όπως φούρνοι και εστίες.
Οι τελευταίες κάλυπταν και ανάγκες φωτισμού και θέρμανσης. Δίπλα στις κατασκευές αυτές η ανασκαφή εντοπίζει εργαλεία και μαγειρικά σκεύη με σπόρους δημητριακών και οσπρίων. Βρέθηκαν αρκετοί τριπτήρες, γουδιά και άλλα λίθινα εργαλεία, λειασμένα και πελεκητά, που συμμετέχουν στην προετοιμασία της τροφής, αλλά και σε οικοτεχνικές εργασίες, όπως η κατεργασία των δερμάτων και η κατασκευή των πήλινων αγγείων.
Η μελέτη του αρχαιοζωολογικού υλικού έδειξε ότι η κτηνοτροφία της κοινότητας βασιζόταν στα βοοειδή, τα αιγοπρόβατα και τους χοίρους, ενώ παρόντα είναι επίσης είδη κυνηγιού και αλιείας γλυκού νερού.
[Σημ. Οι φωτογραφίες δόθηκαν από την κα. Πουλιούδη.]
